Doğu Karadeniz’in coğrafi işaretli hazinesi olan pestil ve köme, sadece damakları şenlendirmekle kalmıyor; Gümüşhane sokaklarında kadınların elinde ekmek kapısına dönüşüyor. Kentteki fabrikalardan kolilerle alınan cevizler, evlerde büyük bir titizlikle ipe dizilerek köme üretiminin en kritik aşamasını oluşturuyor. Bir yandan torun bakan, bir yandan ev işlerini yürüten kadınlar; boş zamanlarını nakde çevirerek kızlarının çeyizinden torunlarının okul masraflarına kadar pek çok ihtiyacı bu "sabır yolculuğu" ile karşılıyor.
SABIR VE EMEKLE ŞEKİLLENEN GELENEKSEL SÜREÇ
Gümüşhane’nin meşhur köme üretimi, sanılanın aksine sadece fabrikalarda değil, evlerin sıcak ortamında başlıyor. Üreticilerden temin edilen ceviz içleri, kadınlar tarafından iğne yardımıyla tek tek iplere geçiriliyor. Belirli bir düzende ve sıklıkta hazırlanan bu ceviz ipleri, kömenin karakteristik formunu alması için ilk adımı oluşturuyor. Hazırlanan diziler, daha sonra fabrikalara teslim edilerek dut şırası, su ve şekerin kaynatılmasıyla elde edilen özel "herle" karışımına batırılıyor. Bu zahmetli süreç, cevizlerin ipe dizilmesiyle başlayan büyük bir emek zincirinin ürünü olarak karşımıza çıkıyor.
EV EKONOMİSİNE KADIN ELİ DEĞDİ
Ceviz dizme işi, özellikle mahalle kültürünün yoğun olduğu Gümüşhane'de kadınlar arasında bir dayanışma ve kazanç modeline dönüşmüş durumda. 20 yıldır bu işi sürdüren Gülay Köprülü gibi pek çok isim, evde boş oturmak yerine ceviz dizerek kendi harçlığını çıkarıyor. Köprülü, bu iş sayesinde eşine destek olduğunu ve torunlarının ihtiyaçlarını hiç kimseden yardım almadan karşılayabildiğini belirtiyor. Haftalık teslimatlarla alınan ücretler, ev bütçesinde önemli bir yer tutarken kadınlara da sosyal bir aktivite imkanı sunuyor.
ÇEYİZLER DİZİLDİ, DÜĞÜNLER BU KAZANÇLA YAPILDI
Bu geleneksel iş kolu, sadece günlük harçlık değil, büyük hayallerin de gerçekleşmesine vesile oluyor. Gençlik yıllarından beri dut ve cevizle iç içe olan Hatice Yıldırım, komşularından görerek başladığı bu yolculukta büyük başarılara imza attığını anlatıyor. Kazandığı parayla kızlarının çeyizlerini hazırlayan ve düğün masraflarını karşılayan Yıldırım, bu işin sadece bir hobi değil, hayat değiştiren bir gelir kaynağı olduğunu kanıtlıyor. Gümüşhane'de pek çok evde benzer şekilde, ipe dizilen her ceviz birikime ve geleceğe yatırım anlamı taşıyor.
