Küresel ölçekte yaşanan belirsizlikler ve modern hayatın getirdiği bilgi kirliliği, bireyleri doğru karar verme noktasında her zamankinden daha fazla zorluyor. Bu kaotik ortamda "berrak düşünme" yetisinin bir lüks değil, zorunluluk haline geldiğini savunan iş dünyasının duayen ismi Murat Ülker, kişisel blogunda yayımladığı iki bölümlük yazı dizisiyle dikkat çekici bir perspektif sundu. Shane Parrish’in "Berrak Düşünme: Sıradan Anları Olağanüstü Sonuçlara Dönüştürmek" adlı eserinden yola çıkan Ülker, başarının sanılanın aksine sadece büyük stratejik hamlelerin değil, her gün yapılan "milimetrik" tercihlerin bir toplamı olduğunu vurguladı.
YouTube hesabında yayımladığı video analizde ise "Olağanüstü hissetmek ve hissettirmek elinizde" mesajını veren Ülker; bir toplantıda sergilenen tek bir saniyelik tepkinin, öfkeli bir e-postayı göndermekten vazgeçmenin veya ego yerine sağduyuyu seçmenin uzun vadede nasıl devasa sonuçlar doğurabileceğini örneklerle açıkladı. Yazı dizisinin devamında ise "Hatalar Kaçınılmazdır" diyerek insan doğasındaki acziyet ve tevazu kavramlarını Doğu ve Batı senteziyle harmanlayan Ülker, hatadan ders çıkarma sanatının iş yönetimindeki kritik rolünü mercek altına aldı.
OLAĞANÜSTÜ SONUÇLARIN SIRRI KÜÇÜK ANLARDA GİZLİ
Ülker, "Olağanüstü Hissetmek ve Hissettirmek Elinizde" başlıklı ilk yazısında ve konuyla ilgili paylaştığı video analizinde, hayatı şekillendiren asıl unsurların görünmez anlar olduğuna dikkat çekti. Bir toplantıda duyulan tek bir cümleye verilen tepkinin, sert bir e-postayı yumuşatma kararının veya gergin bir telefon görüşmesinde "bunu sonra konuşalım" diyebilmenin, insanı dönüştüren milimlik kararlar olduğunu belirtti.
Kitaptan alıntılarla tepki ile eylem arasına "küçük bir boşluk" koymanın önemine değinen Ülker, bu döngüyü kırmak için dört temel güç önerisinde bulundu: Öz sorumluluk, öz bilgi, öz kontrol ve öz güven. Ülker'e göre duygu, ego ve çevre baskısı insanı otomatiğe bağlarken, olağanüstü sonuçlar bilinçli tercihlerle elde ediliyor.
HATALAR KAÇINILMAZDIR, ÖNEMLİ OLAN DERS ÇIKARMAKTIR
Yazı dizisinin "Hatalar Kaçınılmazdır" başlıklı ikinci bölümünde ise Ülker, insan doğasının bir parçası olan hata kavramını ele aldı. "Hatasız kul olmaz" sözünü Mimar Sinan ve Michelangelo’nun tevazu dolu ifadeleriyle örneklendiren Ülker, hatayı inkar etmenin veya dış faktörleri suçlamanın gelişim önündeki en büyük engel olduğunu ifade etti.
Hata yapıldığında çoğu kişinin otomatik refleks olarak sistemi, patronu veya şansı suçladığını belirten Ülker, "Oysa gerçekte iki ihtimal vardır; ya şanssızlık ya da işlerin nasıl yapılacağı hakkındaki fikir yanlıştır. Hatayı saklamak, öğrenmeyi engelleyen tehlikeli bir davranıştır" değerlendirmesinde bulundu.
KARAR ALMA SÜRECİNDE STRATEJİK YAKLAŞIMLAR
Murat Ülker, yazısında Shane Parrish’in karar alma sürecini dört aşamada incelediğini aktararak iş ve özel hayatta uygulanabilecek stratejik yöntemleri şöyle sıraladı:
Problemi Tanımlamak: Sorunun "kök nedenine" (root cause) inilmesi gerektiğini vurgulayan Ülker, "Bilgisayar donuyor diye yeniden başlatmak semptomu çözer, kök nedeni değil" benzetmesini kullandı.
Olası Çözümleri Bulmak: Tek bir çözüme saplanmamak gerektiğini belirten Ülker, "Bütünleştirici Düşünme" (Integrative Thinking) yöntemiyle farklı fikirlerin en iyi parçalarının birleştirilmesini önerdi.
Seçenekleri Değerlendirmek: Karar verirken "Neye göre iyi?" sorusunun sorulması gerektiğini ve kriterlerin netleştirilmesinin önemini vurguladı.
Uygulamak ve Zamanlamak: Geri döndürülebilir kararların hızlı, maliyeti yüksek ve geri dönüşü zor kararların ise daha temkinli alınması gerektiğine işaret etti.
'MEMENTO MORİ' VE HEDONİK KOŞU BANDI
Yazısının final bölümünde karar vermenin felsefi boyutuna da değinen Ülker, başarının tatmin getirmeyebileceği durumları Charles Dickens’ın "Ebenezer Scrooge" karakteri üzerinden anlattı. İnsanın hedeflerine ulaşsa bile "Hedonik Koşu Bandı" etkisiyle tatmin seviyesinin kısa sürede eski haline döndüğünü hatırlattı.
Steve Jobs’un "Ölümü hatırlamak, hayattaki en önemli tercihleri yapmak konusunda yardım aldığım en önemli araçtır" sözüne atıfta bulunan Ülker, "Memento Mori" (Ölümü Hatırla) prensibinin insanı asıl önemli olana odakladığını belirtti. Ülker yazısını, "Berrak düşünme, tepkinin önüne küçük bir mesafe koyarak insanı yavaşlatmak ve otomatik pilotun başına geçmeden önce farkındalık yaratmaktır" sözleriyle noktaladı.
