ABD cephede yenemediği İran'ı çökertmek için 'maksimum finansal baskı doktrini'ne geçti. Bir yandan ağır yaptırımlar açıklarken diğer yandan üçüncü ülkeler üzerinde baskılarını artırdı. Türk yatırım bankası Golden Global’ı de bu kapsama aldı. Aynı dönemde Yemen'deki Husiler ise Riyad'a karşı saldırıya geçti ve dünya petrol sevkiyatı için hayati önemdeki Babülmendep'i kapatabileceklerini açıkladı. Yaşanan gelişmeler Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imza attığı Mekke Anlaşması'nı sınarken diğer yandan petrol darboğazı paniğine neden oldu.
ANKARA BANK MELLAT'IN İZNİNİ İPTAL ETTİ
Orta Doğu'daki son gelişmeler Türkiye ile İran arasında Suriye iç savaşında karşı karşıya kalındığında bile görülmeyen sertlikte gerilime neden oldu. Ankara 1982’den beri Türkiye'de faaliyet gösteren Bank Mellat'ın iznini kaldırdı. Resmi Gazete'de yayınlanan BDDK kararı 'mali sistemin güven ve istikrarı bakımından tehlike arz etmesi' gerekçesine dayandırılırken, İran ticaretinde önemli rol oynayan bankanın kapatılmasının ABD'nin Global kararından 14 gün sonra gelmesi dikkat çekti. İran merkezli Mahan Air de Türkiye uçuşlarını askıya aldı.
İRAN’LA İLİŞKİLERDE İKİ KRİTİK KARAR
Tahran destekli Husiler’in Suudi Arabistan’a artan saldırıları yüzünden Mekke İttifakı’nın devreye girip girmeyeceği tartışılırken BDDK, 44 yıldır Türkiye’de faaliyet gösteren İran bankası Bank Mellat’ın iznini kaldırdı. Mahan Air’in de İstanbul-Ankara uçuşları durduruldu. İki kritik kararın ABD’nin İran’a ekonomik baskıyı artırdığı bir dönemde gelmesi dikkat çekti.
ABD’nin İran’a karşı savaşta istediği sonucu elde edememesi, Tahran destekli Husiler’in Yemen’de ilerlemesi, Washington’ı ekonomik baskıyı merkeze alan bir stratejiye yöneltti. Trump yönetiminin planlarına göre, ekonomik abluka artırılarak İran’ın dayanma kapasitesinin düşürülmesi ve Tahran’ın müzakere masasında taviz vermesi sağlanacak. Yeni kampanya, “D-Day” şeklinde tanımlandı. Beyaz Saray, İran’la ticari ve ekonomik ilişkilerini sürdüren ülke ve şirketleri de ikincil yaptırımlarla karşı karşıya bıraktı. Söz konusu kararname dün Trump tarafından imzalandı.
71. MADDE DEVREYE GİRDİ
Aynı dönemde Husiler’inSuudi Arabistan’a yönelik saldırıları görülmemiş şekilde arttı. Hürmüz’den sonra enerji piyasası için hayati konumdaki Babülmendep Boğazı’nın da kapanma ihtimali doğdu. 16 Eylül’de Mekke hava sahasına girmeye çalışan bir İHA’nın imha edilmesi ise, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Savunma İttifakı’nın devreye girmesi gerektiği şeklinde tartışmalara yol açtı. Son gelişmeler, Ankara ile Tahran arasında Irak ve Suriye savaşında bile olmadığı kadar ilişkileri gerdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), İran Bankası Bank Mellat’ın İstanbul merkez şubesinin faaliyet iznini kaldırdı. Resmi Gazete’de yayımlanan kararda “Kurulun 18 Eylül 2026 tarihli toplantısında, Bank Mellat Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesinin faaliyet izninin, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 71’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde kaldırılmasına karar verilmiştir” ifadeleri kullanıldı. Söz konusu hüküm; yapılan denetimler sonucunda bir bankanın faaliyetini sürdürmesinin mevduat ve katılım fonu sahiplerinin hakları ile mali sistemin istikrarı açısından tehlike oluşturduğunun belirlenmesi halinde BDDK’ye faaliyet iznini kaldırma veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devretme yetkisi veriyor. 5 Şubat 1981 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla 16 Nisan 1982’de İstanbul’da faaliyetlerine başlayan Bank Mellat’ın Ankara ve İzmir’de de şubesi var. 2025 yılı sonunda bankanın aktif büyüklüğü yaklaşık 2,08 milyar TL, mevduatı 1,01 milyar TL ve özkaynakları 980 milyon TL seviyesindeydi. 3 şubede toplam 39 çalışanı mevcuttu. 2026’da bilanço büyüklüğünün yaklaşık 1,6 milyar TL seviyesine gerilediği belirtiliyor. Banka, özellikle Türkiye ile İran arasındaki ticari işlemlere aracılık ediyordu. Bankanın kendi faaliyet raporuna göre; ana banka 2018’de ABD’nin ikincil yaptırımlar listesine alındıktan sonra Türkiye şubesinin SWIFT erişimi kesilmişti. Merkez Bankası şubeyi EFT sisteminden çıkarmış; bazı bankalar da kendilerindeki fonlarını çekmesini istemişti.
Bank Mellat kararı, İran’ın önemli havayolu şirketlerinden Mahan Air’in Türkiye seferlerinin durdurulmasının hemen ardından geldi. Mahan Air, Türkiye’deki sivil havacılık otoritesinin isteği doğrultusunda Tahran-İstanbul ve Tahran-Ankara seferlerinin 21 Eylül’den itibaren ikinci bir duyuruya kadar yapılmayacağını açıkladı. Son uçuşların bugün gerçekleştirilmesi planlanıyor. Washington Mahan Air’i uzun süredir İran Devrim Muhafızları Ordusu-Kudüs Gücü’ne destek sağlamakla suçluyor.
ABD Hazine Bakanlığı, 4 Eylül’de Türk Golden Global Yatırım Bankası’nı ‘kara liste’ye almıştı. ABD Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, aynı gün ABD’nin İran konusundaki yaptırımlarının Türkiye’ye yönelik bir adım olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söylemişti. Barrack “ABD Hazine Bakanlığı ile Türk makamları süreç boyunca doğrudan ve sürekli temas halindeydi. Karar, bir ülkeye veya Türk bankacılık sistemine değil tek bir kurumun davranışına yönelik. Bu dar kapsamlı tedbiri Türkiye hakkında bir yargı olarak okumak ciddi bir hata olurdu” ifadelerini kullanmıştı. Golden Global suçlamaları reddederek, ABD makamlarının iddialarını destekleyecek herhangi bir bankacılık işlemi gerçekleştirmediğini savunmuştu.
