Bir ilkokulun özel eğitim sınıfında uygulanan “ceza köşesi” nedeniyle Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) dikkat çeken bir karara imza attı. Otizm spektrum bozukluğu ve yüzde 90 engelli bir öğrencinin ailesinin başvurusu üzerine yapılan incelemede, uygulamanın pedagojik açıdan uygun olmadığı ve çocuğu engeli nedeniyle dezavantajlı duruma düşürdüğü değerlendirildi.
TİHEK, okulun rehberlik hizmetlerindeki eksikliklerle birlikte değerlendirdiği uygulamanın engellilik temelinde ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar vererek ilçe milli eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 lira idari para cezası verdi.
AİLE ÖĞRETMENLERDEN ŞİKAYETÇİ OLDU
Aile, TİHEK'e yaptığı başvuruda kız çocuklarının okulda öğretmenleri tarafından darbedildiğini ve vücudunda sıkma ya da bastırmaya bağlı morluklar oluştuğunu ileri sürdü.
Başvuruda ayrıca özel eğitim sınıfında öğrencilerin tutulduğu bir “ceza köşesi” bulunduğu ve çocuğun bu uygulama nedeniyle ayrımcılığa maruz kaldığı iddia edildi.
TİHEK, başvurunun ardından okulda yaşananlara ilişkin bilgi ve belgeleri incelemeye aldı.
ÖĞRETMENLERE YÖNELİK ŞİDDET İDDİASINDA DELİL BULUNAMADI
Dosyanın adli boyutunda ise öğretmenlerin çocuğa fiziksel şiddet uyguladığı iddiasıyla ilgili soruşturma yürütüldüğü görüldü.
Soruşturma kapsamında, otizmli çocuklarda kendine zarar verme ve duygusal değişimlere bağlı tepkisel davranışların görülebileceği değerlendirildi. Video kayıtları ve adli raporların da öğretmenlerin şiddet uyguladığı sonucuna ulaşmak için yeterli ve kesin kanıt oluşturmadığı gerekçesiyle dosyada takipsizlik kararı verildi.
TİHEK de mevcut bilgi, belge ve tanık anlatımlarını değerlendirerek öğretmenlerin fiziksel şiddet uyguladığına ilişkin yeterli emare bulunmadığı sonucuna vardı.
“CEZA KÖŞESİ” PEDAGOJİK AÇIDAN UYGUN BULUNMADI
Ancak TİHEK'in değerlendirmesi burada sona ermedi. Kurum, sınıfta oluşturulan “ceza köşesi” ile okulun rehberlik hizmetlerini ayrıca inceledi.
Öğretmenlerin, öğrencileri yaptıkları davranışlar üzerine düşünmeye yönlendirmek amacıyla böyle bir alan oluşturduklarını kabul ettikleri belirtildi.
Müfettiş raporlarında ise küçük yaştaki ve otizmli bir çocuğun soyut düşünme becerilerinin henüz yeterince gelişmemiş olabileceğine dikkat çekildi. Bu nedenle çocuğu izole eden veya cezalandırma amacı taşıyan bir alanın kaygı ve stresi artırabileceği, öğrencinin eğitim ortamından uzaklaşmasına neden olabileceği değerlendirildi.
TİHEK, söz konusu uygulamanın pedagojik bir dayanağının bulunmadığına ve çocuğu engeli nedeniyle diğer öğrencilerden daha dezavantajlı bir konuma getirdiğine hükmetti.
REHBERLİK SÜRECİNDE DE EKSİKLİK TESPİT EDİLDİ
Kararda okulun rehberlik hizmetlerine ilişkin eksiklikler de yer aldı.
Öğrencinin olumsuz davranışlarıyla ilgili öğretmenler tarafından tutanak tutulduğu ve veliyle görüşme yapıldığı, ancak konunun okulun rehberlik servisine aktarılmadığı belirtildi.
Ayrıca Rehberlik ve Araştırma Merkezi ile koordinasyon sağlandığını gösteren herhangi bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulmadığı kaydedildi.
TİHEK, okul yönetiminin rehberlik hizmetlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdiğini ortaya koyamadığı değerlendirmesinde bulundu.
İLÇE MİLLİ EĞİTİME 17 BİN 52 LİRA PARA CEZASI
TİHEK Kurulu, okul rehberlik servisinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi ile pedagojik temelden yoksun “ceza köşesi” uygulamasını birlikte değerlendirdi.
Kurul, bu uygulamalar nedeniyle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine oy birliğiyle karar verdi.
İhlalin niteliği ve ağırlığı dikkate alınarak ilçe milli eğitim müdürlüğüne 17 bin 52 lira idari para cezası uygulanmasına hükmedildi.
