2003 yılında yayımlanan bir genetik araştırma, Asya’nın geniş bir bölümünde erkeklerin yaklaşık yüzde 8’inin benzer bir Y kromozomu soyuna sahip olduğunu ortaya koymuştu. Bu soy hattının yaklaşık bin yıl önce, Moğolistan’da ortaya çıktığı tahmin edilmişti.
Çalışma küresel ölçekte genişletildiğinde, dünya genelindeki erkeklerin yaklaşık yüzde 0,5’inin — yani her 200 erkekten birinin — Cengiz Han’ın soyundan gelebileceği öne sürülmüştü. Bu iddia kısa sürede popüler kültürde yer buldu.
YENİ ARAŞTIRMA NE DİYOR?
Independent Türkçe'de yer alan habere göre, hakemli bilim dergisi Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS)’ta yayımlanan yeni çalışma ise daha karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. Araştırmacılar, günümüz Kazakistan’ındaki arkeolojik kalıntılar ve yerel folklor verilerini birlikte inceledi. Odak noktası, Moğol İmparatorluğu’nun kuzeybatı kolu olan Altın Orda Devleti’nin yönetici elitlerine ait mezarlardı. Bu siyasi yapıyı, Cengiz Han’ın en büyük oğlu Cuci kurmuştu ve devlet onun soyundan gelenler tarafından yönetilmişti.
Yerel anlatılara göre incelenen dört mezardan birinin Cuci’ye ait olabileceği düşünülüyor. Çalışmanın başyazarı Ayken Askapuli, elde edilen bulguların Altın Orda elitlerinin genomik kökenine dair ilk antik DNA kanıtlarını sunduğunu belirtiyor.
Y KROMOZOMU İZİ AMA FARKLI BİR DAL
Bilim insanları, mezarlardaki bireylerin aynı Y kromozomu soyuna ait olduğunu tespit etti. Ancak bu soy hattının, günümüzde milyonlarca erkekte görülen ve doğrudan Cengiz Han’a atfedilen geniş dalın birebir aynısı olmadığı ortaya çıktı.
Araştırmaya göre söz konusu genetik soy, Han’ın yaşadığı dönemden bile daha eski olabilir. Yani bugün görülen yaygın Y kromozomu hattı, doğrudan Moğol hükümdarından değil, ondan önce ortaya çıkmış bir atadan kaynaklanmış olabilir.
KESİN KANIT İÇİN MEZARIN BULUNMASI GEREKİYOR
Bu sorunun kesin yanıtı ise hâlâ belirsiz. Çünkü Cengiz Han’ın mezarı bugüne kadar bulunamadı. Tarihi anlatılara göre hükümdar, yeri gizli tutulan işaretsiz bir mezara gömüldü. Mezarlık alanının yüzlerce at tarafından ezildiği ve doğal otlak görünümü verilmesi için tohum ekildiği aktarılıyor. Efsaneler, mezar yerini bilenlerin de öldürüldüğünü öne sürüyor.
EFSANE Mİ, GENETİK GERÇEK Mİ?
Yeni çalışma, Moğol elitlerinin genetik geçmişine dair önemli veriler sunarken, “her 200 erkekten biri Cengiz Han’ın torunu” söyleminin kesinlik taşımadığını gösteriyor.
Bilim insanları, Orta Avrasya’daki nüfus hareketleri ve genetik çeşitlilik üzerine araştırmaların sürdüğünü, nihai sonuca ulaşmak için daha fazla antik DNA analizine ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Cengiz Han’ın genetik mirası hâlâ hem bilimsel hem de tarihsel bir bilmece olmaya devam ediyor.
