Yaz aylarının kavurucu sıcaklarıyla birlikte özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde sıklıkla meydana gelen orman yangınları, rüzgarın da etkisiyle yerleşim yerlerini duman ve zehirli partikül maddelerle kaplıyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın dumanının basit bir hava kirliliği olmadığını, doğrudan kana karışabilen ve içme sularına kadar bulaşabilen devasa bir halk sağlığı krizi yarattığını vurguladı.
"ÇIPLAK GÖZLE GÖRÜNMEYEN ZEHİR AKCİĞERİN EN DERİNİNE ULAŞIYOR"
Yangın dumanının kimyasal bileşimine ve vücuda etkilerine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, sürecin yarattığı tehlikeyi şu sözlerle aktardı:
"Bu zehirli duman; mikroskobik boyuttaki parçacıklardan, uçucu organik bileşiklerden, ağır metallerden, karbonmonoksit ve kanserojen bileşiklerden oluşur. Çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük olan bu zehirli partiküller, solunum yoluyla akciğerlerimizin en derin noktalarına kadar kolayca ulaşabilir ve oradan kana karışabilir. Ayrıca içme sularına ve ekinlere de bulaşarak zincirleme bir risk oluşturur."
RİSK GRUPLARI İÇİN HAYATİ TEHLİKE
Dumanın sağlıklı bireylerde bile baş ağrısı, göz yanması ve boğaz tahrişine yol açabileceğini ifade eden Dr. Usta, KOAH, astım, bronşit ve akciğer yetmezliği olan kronik hastalar, alerjik bünyeliler, çocuklar ve yaşlılar için bu durumun hayati bir risk barındırdığını belirtti.
YOĞUN DUMANDAN KORUNMAK İÇİN 4 HAYATİ ÖNLEM
Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta, yangın dumanının etkili olduğu bölgelerde yaşayan vatandaşların sağlığını korumak adına alması gereken 4 kritik adımı şöyle sıraladı:
İç mekan havasını izole edin: Dumanın yoğun olduğu saatlerde dışarı çıkmayın. Kapı ve pencereleri kapatıp kapı altlarını nemli havlularla destekleyin. Evdeki klimayı dışarıdan taze hava almayacak şekilde iç sirkülasyon modunda çalıştırın.
Doğru maske seçin: Standart cerrahi veya bez maskeler ince partiküllere karşı yetersiz kalır. Mikroskobik zehirli partikülleri süzebilen N95, FFP2 veya FFP3 tipi profesyonel maskeler tercih edilmeli ve yüze tam oturtulmalıdır.
Kronik hastalıklara ekstra dikkat edin: Astım ve KOAH hastaları reçeteli inhaler, sprey ve düzenli ilaçlarını aksatmamalıdır. Nefes darlığı, şiddetli öksürük veya göğüs ağrısı geliştiğinde vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
Bol sıvı tüketin: Dumanın boğazda ve solunum yollarında yarattığı kuruluğu engellemek, toksinlerin atılmasını kolaylaştırmak ve mukozayı nemli tutmak için bol su ve bitki çayları tüketilmelidir.
Uzm. Dr. Berivan Usta, yetkili kurumların hava kalitesi duyurularının yakından takip edilmesi gerektiğini ve tahliye kararı alınan bölgelerin can güvenliği için derhal terk edilmesinin şart olduğunu hatırlattı.
