İnsanların kaygılarını, ilişki sorunlarını ve günlük yaşamda karşılaştıkları zorlukları paylaşmak için yapay zekâ araçlarına yönelmesi giderek yaygınlaşıyor. Uzmanlara göre ChatGPT gibi sistemler kolay erişilebilir olmaları ve yargılamayan iletişim tarzları sayesinde özellikle genç kullanıcılar arasında duygusal destek aracı olarak öne çıkıyor.
Üretken yapay zekânın kullanım alanlarına ilişkin araştırmalar da bu eğilimin güçlendiğini ortaya koyuyor. Harvard Business Review'un yayımladığı bir rapora göre, üretken yapay zekânın en yaygın kullanım amacı duygusal destek ve arkadaşlık oldu. Bu kullanım alanı; kişisel planlama, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve hayatın anlamını arama gibi başlıkların önüne geçti.
İspanya ve Meksika'da yapılan araştırmalar da özellikle gençlerin sağlık ve ruh sağlığı konularında yapay zekâdan giderek daha fazla yararlandığını gösteriyor.
UZMANLARA GÖRE NEDEN TERCİH EDİLİYOR?
Euronews'e konuşan psikolog Maria Fernanda Cruz Urquiza, birçok kişinin özellikle ayrılık, ilişki sorunları ve önemli yaşam kararları öncesinde ChatGPT'ye danıştığını belirtti.
Urquiza'ya göre bunun en önemli nedenlerinden biri, yapay zekânın günün her saati ulaşılabilir olması.
"ChatGPT, kullanıcının kendisine anlattığı her şeyi daima onaylıyor. Bu sürekli onaylanma hali hastalara son derece cazip geliyor."
Psikoterapist Cecilia Paredes Aldama ise danışanlarının ChatGPT'yi terapi yerine değil, daha çok mesaj hazırlamak, düşüncelerini toparlamak ve zor konuşmalara hazırlanmak amacıyla kullandığını söyledi.
Yapay zekâ destek olabilir ama terapinin yerini tutmuyor
Uzmanlar, yapay zekânın kaygıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini ancak bunun temel nedenleri ortadan kaldırmadığını vurguluyor.
Paredes bu durumu şu sözlerle özetledi:
"Yapay zeka kaygıyı hafifletmeye yardımcı olabilir ancak nedenini ortadan kaldırmaz."
Cruz Urquiza ise psikolojik destek alma imkânı olmayan veya terapiye ulaşamayan kişiler için yapay zekânın ilk başvuru noktası olabileceğini belirtti.
"ChatGPT düşük maliyetli bir alternatif. İlk başvurulacak kaynak olarak oldukça yararlı olduğunu düşünüyorum."
SÜREKLİ ONAY GÖRMEK RİSK OLUŞTURABİLİR
Psikologların dikkat çektiği en önemli noktalardan biri ise yapay zekânın çoğu zaman kullanıcıyı onaylayan bir iletişim dili benimsemesi.
Paredes, psikoterapinin kişinin düşüncelerini sorgulamasını sağladığını, yapay zekânın ise çoğunlukla bunu yapmadığını ifade etti.
"Psikoterapi sizi sorgulamaya zorlar, yapay zeka ise zorlamaz. Size karşı tamamen hoşgörülüdür."
Uzmanlara göre sürekli aynı yönde geri bildirim almak, kişinin olayları tek taraflı değerlendirmesine ve yanlış düşünce kalıplarını güçlendirmesine neden olabilir.
İNSAN İLİŞKİLERİNİN YERİNİ ALAMIYOR
Her iki uzman da yapay zekânın pratik konularda önemli kolaylıklar sağlayabileceğini kabul etmekle birlikte, gerçek terapötik ilişkinin yerini alamayacağı konusunda hemfikir.
Paredes, utanç, suçluluk ve duygusal acı gibi hislerin ancak başka bir insanla kurulan güven ilişkisi içinde sağlıklı biçimde işlenebileceğini belirterek şöyle konuştu:
"Utanç, hakkında konuşularak ve paylaşılarak hafifleyen bir duygudur. İnsanlarla bağ kurmayı gerektirir."
Cruz Urquiza da benzer görüşü şu sözlerle dile getirdi:
"Gerçek terapötik değişim, iki insan arasındaki uyum sayesinde gerçekleşir. Yapay zeka bunu taklit edemez."
Uzmanlar, yapay zekânın düşünceleri düzenlemek, bilgi edinmek ve ilk yönlendirmeyi sağlamak açısından faydalı olabileceğini ancak duygusal sorunların uzun sürmesi veya günlük yaşamı etkilemeye başlaması halinde mutlaka bir ruh sağlığı uzmanından destek alınması gerektiğini vurguluyor.
