Yapay zekada rekabet, telefon ve bilgisayar ekranlarından kullanıcıların doğrudan yüzüne taşınıyor. Financial Times’ın “AI is coming for your glasses” (Yapay zeka gözlüklerinize geliyor) başlıklı analizinde, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka destekli akıllı gözlükleri bir sonraki büyük tüketici elektroniği platformlarından biri olarak gördüğü belirtildi.
Meta, Ray-Ban ile geliştirdiği ürünlerle şimdilik pazarın açık ara önünde bulunurken Google, Samsung ve Apple da yapay zekayı günlük hayatın içine taşıyacak kendi gözlükleri üzerinde çalışıyor.
HEDEF AKILLI TELEFONUN YERİNİ ALMAK
Teknoloji şirketlerinin uzun vadeli hedefi yalnızca fotoğraf çekebilen veya müzik dinletebilen bir gözlük üretmek değil.
Yeni nesil cihazların kullanıcının baktığı dünyayı görebilen, sesleri duyabilen ve yapay zeka aracılığıyla çevresini yorumlayabilen bir kişisel asistana dönüşmesi amaçlanıyor.
Böyle bir sistemde kullanıcı telefonunu cebinden çıkarmadan yön tarifi alabilecek, bir nesne hakkında bilgi isteyebilecek, konuşmaları çevirebilecek, mesajlarını takip edebilecek veya karşısındaki ortam hakkında yapay zekaya soru sorabilecek.
Sektördeki uzun vadeli beklenti ise akıllı gözlüklerin yapay zekayla iletişim kurmanın temel araçlarından biri haline gelmesi ve bazı işlevlerde akıllı telefonun yerini alması.
META ŞİMDİLİK YARIŞIN ÖNÜNDE
Bu yarışta en avantajlı şirketlerden biri Meta.
Şirket, dünyanın en büyük gözlük üreticilerinden EssilorLuxottica ile yaptığı ortaklık sayesinde teknolojiyi klasik bir elektronik cihaz yerine Ray-Ban ve Oakley gibi günlük hayatta kullanılan gözlüklerin içine yerleştirdi.
Pazar araştırmalarında kullanılan yönteme göre Meta’nın küresel akıllı gözlük pazarındaki payına ilişkin farklı oranlar bulunmakla birlikte şirketin açık ara lider olduğu görülüyor. Counterpoint, Meta’nın AI gözlüklerindeki payını yaklaşık yüzde 80 olarak hesaplarken başka sektör verileri de Ray-Ban Meta’nın pazarın yaklaşık üçte ikisini kontrol ettiğine işaret ediyor.
PAZAR 2032’DE 44 MİLYAR DOLARA ULAŞABİLİR
Financial Times’ın aktardığı sektör tahminlerine göre akıllı gözlüklerden elde edilen gelir 2032 yılına kadar 44 milyar dolara ulaşabilir.
Başka piyasa tahminleri de benzer şekilde çok hızlı bir büyümeye işaret ediyor. Citi, akıllı gözlük sevkiyatlarının 2030'a kadar 112 milyon adede, sektör gelirlerinin ise yaklaşık 40 milyar dolara çıkabileceğini öngörüyor.
Bu beklenti, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin pazara neden milyarlarca dolarlık yatırımlar yapmaya hazırlandığını da açıklıyor.
GOOGLE VE SAMSUNG DA DEVREDE
Meta’nın en ciddi rakiplerinden birinin Google-Samsung ortaklığı olması bekleniyor.
Google, Android XR tabanlı yapay zeka gözlüklerini Samsung ile birlikte geliştiriyor. Projede moda ve gözlük sektöründen Gentle Monster ve Warby Parker gibi markalar da yer alıyor.
Gözlüklerin Gemini yapay zekasını; Google Maps, Gmail, YouTube, Calendar ve diğer Google hizmetleriyle birleştirmesi planlanıyor. Bu da Google’a halihazırda milyarlarca kişinin kullandığı servislerini doğrudan gözlüğün içine taşıma avantajı veriyor.
APPLE DA YARIŞA HAZIRLANIYOR
Financial Times, Apple’ın da yapay zeka destekli gözlükler üzerinde çalıştığına dikkat çekiyor.
Şirketin henüz piyasaya çıkmış bir ürünü bulunmuyor ancak teknoloji sektöründeki beklenti Apple’ın iPhone, Siri ve kendi cihaz ekosistemiyle entegre çalışan bir model geliştirmesi yönünde.
Böylece akıllı gözlük pazarı önümüzdeki dönemde Meta, Google-Samsung ve Apple arasında yeni bir platform savaşına dönüşebilir.
ANCAK BÜYÜK BİR SORUN VAR: SİZİ KAYDEDENİ FARK EDEBİLİYOR MUSUNUZ?
Teknolojinin büyümesinin önündeki en ciddi sorunlardan biri ise mahremiyet.
Klasik bir telefon kamerasının aksine, kişinin gözünde bulunan kameranın kayıt yaptığını çevresindekilerin anlaması çok daha zor.
FT, Meta gözlükleriyle bilgileri dışında kaydedilen kişilerin görüntülerinin sosyal medyada yayılması nedeniyle yaşanan tartışmalara dikkat çekiyor. Özellikle kadınların habersiz biçimde kayda alındığı bazı videoların viral olması, cihazlara yönelik tepkileri artırdı.
