Hastane işyerinde temizlik faaliyetlerini alt işveren olarak yürütüyoruz. İSG Katip sisteminde az tehlike sınıfta yer alıyoruz. İşyerinde yapılan denetimde yapılan işin çok tehlikeli sınıfta olması nedeniyle tehlike sınıfını çok tehlikeli sınıfa çevirmemiz gerektiği belirtilerek NACE kodunu değiştirmemiz istendi. Tehlike sınıfını nasıl değiştirebiliriz? Figen K.
İş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması noktasında işyerinde alınması gereken önlemler ile uyulması gereken kriterler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununu ile anılan Kanunun uygulanmasına dair çıkartılan yönetmeliklerle düzenlenmiş olup, bu hususlara riayet edilip edilmediğine yönelik denetimler ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişlerince yapılmaktadır.
İşyerlerinde ilk defa yapılan denetimlerde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırılık veya eksiklik tespit edilmesi halinde eksiklik ve aykırılıklar tutanağa kaydedilerek işverenlerden/alt işverenlerden, verilen makul bir süre içerisinde bu eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi istenilmektedir. Tutanakta belirtilen süreninin bitiminin ardından ikinci defa yapılan denetimde, tutanakta belirtilen eksiklik ve aykırılıkların giderilmediğinin tespiti halinde ise idari para cezası uygulanmaktadır. Ayrıca yapılan denetimler sırasında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiği takdirde bu tehlike giderilinceye kadar, işyerinin bir bölümünde veya tamamında işin durdurulması cihetine gidilebilmektedir.
Alt işverenlerin NACE koduna geldiğimizde,
İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarında alt işverenler, asıl işverenlerin tabi oldukları tehlike sınıfı ile ilişkilendirilmeyerek, kendi faaliyet konusu işe ait tehlike sınıfına tabi tutulmuşlardır.
Bu amaçla asıl işverenlerin SGK işyeri sicil numarasının altında üç haneli numara ile tescil edilen alt işverenlere, asıl işverenin NACE kodundan farklı olarak, alt işverenin kendi yürütmüş olduğu faaliyet konusuna uygun NACE kodu verilmektedir. 6331 sayılı Kanun uygulamalarının takip edildiği İSG Kâtip sisteminde de gerek asıl işverenlerin gerekse alt işverenlerin hangi tehlike sınıfında yer aldıklarının tespitinde, SGK işyeri tescil kayıtlarındaki NACE kodları esas alınmaktadır.
Alt işverenlerin tescil işlemleri asıl işverenlerin e-Bildirge kullanıcıları tarafından e-Devlet uygulamalarında yer alan İşyeri Bildirgesi seçeneğindeki Tescillerim menüsü vasıtasıyla yapılmakta olup, alt işverenlerin NACE kodları da asıl işverenlerin e-Bildirge kullanıcıları tarafından sisteme girilmektedir. Bu bakımdan alt işverenlerin NACE kodlarının sözleşmede yer alan işin konusuna göre NACE REV. 2.1 tablosundaki kodlardan uygun olanı seçilmek suretiyle sisteme girilmesi önem arz etmektedir.
Hastane işyerinde temizlik faaliyetini yürüten alt işverenlerin NACE koduna geldiğimizde;
Temizlik faaliyetlerine ilişkin NACE REV.2.1 tablosuna bakıldığında, temizlik sektöründe faaliyet gösteren işyerleri yönünden yapılan işin niteliğine göre az tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta farklı NACE kodları olduğu görülecektir.
Örneğin, “81.21.01 Binaların genel temizliği (uzmanlaşmış temizlik faaliyetleri hariç)” NACE kodunda tescil edilmiş işyerleri az tehlikeli sınıfta yer alsalar da “81.22.03 Nesne veya binaların (ameliyathaneler vb.) sterilizasyonu faaliyetleri” NACE kodunda tescil edilmiş işyerleri çok tehlikeli sınıfta yer almaktadırlar.
Bu bağlamda hastane işyerinde temizlik faaliyetlerini yürüten alt işveren çalışanlarının kullanılmış bir şırınganın eline batması veya temizlik faaliyetleri sırasında mikrop kapma risklerinin bulunduğu dikkate alındığında, hastane işyerinde faaliyet gösteren ve temizlik faaliyetini yürüten alt işverenlerin 81.22.03 NACE kodunda yer alması gerektiğinden alt işveren tescil işlemeleri sırasında NACE kodu 81.22.03 olarak sisteme girilmelidir. Okurumuz Figen Hanımın sorusuna geldiğimizde hastane işyerinde temizlik faaliyeti yürütmesine rağmen az tehlikeli sınıfta tescil edilmiş alt işverenlik dosyasındaki NACE kodunun 81.22.03 olarak çok tehlikeli sınıfta güncellenmesi amacıyla bir dilekçe ile işyerinin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik merkezindeki işyeri tescil servisine müracaat ederek NACE kodunu güncellemesi gerekecektir.
Çalışanın iş kazasına uğraması veya meslek hastalığına tutulması halinde hatalı bildirimlerin faturası da ağır olur.
İşyeri hekimi ve İSG uzmanlarının çalışma süresi işyerinin az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta faaliyet göstermelerine göre değişmektedir.
Haliyle gerçekte çok tehlikeli sınıfta faaliyet göstermesine rağmen tescil işlemleri sırasında az tehlikeli veya tehlikeli sınıftaki NACE kodlarında tescil edilmiş asıl işverenler ve alt işverenler yönünden, İSG uzmanı ve işyeri hekiminin daha az sürelerde istihdam edilmesi sözkonusu olacaktır.
Bu durum, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması noktasındaki yükümlülüklerin eksik yerine getirmesi nedeniyle işverenlerin/alt işverenlerin iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesindeki kusur oranlarını da artıracaktır.
Olası bir iş kazası sonrasında işçinin uğradığı zarara istinaden işçi veya hak sahipleri tarafından maddi/manevi tazminat talebinde bulunabileceği gibi, taksirle yaralama veya ölüme neden olma suçu işlendiği gerekçesiyle işveren veya işveren vekilleri aleyhine ceza davaları da açılabilmektedir.
Ayrıca çalışanın yaşamış olduğu iş kazası veya meslek hastalığı sonrasında SGK ‘nın denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan incelemeler sonrasında sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış ise peşin sermaye değeri ile sigortalı adına Kurumca yapılan sağlık masrafları kusuru oranında işverenlere rücu edilerek yasal faiziyle birlikte işverenlerden tahsil edilmektedir.
