Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) bünyesinde kurulan ve çocukların suça sürüklenme nedenleri ile çözüm yollarını masaya yatıran Meclis Araştırma Komisyonu, kapsamlı taslak raporunu tamamladı. Ceza hukuku, pedagoji ve sosyal politikalar ekseninde radikal dönüşümler öneren rapor, özellikle suça karışan çocuklara yönelik infaz rejiminin sertleştirilmesi ve koruyucu-önleyici mekanizmaların kurumsallaştırılması gerektiğine dikkat çekiyor.
"CEZASIZLIK ALGISI" İÇİN İNFAZ DÜZENLEMESİ VE CEZA YAŞI ÖNERİSİ
Sabah'ın aktardığına göre, komisyonun raporunda en dikkat çekici ve hukuk sisteminde paradigma değişimine yol açacak başlık, ceza sorumluluğu ve indirim oranlarına ilişkin maddeler oldu. Kamuoyunda oluşan "çocuklar ceza almıyor" algısının suç oranlarını tırmandırdığını saptayan komisyon, şu yapısal değişiklikleri önerdi:
Ceza Yaşı 10’a Düşüyor: Mevcut Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) 12 olan ceza sorumluluğu yaş sınırının 10'a indirilmesi talep edildi.
Kademeli İndirim ve Denetimli Serbestlik Kısıtlaması: Özellikle 15-18 yaş grubundaki çocukların karıştığı ağır suçlarda, ceza indirimlerinin otomatik olarak uygulanmaması, bunun yerine kademeli bir indirime gidilmesi ve denetimli serbestlik sınırlarının daraltılması istendi.
Hâkim Takdiri Sınırlandırılacak: Kasten öldürme, nitelikli cinsel istismar gibi ağır katalog suçlarda çocuklara uygulanan iyi hal veya takdiri indirim nedenlerinin hâkim inisiyatifinden çıkarılarak yasal sınırlarla daraltılması öngörüldü.
SORUMLULUK AİLEDE: TEDBİRE UYMAYANA CEZAİ YAPTIRIM
Rapor, çocukların suça yönelmesindeki en birincil dinamik olarak aile yapısını işaret etti. Suça sürüklenen çocukların rehabilitasyon süreçlerinde ailelerin rehberlik ve denetim görevlerini ihmal ettiğini vurgulayan komisyon, ebeveyn sorumluluğunu yasal zorunluluk haline getirmeyi hedefliyor:
"Çocuk mahkemeleri veya sosyal hizmetler tarafından verilen iyileştirme, eğitim ve danışmanlık tedbir yükümlülüklerine uymayan, çocuğunun rehabilitasyon sürecine aktif katılım sağlamayan ve denetim görevini ihmal eden aileler hakkında idari para cezası veya doğrudan cezai yaptırımlar (hapis cezası/kamu hizmeti) uygulanmalıdır."
ERKEN TEŞHİS: "RİSKLİ ÇOCUKLAR" TEK MERKEZDEN İZLENECEK
Suç dalgası henüz oluşmadan önleyici tedbirlerin devreye sokulması amacıyla sokak, mahalle ve okul bazlı yeni bir izleme modeli geliştirilmesi istendi. Buna göre:
Ulusal İzleme Merkezi: Risk altındaki veya daha önce suça karışmış çocuklara ilişkin tüm adli, idari, eğitsel ve sosyal süreçler parçalı yapıdan kurtarılarak kurulacak tek bir merkezi veri üssünden dijital olarak takip edilecek.
Sosyal Risk Haritaları: Mahalle ve bölge bazlı sosyal risk analizleri yapılarak, suça eğilimin yüksek olduğu lokasyonlarda sosyal hizmet uzmanları ve psikologlar aracılığıyla erken teşhis mekanizmaları kurulacak.
Müfredat Değişikliği: Okullarda temel hukuk bilgisi, toplumsal kurallar ve hak-sorumluluk bilincine yönelik derslerin artırılması; akran zorbalığı, sosyal medyanın dezenformasyon/suç etkileri ve suç farkındalığına dair eğitimlerin zorunlu kılınması rapora eklendi.
