Çocukları organize suç ağları ve sokak çetelerinin tuzaklarından korumak amacıyla çocuk adalet sisteminde köklü bir paradigma değişimi başlatıldı. İstanbul Valiliği, İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi (İÜ TTO) iş birliğiyle hazırlanan "Suça Sürüklenen Çocuklar İçin Onarıcı Adalet ve Erken Müdahale Modeli" projesi, Ümraniye ilçesinde pilot olarak uygulamaya konuldu.
On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) hedefleriyle tam uyumlu olan proje, klasik cezalandırıcı yöntemlerin ötesine geçerek teknoloji odaklı, yapay zekâ destekli ve sürdürülebilir bir rehabilitasyon ekosistemi inşa ediyor.
PİLOT BÖLGE ÜMRANİYE: 100 ÇOCUK VE AİLESİ İÇİN YENİ BİR BAŞLANGIÇ
Yüksek nüfus yoğunluğu ve dinamik sosyal yapısıyla risk analizlerine imkân tanıyan Ümraniye, projenin ilk laboratuvarı oldu. Ümraniye Kaymakamlığı koordinasyonunda yürütülecek çalışmalarda; İlçe Emniyet Müdürlüğü, Cumhuriyet Başsavcılığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, eğitim kurumları ve yerel yönetimler tam entegrasyonla sahada yer alacak.
Bir yıl sürecek pilot uygulamada en az 100 suça sürüklenen çocuk ve ailesi kapsama alınacak. Süreçte elde edilen veriler ve etki analizleri, modelin önce İstanbul geneline, ardından tüm Türkiye'ye yaygınlaştırılması için Adalet Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bilimsel bir altlık sağlayacak.
YAPAY ZEKÂ VE OYUNLAŞTIRMA İLE DİJİTAL KALKAN
Proje, çocukları suça yönelten sosyal, ekonomik ve dijital etkenleri henüz suç gerçekleşmeden tespit etmek için en ileri teknolojileri kullanıyor:
Yapay Zekâ Destekli Karar Destek Sistemi: Çocukların suça geri dönme riskini analiz eden algoritmik bir yapı oluşturuldu. "Algoritmik Güvence" ilkesi gereği önyargılardan arındırılan sistemdeki risk skorları, tek başına karar niteliği taşımayıp uzman klinik gözlemiyle doğrulanacak.
Oyunlaştırılmış Mobil Uygulama: Hikâye temelli ve görev odaklı mobil uygulama sayesinde çocukların pedagog müdahalelerine karşı geliştirdiği direnç kırılacak. Çocuklar dijital görevleri tamamlarken psikososyal gelişim katedecek; uzmanlar ise anlık takip imkanına kavuşacak.
BAĞIMLILIK TAKİBİ VE BÜTÜNLEŞİK SOSYAL DESTEK
Proje kapsamında madde kullanımı saptanan çocuklar, YEŞİLAY iş birliğiyle AMATEM ve ÇEMATEM gibi resmi sağlık kurumlarına sevk edilecek ve tedavi süreçleri aylık raporlarla izlenecek.
Ayrıca ev ziyaretleri, bireysel psikolojik değerlendirmeler ve sosyoekonomik destek planlarıyla çocukların suç ortamından izolasyonu sağlanacak. Hukuki zeminini Ceza Muhakemesi Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’ndan alan model, "onarıcı adalet" anlayışını merkeze koyuyor.
PROJENİN SAHADAKİ VE AKADEMİK MİMARLARI
Teknoloji ve sosyal bilimleri buluşturan projenin saha ve akademik yönetimi güçlü bir kadroya emanet edildi:
İletişim ve Saha Koordinatörü: Sokak çetelerinin çocukları suça bulaştırmasını önlemeye yönelik çalışmalarıyla tanınan İletişim Uzmanı Taner Akkuş, tüm saha ekiplerinin sevkinden kurumlar arası koordinasyona kadar operasyonel süreci yönetecek.
Proje Yönetimi: İstanbul TTO Genel Müdürü ve Rektör Danışmanı Mehmet Besim Müftüoğlu, üst düzey koordinasyon ve faaliyet planlarının takibini üstlenecek.
Akademik ve Teknik Altyapı: Proje Yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi İlyas Kaya liderliğindeki akademik kadro ve İÜ TTO yazılım ekipleri, vaka takibinde gerçek zamanlı veri akışını sağlayacak.
YÜKSEK VERİ GÜVENLİĞİ VE KVKK UYUMU
Hassas çocuk verilerinin korunması projenin en temel ilkelerinden biri olarak belirlendi. Kişisel Verileri Koruma Kanunu (KVKK) ile tam uyumlu ve şifreli altyapılarda saklanan veriler anonimleştirilerek sadece bilimsel analizlerde kullanılacak. Olası veri ihlallerine karşı 24 saatlik acil müdahale protokolü hazır tutulacak.
