Yaz aylarında rekor seviyelere ulaşan hava sıcaklıkları ve yüksek nem, sadece fiziksel halsizliğe yol açmakla kalmıyor, beyin fonksiyonlarını da doğrudan tehdit ediyor. Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Dilek Kasım Yücel, aşırı sıcakların stres hormonlarını artırarak ruh sağlığını bozduğunu ve zihinsel becerileri zayıflattığını açıkladı.
İnsan beyninin, vücut ağırlığının küçük bir kısmını oluşturmasına rağmen vücuttaki enerji ve oksijen tüketiminin aslan payını gerçekleştirdiğini hatırlatan Uzm. Dr. Dilek Kasım Yücel, sıcak havalarda beynin çalışma mekanizmasının nasıl etkilendiğini anlattı. Yücel, "Hava sıcaklığı yükseldiğinde vücut kendi ısı dengesini koruyabilmek adına damarları genişletir ve kanın önemli bir kısmını deri yüzeyine yönlendirir. Bu savunma mekanizması beyne ulaşan kan ve oksijen miktarını azaltabilir. Sonucunda ise dikkat eksikliği, baş dönmesi ve odaklanma güçlüğü gibi belirtiler baş gösterir" dedi.
"PROBLEM ÇÖZME VE HIZLI DÜŞÜNME BECERİSİ ZAYIFLIYOR"
Yapılan bilimsel araştırmaların yüksek sıcaklık dalgalarında bilişsel performansın ciddi ölçüde düştüğünü ortaya koyduğunu ifade eden Uzm. Dr. Yücel, sıcaklığın ruh sağlığı ve günlük yaşam üzerindeki etkilerini şu sözlerle aktardı:
"Aşırı sıcaklar problem çözme, karar verme ve hızlı düşünme becerilerini zayıflatıyor. Bunun yanı sıra yükselen sıcaklığa bağlı olarak vücuttaki stres hormonları da artış gösteriyor. Bu durum bireylerde sinirlilik, tahammülsüzlük ve kaygı düzeyinde yükselmeye neden oluyor. Geceleri yaşanan uyku kalitesindeki bozulma ise ertesi gün kronik yorgunluk, reflekslerde yavaşlama ve dikkat dağınıklığı olarak geri dönüyor."
Uzm. Dr. Yücel; çocukların, yaşlıların, kronik rahatsızlığı bulunanların ve açık alanda çalışmak zorunda olan grupların bu olumsuz tablodan en fazla etkilenen risk grupları olduğunun altını çizdi.
BEYNİN İLETİŞİM AĞI SIVI KAYBIYLA KOPUYOR
Beyin dokusunun yaklaşık yüzde 75’inin sudan oluştuğunu belirten Nöroloji Uzmanı, terleme yoluyla yaşanan sıvı ve elektrolit (mineral) kayıplarının sinir hücreleri (nöronlar) arasındaki hayati iletişimi sekteye uğrattığını söyledi. Bu durumun klinikte unutkanlık, şiddetli baş ağrıları ve zihinsel bulanıklık şeklinde kendini gösterdiğini ifade eden Yücel, susama hissinin oluşması beklenmeden gün içinde düzenli su içilmesi gerektiğini, ihtiyaç halinde elektrolit destekli içeceklerin de tercih edilebileceğini belirtti.
BEYİN SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN 4 ALTIN KURAL
Zihinsel performansı yüksek tutmak ve beyni aşırı sıcaktan korumak için Doç. Dr. Yücel şu tavsiyelerde bulundu:
Kritik saatlerde dışarı çıkmayın: Güneşin en etkili olduğu 11.00 ile 16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça açık havada bulunmayın.
Önemli işleri serine bırakın: Yoğun dikkat, planlama ve hesaplama gerektiren zihinsel işlerinizi sabahın erken saatlerinde veya akşam serinliğinde yürütün.
Beslenme ve ortamı filtreleyin: Hafif ve sulu gıdalarla beslenin, mümkün olduğunca serin ve havalandırılmış ortamlarda kalın.
Vücudun alarm sinyallerini dinleyin: Baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, şiddetli baş ağrısı, baygınlık hissi veya konuşmada aniden gelişen bozulma gibi belirtiler yaşanırsa, durumun güneş çarpması veya beyin hasarına yol açmaması için vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.