Tartışmalar öyle bir noktaya ulaştı ki bazı okullar, mahkemeler, restoranlar ve etkinlikler akıllı gözlük kullanımını yasaklamaya başladı. Hacker konferansı DEF CON 2026’da da akıllı gözlüklere izin verilmedi.
META'NIN ‘SÜPER ALGILAMA’ PROJESİ TARTIŞMAYI DAHA DA BÜYÜTTÜ
Gizlilik endişelerinin merkezinde Meta’nın üzerinde çalıştığı daha gelişmiş sistemler de bulunuyor.
FT daha önce şirketin “super sensing” adı verilen bir teknoloji üzerinde çalıştığını bildirmişti.
Prototipin çevredeki sesleri sürekli dinleyebileceği ve birkaç saniyede bir fotoğraf çekerek kullanıcının gün boyunca gördüğü ve duyduğu şeylere ilişkin bir hafıza oluşturabileceği belirtilmişti.
Böylece kullanıcı daha sonra yapay zekaya örneğin “Anahtarımı en son nerede gördüm?” benzeri sorular yöneltebilecek.
Ancak aynı özellik, gözlüğü takan kişinin çevresindeki insanların sürekli biçimde cihazın sensörlerinin kapsama alanında bulunması nedeniyle yeni bir mahremiyet tartışmasını beraberinde getiriyor.
KAYIT IŞIĞI ÜZERİNDEN YENİ ÖNLEM
Meta, gözlüklerde kamera aktif olduğunda çevredeki insanları uyarması için bir LED ışığı kullanıyor.
Ancak bazı kullanıcıların kayıt ışığını kapatmaya veya fiziksel olarak etkisiz hale getirmeye çalışması üzerine şirket güvenlik önlemlerini artırdı. Meta, LED göstergesinde müdahale algılanması halinde kameranın devre dışı bırakılmasını sağlayan bir güncelleme geliştirdi.
Buna rağmen gizlilik savunucuları, yalnızca küçük bir ışığın çevredeki kişilerin rızasını güvence altına almak için yeterli olup olmadığını sorguluyor.
YÜZ TANIMA ENDİŞESİ DE VAR
Bir başka tartışma ise yüz tanıma teknolojisi etrafında şekilleniyor. Meta’nın gözlüklerle bağlantılı uygulamasında daha önce geliştirildiği ortaya çıkan ancak daha sonra kaldırılan yüz tanıma özelliği, teknoloji ve dijital haklar çevrelerinin tepkisini çekmişti.
Eleştirilerin temelinde, sıradan bir gözlüğün bir gün karşıdan gelen kişiyi otomatik olarak tanıyabilmesi ve onun hakkında kullanıcıya bilgi verebilmesi ihtimali bulunuyor.
META İSE ‘GİZLİLİĞİ ÖNCELİKLENDİRİYORUZ’ DİYOR
Meta ise ürünlerin sorumlu biçimde kullanılmasını sağlamaya çalıştığını ve kullanıcılarla çevredeki kişilerin mahremiyetini dikkate alan yeni güvenlik özellikleri geliştirdiğini savunuyor.
Şirketin yaklaşımına göre akıllı gözlükler daha güçlü hale geldikçe teknik önlemler de geliştirilecek.
Eleştirmenler ise teknolojinin gelişme hızının, toplumun bu cihazların yaratacağı yeni gözetim ve mahremiyet koşullarına uyum sağlama hızından çok daha yüksek olduğu görüşünde.
ŞİMDİLİK EN ÇOK MÜZİK VE FOTOĞRAF İÇİN KULLANILIYOR
Akıllı gözlüklerin geleceğine ilişkin büyük beklentilere rağmen bugünkü kullanım ile teknoloji şirketlerinin vaat ettiği gelecek arasında hâlâ önemli bir mesafe var.
FT’ye göre kullanıcıların büyük bölümü cihazları şu aşamada müzik dinlemek, telefon görüşmesi yapmak ve fotoğraf-video çekmek gibi görece basit işler için kullanıyor.
Yapay zeka özelliklerinin henüz sınırlı olması ve bazı ürünlerde yüksek iade oranlarının görülmesi, cihazların akıllı telefonun yerini almaktan şimdilik uzak olduğunu gösteriyor.
YAPAY ZEKA SAVAŞINDA YENİ CEPHE: İNSANIN YÜZÜ
Buna rağmen teknoloji şirketleri geri adım atmıyor.
Meta’nın erken elde ettiği avantaj, Google ve Samsung’un Android-Gemini ekosistemi, Apple’ın beklenen girişi ve yapay zekanın giderek kişiselleşmesi, akıllı gözlükleri teknoloji sektörünün önümüzdeki yıllardaki en büyük rekabet alanlarından biri haline getiriyor.
Financial Times’ın ortaya koyduğu tabloya göre asıl soru artık yapay zekalı gözlüklerin gelip gelmeyeceği değil; ne kadar hızlı yayılacağı ve toplumun her an görebilen, duyabilen cihazlarla yaşamaya hangi kurallar altında razı olacağı.
