Mahkemece iş akdinin feshinin geçersiz kabul edilerek işe iadesine karar verilen sigortalılarla ilgili Sosyal Güvenlik Kurumuna kâğıt ortamında ibraz edilecek 4 aylık boşta geçen süreye ilişkin aylık prim ve hizmet belgelerinde, prim gün sayısının toplam da 120 gün olması gerekmektedir.
120 günlük sürenin hesabında genel kural, iş akdinin feshedildiği ayda sigortalının eksik gün sayısı yoksa prim gün sayısı 30 güne tamamlatılarak, ara aylarda ayın çekiği gün sayısına bakılmaksızın 30 gün üzerinden düzenlenmesi yönündedir.
Örneğin iş akdi 21/5/2023 tarihinde feshedilmiş ve 2023/5. Ayda 21 günlük hizmet bildirimi yapılmış olan bir sigortalı için geriye yönelik düzenlenecek 120 günlük ek bildirgelerin;
2023/5. Ay için 9 gün
2023/6. Ay için 30 gün
2023/7. Ay için 30 gün
2023/8 Ay için 30 gün
2023/9. Ay için 21 gün üzerinden düzenlenmesi gerekmektedir.
Ancak sigortalının iş akdinin feshedildiği ayda istirahat, ücretsiz izin, devamsızlık gibi nedenlerle eksik gün bildiriminde bulunulmuş olması halinde, bu defa akdin feshedildiği aydaki prim gün sayısı ayın çektiği gün sayısından eksik gün sayısı düşülerek hesaplanmalıdır.
Bu bağlamda 21/5/2023 tarihinde iş akdi feshedilmiş sigortalının, 2023/5. Ayda 01-istirahat eksik gün koduyla 4 gün eksik gününün bulunması nedeniyle SGK’ya 17 prim gün sayısı ve 4 gün eksik gün sayısı bildiriminde bulunulduğu varsayıldığında, öncelikle 21/5/2023 tarihli işten ayrılış bildirgesi iptal edilecektir. Bu durumda;
2023/5. Ayın 31 gün çekmesi ve sigortalının bu ayda 4 gün eksik gününün bulunması nedeniyle, prim gün sayısı toplamının 31- 4 = 27 olması icap etmektedir. Haliyle evvelce 17 günlük bildirimde bulunulmuş olması nedeniyle işe iade kararı sonrasında 2023/5. Ay için düzenlenecek ek bildirgenin 27-17 = 10 gün üzerinden düzenlenmesi gerekecektir. Bu durumda 120 günlük süreye ilişkin ek bildirgenin;
2023/5. Ay için 10 gün
2023/6. Ay için 30 gün
2023/7. Ay için 30 gün
2023/8 Ay için 30 gün
2023/9. Ay için 20 gün üzerinden düzenlenmesi gerekecektir.
18 YAŞINI DOLDURMADAN ANNE/BABASINA AİT İŞYERİNDEN SİGORTALI OLANLAR
Gerek 506 sayılı yasada, gerekse 5510 sayılı yasada hizmet akdine tabi çalışmakla birlikte 18 yaşından küçük olanların 4/a kapsamında sigortalı olamayacaklarına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır.
5510 sayılı Kanuna göre 18 yaşından önce sigortalı olanların sigortalılık sürelerinin 18 yaşını doldurdukları tarihte başladığı kabul edilmektedir. 18 yaşından önceki süreler için ödenen primler ise sadece prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilmektedir. Ayrıca sigortalıların aylığa hak kazanma koşullarının belirlenmesinde 506 sayılı Kanunun geçici 81.maddesine göre 18 yaş uygulamasına bakılmaksızın, ilk işe giriş tarihine göre yaş, prim günü ve sigortalılık süresi koşulları tespit edilmektedir.
18 yaşından önce anne/babasına ait işyerinden bildirilen sigortalılıklar geçerli sayılmıyor.
2013/11 sayılı SGK Genelgesinde, ana/babasına ait işyerinde çalışan mümeyyiz küçüklerin vasinin iştiraki ile yazılı olarak yapılmış ve hâkim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi mevcut olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân bulunmadığı; işverenin 18 yaşını bitirmiş veya 18 yaşından evvel evlendiği için reşit sayılmış çocuklarının hizmet akdine tabi çalışmaları halinde sigortalı sayılacakları açıklanmıştır.
Bu bakımdan ana/ babasına ait işyerinden 18 yaşını doldurmadan bildirilen hizmet süreleri yukarıda belirtilen şartlar sağlanmamış ise emekli aylığı başvurularında prim gün sayısının hesabına dahil edilmemektedir.
Yargı kararına dikkat!
18 yaşından önce annesine ait inşaat işyerinden bildirilen sigortalılık süresinin iptal edilmesi nedeniyle yargı yoluna başvuran bir sigortalı için özetle;
*İlk derece mahkemesince, hakim onayı olmaksızın çocuğun hizmet akdi ile ana veya babaya ya da 3. şahsa ait işyerinde fiilen çalıştırılması halinde, bu durum ana, baba ve 3. şahsın hukuki ve cezai sorumluluğunu gerektirir ise de çocuğun fiilen gerçekleşmiş olan çalışmasının iptal edilmesi ve çocuğun sosyal güvenlik hakkının elinden alınmasının mümkün bulunmadığı ve dinlenen tanık beyanları, dosya kapsamı ve belirtilen kanun hükümleri dikkate alınarak 18 yaş altındaki çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiş,
*Kurum tarafından yapılan istinaf başvurusuna istinaden Bölge Adliye Mahkemesince, gerek mülga 506 Sayılı Kanunda gerekse 5510 Sayılı Kanunda; davalı Kurumun işlemine dayanak yaptığı mülga 743 Sayılı Medeni Kanun’un 271. maddesine veya halen yürürlükte bulunan TMK’nin 345. maddesine yapılmış herhangi bir atıf bulunmadığı gibi anılan madde hükümlerine aykırı davranılması halinde sigortalılık koşullarının oluşamayacağına yönelik herhangi bir düzenlemeye de yer verilmemesi, esasen çocuk yararına konulmuş olan hukuk kurallarının; çocuk aleyhine yorumlanmasının ve böylece vazgeçilmesi, devredilmesi, feragat edilmesi mümkün olmayan ve kişiye sıkı sıkıya bağlı sosyal güvenlik hakkından çocuğun mahrum bırakılmasının hukuk ve adalet ilkeleri ile de bağdaşmaması nedeniyle , İlk Derece Mahkemesi’nin kararında isabetsizlik görülmeyerek davalı Kurumun yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş,
*Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararına Kurum tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtayın 23/2/2023 tarihli kararı ile Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmeyerek, Bölge Adliye Mahkemesinin kararının onanmasına karar verilmiştir.
