Son dönemde ikili ilişkilerde sıkça karşılaşılan gaslighting nedir sorusu, maruz kalan bireylerin yaşadığı psikolojik manipülasyon sürecini anlamlandırma çabasıyla gündemdeki yerini koruyor.
Kişinin kendi hafızasından ve akıl sağlığından şüphe etmesine neden olan bu sinsi teknik, ikili ilişkilerde psikolojik şiddet vakalarının temelini oluşturuyor.
Özellikle narsistik istismar döngüsü içinde sıkışıp kalan mağdurlar, yaşadıkları durumu tanımlamakta zorlanırken, uzmanlar bu tehlikeli sürece karşı toplumsal farkındalığın artması gerektiğine dikkat çekiyor.
GASLIGHTING KELİME ANLAMI NEDİR?
İngiliz yazar Patrick Hamilton tarafından 1938 yılında kaleme alınan 'Gas Light' adlı tiyatro oyunundan literatüre giren bu kavram, günümüzde psikolojik bir terim olarak kabul görüyor.
Oyunda, eşinin gerçeklik algısını bozmak için gaz lambasının ışığını her gün biraz daha kısan ve kadının 'delirdiğini' düşünmesini sağlayan bir adamın hikayesi anlatılıyor.
Bekarların yeni gözdesi nostaljik romantizm!
GASLIGHTING NE DEMEK PSİKOLOJİ?
Bilimsel açıdan bakıldığında ise gaslighting; bir kişinin, karşısındaki bireyin algılarını, anılarını ve düşüncelerini sistematik olarak çarpıtması ve onu kendi hafızasını sorgular hale getirmesi olarak tanımlanıyor.
Bu durum, mağdurun zamanla öz saygısını yitirmesine ve manipülatöre tam bağımlı hale gelmesine yol açıyor.
GASLIGHTING YAPAN KİŞİ NASIL DAVRANIR?
Manipülatörlerin temel amacı, ilişkideki kontrolü tamamen ele geçirmek ve kendi çıkarlarını korumak.
Bu kişiler genellikle kendi güvensizliklerini veya geçmiş travmalarını örtbas etmek amacıyla karşı tarafa baskı uygular.
Özellikle Narsistik Kişilik Bozukluğu veya Antisosyal Kişilik Bozukluğu tanısı alan bireylerde bu davranış kalıbına daha sık rastlanıyor.
Sevgilinizle kanka olmaya başladıysanız dikkat!
MANİPÜLATÖR İNSANLAR NELER YAPAR?
Manipülatör, mağdurun hatalı, yetersiz ve suçlu hissetmesini sağlamak için gerçekleri bilinçli olarak çarpıtıyor.
Mağdurun zihninde yaratılan bu bulanıklık, manipülatörün iktidarını güçlendiriyor.
EN SIK GÖRÜLEN MANİPÜLASYON TEKNİKLERİ NELERDİR?
Bu psikolojik taciz türünde kullanılan yöntemler son derece çeşitlidir ve dışarıdan fark edilmesi zor.
En sık başvurulan yöntem 'kesin inkar' stratejisi.
Kişi, söylediği sözleri veya yaptığı eylemleri net bir şekilde reddederek mağdurun hafızasından şüphe etmesine neden olur.
'Hazırlık paradoksu' gençleri yalnızlığa sürüklüyor!
GASLIGHTING CÜMLELERİ NELERDİR?
Bir diğer yöntem ise olayları çarpıtmaktır. Yaşananlar manipülatörün lehine olacak şekilde değiştirilerek anlatılır.
Ayrıca mağdurun duygularını küçümsemek, 'çok hassassın' veya 'abartıyorsun' gibi ifadelerle kişinin tepkilerini geçersiz kılmak da sıkça görülen bir taktik.
Sürekli eleştiri ve aşağılama ile mağdurun direnci zamanla kırılır.
BİRİNİN GASLIGHTING YAPTIĞINI NASIL ANLARIZ?
Uzmanlara göre, bu sürece maruz kalan kişilerde belirgin davranış değişiklikleri gözlemleniyor.
Mağdur, gün içinde sürekli olarak kendini sorgulama ihtiyacı hissediyor.
"Acaba yanlış mı anladım?", "Sorun bende mi?" gibi sorular zihni meşgul ediyor.
Satış temsilcilerinin kullandığı manipülasyon tekniği: Altercasting!
GASLIGHTING BELİRTİLERİ NELERDİR?
Karar verme yetisinin zayıflaması, basit konularda bile tereddüt yaşanması, sürekli özür dileme hali ve içine kapanıklık en net belirtiler arasında yer alıyor.
Kişi, sosyal çevresinden uzaklaşarak sadece manipülatörün onayına ihtiyaç duyan bir psikolojiye sürükleniyor.
PSİKOLOJİK ŞİDDETİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ NELERDİR?
Uzun süre bu manipülasyona maruz kalan bireylerde ciddi psikolojik tahribatlar oluşabiliyor.
Özgüven kaybı, kronik kaygı bozukluğu ve depresyon en sık görülen sonuçlar arasında.
Mağdur, kendi muhakeme yeteneğine olan güvenini kaybettiği için tek başına hareket etmekte zorlanıyor.
Aldatma ortaya çıkınca 'Asıl ben mağdurum' diyenlerin sinsi taktiği: DARVO!
DUYGUSAL İSTİSMAR SONUCU NE OLUR?
Gerçeklik algısının bozulması, kişinin gelecekteki ilişkilerinde de güvensizlik yaşamasına neden oluyor.
Bu durum, mağdurun sağlıklı bağlar kurmasını engelleyen uzun vadeli bir travmaya dönüşebiliyor.
GASLIGHTING İLE NASIL MÜCADELE EDİLİR?
Bu sinsi döngüden kurtulmanın ilk ve en önemli adımı farkındalık kazanmak.
Kişinin yaşadıklarının kendi suçu olmadığını ve bir manipülasyonun parçası olduğunu anlaması gerekiyor.
Uzmanlar, şüpheli durumların not edilmesini veya kanıtlanabilir şekilde kayıt altına alınmasını öneriyor.
'Yalnızlık' maskesi altında yatan sosyal kaygı!
GASLIGHTING TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?
Yaşananların güvenilir bir dostla veya aile üyesiyle paylaşılması, dışarıdan bir gözün durumu değerlendirmesi açısından büyük önem taşıyor.
Eğer mümkünse manipülatörle olan iletişimin kesilmesi, fiziksel ve duygusal mesafenin koyulması gerekiyor.
MANİPÜLASYONDAN KURTULMAK MÜMKÜN MÜ?
Ancak bu süreç tek başına atlatılması zor bir dönem olabilir.
Bu nedenle profesyonel bir psikolojik destek almak, kaybedilen özgüvenin yeniden kazanılması ve gerçeklik algısının onarılması için kritik bir rol oynuyor.
'Bir ara görüşelim' artık yasaklansın! Yetişkin dostluklarının en büyük yalanı
