TBMM’de basın toplantısı düzenleyen CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, hafta sonu farklı illerde esnaf, çiftçi, üretici ve besicilerle görüştüğünü anlattı. Farklı bölgelerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Gürer, üreticilerin ekonomik baskılar altında faaliyetlerini sürdürmeye çalıştığını ifade etti.
Gürer, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Sarıyer’de bütünşehir yasası kapsamında köyler mahalleye dönüşmüş. Burada hayvancılık yapanlarla o bölgede yer alan villaların iç içe girmişliği nedeniyle ortaya çıkan sorunda hayvancılık yapanlar kendilerine yeni bir alan gösterilmesini bekliyor. Kayseri’ye gittiğiniz zaman besici, besi hayvanı sınırlılığından dolayı yaşadığı sorunu anlatıyor. Niğde’ye gittiğinizde esnaf da çiftçi de borç döngüsüyle içine düştüğü durumu ve ayrıca depoda kalan patateste yaşanan sıkıntıyı size yansıtıyor. Çukurova’ya gittiğinizde Adana’da değişen ürün deseni size anlatılıyor.”
“YÜKSEK GİRDİ MALİYETLERİ, DÜŞÜK ALIM FİYATI DENGELERİ BOZDU”
Tarım kesiminde krediye erişim ve teminat sorunlarının arttığını söyleyen Gürer, ekonomik koşullar nedeniyle üreticinin kredi kullanma biçiminin değiştiğini belirtti.
“Kredi alacağı zaman çiftçi, esnaf, vatandaş traktör, otomobil, ev gibi teminat gösterip kredi erişimi sağlıyordu. Ekonomide yaşanan sorunlar ile bu alanda değişiklikler de oluşmaya başladı” diyen Gürer, rehin sözleşmelerindeki artışa dikkat çekti.
2018-2023 döneminde rehin sözleşmelerinde ciddi yükseliş yaşandığını belirten Gürer, şu ifadeleri kullandı:
“2018-2023 dönemine baktığımızda 2018’de 8 bin 85 olan rehin sözleşmesinin 2023’te 15 bin 768’e çıktığını görüyoruz. Yüzde 95’e yakın artış olduğunu ifade etmeliyim. Üretim yerine borçlanma yaygınlaşmış durumda. Tarım kesimi yatırım için değil, faaliyetini sürdürebilmek için rehin vermek durumunda kalıyor.”
Gürer, üreticilerin artan maliyetler karşısında zorlandığını belirterek şöyle konuştu:
“Yüksek girdi maliyetleri, düşük alım fiyatı dengeleri bozdu. Bu nedenle çiftçi de işi daralan esnaf da finansmana ulaşmak için elindeki varlıkları teminat göstermeye yöneldi.”
REHİN İŞLEMLERİ VE ÜRETİM GÜCÜ DEĞERLENDİRMESİ
Toplam işlem sayılarındaki artışın ekonomik baskıyı gösterdiğini ifade eden Gürer, “2018’de 9 bin 411 olan toplam işlem sayısı 2023’te 22 bin 191’e yükselmişti. 2021-2023 dönemindeki yükseliş ekonomide yaşanan kırılmanın sahaya yansıdığını gösteriyor. Bu süreçte rehin işlemlerindeki artış, üretimden çok finansman baskısının büyüdüğünü tanımlıyor” dedi.
Rehinli varlık sayısındaki değişime de değinen Gürer, 2021 sonrasında yaşanan düşüşün dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi:
“2018’de 393 bin olan rehinli varlık sayısı 2021’de 637 bine yükselirken, 2025’te 199 bine geriliyor. 2018’den 2021’e yaklaşık yüzde 62’lik bir artış varken, 2021-2025’te ise yüzde 68’lik bir düşüş söz konusu. Bu anlamda bu değişim dikkatle okunmalı. 2021’de üretici varlıklarının önemli bir bölümünü teminat göstermek zorunda kaldı. 2025’e gelindiğinde ise bu varlığın bir kısmının sistem dışına çıktığı ya da üreticinin teminat kapasitesinin de zayıfladığı görülüyor. Üretim gücünde önemli bir daralma var. Rehin sayısındaki gerileme tek başına olumlu bir değerlendirme olarak okunamaz.”
“ÜRETİCİ GELECEKTEKİ GELİRİNİ BİLE TEMİNAT GÖSTERİYOR”
Üreticilerin yalnızca mevcut mallarını değil, gelecekteki gelirlerini de kredi için teminat göstermek zorunda kaldığını belirten Gürer, şu ifadeleri kullandı:
“Bugün üretici sadece traktörünü ya da hayvanını değil, ürününü, stokunu ve hatta gelecekte elde edeceği gelirlerini teminat göstermek zorunda kalıyor. Bu durum üretimin finansmanında zorlukların var olduğunu da işaret ediyor.”
TARIM KESİMİNİN BORCU 1,5 TRİLYON LİRAYA YAKLAŞTI
Tarım sektöründeki toplam borç yüküne ilişkin verileri de paylaşan Gürer, bankalara ve finans kuruluşlarına olan borcun tarihi seviyelere ulaştığını söyledi.
“Cumhuriyet tarihinin bankalara ve finans kurumlarına olan borç 1 trilyon 377 milyar lirayla rekora erdi. Bunu piyasa borçlarıyla değerlendirdiğimizde yalnızca tarım kesiminin 1 trilyon 500 milyar lira borcu olduğunu ifade etmek isterim” dedi.
İCRA DOSYALARI VE BATIK KREDİLERDE ARTIŞ
İcra dosyalarındaki yükselişe de dikkat çeken Gürer, ekonomik sorunların hukuk ve finans alanına da yansıdığını savundu.
“İcra dairelerinde bu dönem 2 milyon 741 bin dosya sonuçlandırılıp işlemden kaldırıldı. Gelen dosya sayısında sınırlı bir azalma ve kaldırılan dosya sayısına rağmen UYAP üzerinden açılan ve icra dairelerinde derdest bulunan toplam dosya sayısı 8 Mayıs itibarıyla 24 milyon 840 bin 46 bin. Derdest dosya sayısının son bir yılda 1 milyon 458 bin adet arttığı dikkate alındığında ekonomik uygulamalarla ortaya çıkan sorunların icra haciz işlemlerindeki sıkıntıyı da gözler önüne serdiğini ifade etmeliyiz.”
Batık kredi miktarındaki artışa ilişkin de konuşan Gürer, şu bilgileri paylaştı:
“Batık kredilerde 24-30 Nisan haftasında 6,5 milyar liralık artış yaşandı. Batık krediler ilk kez 700 milyar lira sınırını aştı. 703 milyar 600 milyon liraya çıkan batık krediler bu bağlamda dikkat çekici.”
EKONOMİ POLİTİKALARINA ELEŞTİRİ
Basın toplantısının sonunda uygulanan ekonomi politikalarını eleştiren Gürer, ekonomik sıkıntıların toplumun farklı kesimlerini etkilediğini söyledi.
“Vatandaşın, esnafın, çiftçinin, sanayicinin, memurun kredi kullanımı ve krediyle borçlanmaları artarken, ödemede ortaya çıkan sonuçlardan dolayı da giderek icralar artıyor. Protestolar artıyor. Sıkıntılar derinleşiyor. Uygulanan ekonomik politikanın işçi, çiftçi, esnaf, emekli ve sanayiciyi mutlu eden değil, onların sorunlarını artıran bir sürece neden olduğu artık görülmeli” diye konuştu.
