Alman Beslenme Tıbbı Derneği'nin (DGEM) tahminlerine göre, Almanya'da her yıl yaklaşık 50 bin kişi besin eksikliği nedeniyle hayatını kaybediyor. Uzmanlar, özellikle D ve B12 vitamini eksikliklerinin aylarca, hatta daha uzun süre belirti göstermeden devam edebildiğine dikkat çekiyor.
Dahiliye uzmanı Matthias Pirlich'e göre B12 eksikliği uzun süre tedavi edilmediğinde omuriliğe zarar verebiliyor. Kollarda ve bacaklarda uyuşma, kas güçsüzlüğü ve felç gibi sorunların yanı sıra daha nadir durumlarda hafıza ve psikolojik sorunlar da ortaya çıkabiliyor.
YETERSİZ BESLENME İLE BESİN EKSİKLİĞİ AYNI DEĞİL
DW Türkçe'de yer alan habere göre yetersiz beslenme, vücudun ihtiyaç duyduğu enerjiyi karşılayacak kadar gıda alamaması anlamına geliyor. Besin eksikliğinde ise kişi yeterli kalori alsa bile vitamin, mineral veya diğer gerekli besin ögelerini yeterince tüketmiyor.
Uzmanlardan uyarı: Bilinçsiz vitamin kullanımı organ yetmezliğine yol açabilir
Bu nedenle yalnızca doyurucu gıdalarla beslenmek, vücudun ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyebiliyor. Dünya genelinde yaklaşık 645 milyon kişi kronik yetersiz beslenme yaşarken, yaklaşık 2 milyar kişinin de yeterli mikro besin alamadığı tahmin ediliyor.
TÜRKİYE'DE D VİTAMİNİ VE DEMİR EKSİKLİĞİNE DİKKAT
Vitamin ve mineral eksikliği yalnızca düşük gelirli ülkelerde görülmüyor. Türkiye'de de önemli bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor.
Sağlık Bakanlığı uzmanlarının 2020 tarihli raporunda, Türkiye nüfusunun yüzde 66,7'sinde D vitamini düzeyinin önerilen seviyenin altında olduğu belirtildi. Raporda ayrıca kadınların hemen her yaş grubunda demir alımının yetersiz kaldığı, erkeklerde ise özellikle çocuklarda demir tüketiminin ihtiyacı karşılamadığı kaydedildi.
D vitamini eksikliği kemik, eklem ve kas ağrılarıyla ilişkilendirilirken düşme ve kırık riskini de artırabiliyor. İyot eksikliği ise tiroit bezinin işleyişini etkileyebiliyor. Özellikle hamilelik döneminde yeterli iyot alınması, bebeğin beyin ve sinir sistemi gelişimi açısından önem taşıyor.
TEK TİP BESLENME EKSİKLİK RİSKİNİ ARTIRIYOR
Besin eksikliğinin başlıca nedenleri arasında tek yönlü beslenme yer alıyor. Fast food, işlenmiş ürünler, beyaz ekmek ve beyaz pirinç gibi gıdalar enerji sağlasa da vitamin ve mineral bakımından yetersiz kalabiliyor.
Yoksulluk, sağlıklı ve çeşitli gıdalara erişimi zorlaştırarak riski artırıyor. Depresyon, iştah kaybı, öz bakımın ihmal edilmesi ve bazı kronik hastalıklar da beslenme sorunlarına yol açabiliyor. Özellikle yaşlılar, yalnız yaşayanlar ve çok sayıda ilaç kullanan kişiler daha fazla risk altında bulunuyor.
Crohn ve çölyak hastalıkları, karaciğer rahatsızlıkları ve kanser gibi hastalıklar da bağırsakların besinleri emmesini zorlaştırabiliyor.
HASTANEDEKİ HASTALARIN YÜZDE 30'U RİSK ALTINDA
DGEM verilerine göre Almanya'da hastanede tedavi gören kişilerin yaklaşık yüzde 30'u besin eksikliği yaşıyor veya bu açıdan risk taşıyor. Buna karşın bu kişilerin yalnızca yaklaşık yüzde 1'i eksiklik yönünden incelenerek tedavi ediliyor.
Besin eksikliği hastanede tedavi sürecini de olumsuz etkileyebiliyor. Komplikasyonların artması, yaraların geç iyileşmesi, hastanede kalış süresinin uzaması ve ölüm riskinin yükselmesi bu sorunlar arasında yer alıyor.
BESİN EKSİKLİĞİ NASIL ÖNLENEBİLİR?
Uzmanlar, özellikle kronik hastalığı bulunanların ve ileri yaştaki kişilerin vitamin ve mineral eksikliği açısından değerlendirilmesini öneriyor. Risk durumunda kan testleriyle eksikliklerin belirlenmesi önem taşıyor.
Korunmak için çeşitli ve bitkisel ağırlıklı beslenmek, farklı renklerde sebze ve meyvelere sofrada yer vermek tavsiye ediliyor. Sebzelerin aşırı ısıya maruz bırakılmaması ve uzun süre sıcak tutulmaması da vitamin kaybını azaltmaya yardımcı oluyor.
Dengeli beslenmeye rağmen eksiklik gelişebileceği için gerekli durumlarda kan testi yapılması, takviyelerin ise belirlenen ihtiyaca göre kullanılması öneriliyor.
