Farklı bölgelerde kaydedilen 83 ölü yavru taşıma vakası incelendi. Bazı annelerin yavrularını yalnızca 30 dakika taşırken bazılarının bu davranışı 126 güne kadar sürdürdüğü belirlendi. Ortalama taşıma süresi ise yaklaşık 11 gün olarak hesaplandı.
Şempanze ve bonoboların insanın yaşayan en yakın akrabaları arasında yer alması, bu davranışı daha da önemli kılıyor. Araştırmacılar, bu türlerin ölüm karşısındaki tepkilerini inceleyerek insanlardaki yas ve kayıp davranışlarının evrimsel kökenlerine ilişkin ipuçları elde etmeyi amaçlıyor.
YAVRUNUN ÖLÜM NEDENİ BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Zeynep Şoray’ın arkeofili’nde yer alan habere göre, Biology Letters dergisinde yayımlanan araştırmada Oxford Üniversitesi Antropoloji ve Müze Etnografyası Okulu’ndan Reece Hammond ile evrimsel antropolog Thomas A. Püschel’in yürüttüğü çalışmada, ölü yavru taşıma süresini açıklayabilecek dokuz farklı hipotez değerlendirildi.
Bulgulara göre, hastalık nedeniyle ölen yavrular anneleri tarafından, bebek öldürme sonucunda yaşamını yitiren yavrulara kıyasla daha uzun süre taşındı. Araştırmacılar, hastalıktan kaynaklanan ölümlerin anne açısından daha belirsiz olabileceğini ve bu durumun taşıma davranışının uzamasıyla ilişkili olabileceğini düşünüyor.
Yavrunun yaşı da davranışın süresini etkileyen unsurlardan biri olarak öne çıktı. Daha büyük yavruların daha uzun süre taşındığı görüldü. Bu durumun, yavru büyüdükçe anneyle arasındaki bağın güçlenmesiyle ilişkili olabileceği değerlendiriliyor.
ANNE İLE YAVRU ARASINDAKİ BAĞIN ETKİSİ
Araştırmada, doğumlar arasındaki sürenin daha uzun olduğu bölgelerde de ölü yavru taşıma davranışının daha uzun sürdüğü belirlendi. Ayrıca daha serin dönemlerde taşıma süresinin uzama eğilimi gösterdiği tespit edildi.
Bu sonuçlar, davranışın yalnızca tek bir nedene bağlı olmadığını; anne ile yavru arasındaki ilişkinin yanı sıra annelik geçmişi ve çevresel koşulların da etkili olabileceğini gösteriyor.
Araştırmacılar, 15 farklı alandan derlenen vakaları birlikte incelemenin, davranışın farklı şempanze ve bonobo topluluklarında nasıl ortaya çıktığını anlamak açısından önemli olduğunu belirtiyor.
ANNELER ÖLÜMÜ ANLIYOR MU?
Çalışmanın yanıt aradığı temel sorulardan biri, annelerin yavrularının öldüğünü anlayıp anlamadığı. Araştırmanın sonuçları, ölü yavru taşıma davranışını açıklamak için annelerin ölümü geri döndürülemez bir durum olarak kavradığını varsaymanın gerekli olmadığını gösteriyor.
Araştırmacılar, bazı annelerin yavrularını bedenleri mumyalaşana kadar taşımayı sürdürdüğünü de aktarıyor. Bu durum, ölümün gerçekleştiğine ilişkin belirgin fiziksel değişikliklere rağmen davranışın devam edebildiğini ortaya koyuyor.
Çalışmanın yazarlarından Thomas A. Püschel, bulguların annelik davranışının sürekliliği ile toplumsal, yaşam öyküsüne ilişkin ve çevresel etkenlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret ettiğini belirtiyor. Bununla birlikte araştırma, şempanze ve bonoboların ölümü algılayamadığı sonucunu da ortaya koymuyor.
İNSANLARIN ÖLÜM KARŞISINDAKİ TEPKİLERİNE DAİR İPUÇLARI
Şempanze ve bonoboların kayıp karşısındaki davranışları, insanların ölüm ve yasla ilişkili tepkilerinin nasıl evrimleştiğini anlamak için önemli bir araştırma alanı oluşturuyor. İnsanlarla bu türlerin ortak atasının yaklaşık 6 ila 8 milyon yıl önce yaşadığı düşünülüyor.
Araştırmacılara göre, ölü yavru taşıma davranışının mutlaka ölümün geri döndürülemez olduğunu kavramayı gerektirmemesi, insanın ölüm anlayışının evrimsel gelişimi hakkında yeni sorular doğuruyor. Ancak bu bulgular, şempanze ve bonoboların ölüm kavramına ilişkin bilişsel kapasitesini kesin olarak ortaya koymuyor.
