SELİN IŞIK / KARAR ÖZEL
Yükseköğretim Kurulu (YÖK), 2026-2027 eğitim-öğretim döneminde 16 yeni programın ilk kez öğrencilerle buluşturdu. Tercihlerin açıklanmasıyla öğrencilerin bu programlara ilgi gösterdiği ve kontenjanların büyük ölçüde dolduğu görüldü. YÖK’ün yapay zekâ, veri bilimi, siber güvenlik, dijital sağlık, yeşil enerji ve akıllı üretim sistemleri gibi ‘geleceğin meslekleri’ olarak tanımladığı alanlarda son 3 yılda açılan programlar 70’e yaklaştı. 171 üniversitede ise yapay zekâ ilişkili program sayısı 785’e ulaştı.
Çoğunlukla belirli vakıf üniversitelerinde sınırlı kontenjanlarla açılan ‘Felsefe ve Yapay Zeka’, ‘İşletme ve Yapay Zeka’, ‘Tarih ve Yapay Zeka’, ‘Finansal Teknoloji’, ‘Biyoteknoloji ve Genetik’, ‘Balıkçılık Teknolojisi’ ve ‘Paramedik’ bölümleri lisans; ‘Yapay Zekâ Destekli Web Tasarımı ve Kodlama’, ‘Yapay Zekâ Destekli Tasarım ve Animasyon’, ‘Dijital Oyun Teknolojileri’, ‘Mobil Güvenlik Teknolojileri’, ‘İlaç Üretim Teknolojisi’, ‘Patlayıcı ve Enerjetik Malzemeler Teknikerliği’, ‘Hayvancılık Teknolojileri ve İşletmeciliği’ ve ‘Laboratuvar Hayvanları’ bölümleri ise önlisans programı olarak ilk kez öğrencileri kabul etti.
Açılan lisans programları özellikle sınırlı kontenjanda ve İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, İbn Haldun Üniversitesi, Üsküdar Üniversitesi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi, Mudanya Üniversitesi ve Ege Üniversitesi gibi odak üniversitelerde açıldı. Önlisans programları ise devlet üniversitelerinde ağırlıklı olarak uzaktan eğitim ve açıköğretim fakültelerinde verilecek.
YÖK’ün yaptığı dönüşümde özellikle temel disiplinlerin yapay zekayla ilişkilendirilmesiyle dersler artık geleneksel müfredatla değil, yenilikçi bir vizyonla verilecek. Örneğin öğrenciler ‘Felsefe ve Yapay Zeka’ programında Antik Yunan’dan günümüze uzanan felsefe tarihinin yanı sıra neyi, neden ve hangi ahlaki sınırlara göre kodlaması gerektiğini anlatan disiplinlerarası bir çizgide ilerleyecek. YÖK bu hamlenin istihdamı doğrudan arttıracağını öngörüyor. Ancak konunun uzmanları ve eğitimciler aynı fikirde değil. Uzmanlara göre bölümlerin isimlerinin değiştirilmesi kolay ancak verilen eğitime uygun teorik ve pratik altyapının sağlanması en önemli nokta. KARAR’a konuşan Eğitim Sen Genel Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez, bu disiplinlerin kısa vadeli istihdam ölçütleriyle değerlendirmenin üniversitenin bilimsel karakterini zayıflatarak araştırma kapasitesi gerileyen bir yükseköğretim sistemine zemin hazırlayabileceğini belirtti.
TARİHİ BİR SEVİYE
Yapay zekâ temelli lisans ve önlisans programları yüzde 100 doluluğa ulaşırken YÖK Başkanı Erol Özvar, yerleştirme sonuçlarının “Tarihi bir seviye”de olduğunu ifade etti. Gülez ise istihdam oranı düşük bölümleri dönüştürmenin istihdam oranındaki artışa bir katkı sağlamayacağını, önceliğin kontenjan doldurmak değil, ülkenin gerçek ihtiyaçları ve mezunlara hangi istihdam olanaklarının sunulacağının dikkate alınması gerektiğinin altını çizdi. Aksi halde yeni açılan bölümlerden mezun olan öğrencilerin, “yeni işsiz mezun gruplarını” yaratabileceğini de ekledi.
‘DİPLOMALI İŞSİZLİK BÖYLE ÇÖZÜLMEZ’
Yükseköğretim planlamasının nasıl yapılması gerektiği üzerine KARAR’A konuşan Eğitim Sen Genel Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez “Diplomalı işsizlik bölüm isimlerini değiştirerek çözülemez” dedi. Gülez, şöyle konuştu: “Bölgesel, sektörel, bilimsel, teknolojik ve ekolojik ihtiyaçlarını dikkate alan uzun vadeli bir eğitim-istihdam planlaması yapılmalı. Bu sürece üniversiteler, akademisyenler, meslek örgütleri, sendikalar ve ilgili toplumsal kesimler dahil edilmelidir. Kontenjanlar akademik kadro, altyapı ve istihdam olanaklarına göre belirlenmeli; temel bilimler, sosyal bilimler, sanat ve beşeri bilimler piyasa talebi düşük olduğu gerekçesiyle tasfiye edilmemelidir. Diplomalı işsizlik bölüm isimlerini değiştirerek çözülemez. Gençlere nitelikli eğitimin yanı sıra eğitimleriyle uyumlu, güvenceli ve insanca yaşamaya yetecek ücretli çalışma olanakları sunulmalıdır.”
