Son yıllarda hem dünyada hem de Türkiye'de obezite ve Tip 2 diyabet tedavisinde yaygın olarak tercih edilen GLP-1 (glukagon benzeri peptid-1) agonisti zayıflama iğneleri, tıp dünyasında heyecan uyandıran yeni bir boyut kazandı. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, ince bağırsaktan salgılanan doğal bir hormonu taklit eden bu ilaçların, beynin haz ve ödül sistemini doğrudan etkileyerek farklı bağımlılık türlerinde de istek ve dürtüleri bastırabildiğini vurguladı.
"BEYİNDEKİ 'YİYECEK GÜRÜLTÜSÜNÜ' KESİYOR"
İlaçların yalnızca mide boşalmasını yavaşlatıp tokluk hissi vermekle sınırlı kalmadığını belirten Prof. Dr. Şevket Özkaya, mekanizmanın beyindeki işleyişini şu sözlerle anlattı:
"GLP-1 agonistleri beynin motivasyon, haz ve ödül merkezlerini etkiliyor. Özellikle dopamin salınımını düzenleyerek kişinin sürekli yemek yeme düşüncesini, yani halk arasında 'yiyecek gürültüsü' olarak adlandırılan zihinsel yoğunluğu azaltabiliyor. Kullanıcılar yüksek kalorili gıdalara yönelik isteklerinin gerilediğini belirtiyor. Ancak ilaç bırakıldığında bu istekler yeniden ortaya çıkabileceğinden, düzenli egzersiz ve sağlıklı beslenmeyle sürecin desteklenmesi gerekiyor."
ALKOL, SİGARA VE OPİOİD BAĞIMLILIĞINA KARŞI UMUT IŞIĞI
Yapılan ilk bilimsel araştırmaların dikkat çekici sonuçlar ortaya koyduğunu ifade eden Prof. Dr. Özkaya, ilacın zararlı madde bağımlılıkları üzerindeki potansiyeline dikkat çekti:
Madde isteğinde hızlı düşüş: Opioid kullanım bozukluğu bulunan hastalarla yapılan çalışmalarda, ilacı kullanan kişilerin maddeye duyduğu isteğin birkaç hafta içinde belirgin şekilde azaldığı saptandı.
Doz aşımı riskinde azalma: Araştırmalar, bu gruptaki ilaçların alkol zehirlenmesi ve opioid doz aşımı oranlarını düşürdüğünü gösterdi.
Rutin kullanım için erken: Umut verici verilere rağmen, bağımlılık tedavisinde standart kullanım için daha geniş kapsamlı ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç duyuluyor.
BU YAN ETKİLERE DİKKAT!
İlacın kontrolsüz kullanılmaması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Şevket Özkaya, olası yan etkiler ve sağlık riskleri konusunda uyardı:
Sık görülen yan etkiler: Baş ağrısı, mide bulantısı, baş dönmesi, mide-bağırsak rahatsızlıkları ve kalp nabzında artış.
Ciddi sağlık riskleri: Nadir de olsa pankreatit (pankreas iltihabı) ve tiroid hastalıkları gibi ağır tablolara yol açabiliyor.
Özkaya, bağımlılık tedavisinde kullanılması durumunda farklı yan etkilerin gelişip gelişmeyeceğinin ilerleyen klinik çalışmalarla netleşeceğini belirterek sözlerini tamamladı.
