Ekonomi paketinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde 2026/Ocak ayından başlanılarak sigortalıların asgari ücretin 9 katına kadar olan kazançları üzerinden %35,75 oranında sigorta primi ve %3 oranında da işsizlik sigortası primi kesilecektir.
Ne var ki hizmet akdine tabi çalışan işçilerin asgari ücretin 9 katına kadar olan brüt ücretlerinin tamamı üzerinden % 1 sigortalı hissesi ve % 2 işveren hissesi olmak üzere toplam da % 3 oranında işsizlik sigortası primi kesilecek olmasına rağmen, iş bu çalışanların işsiz kalmaları sonrasında işsizlik maaşı ödenmesi noktasına gelindiğinde, ödenecek işsizlik maaşı çalışanın son dört aylık prime esas kazancının ortalaması üzerinden hesaplanmakta ve her halükarda brüt asgari ücretin % 80’ini aşamamaktadır.
Haliyle iş akdinin feshinden önceki son dört aylık prime esas kazancı asgari ücretin 2 katı ila 9 katı arasında olan vatandaşlar, her ne kadar çalıştıkları süre içinde farklı tutarlarda işsizlik sigortası primi ödemiş olsalar da bu vatandaşlara ödenen işsizlik maaşı aynı rakam üzerinden, yani asgari ücretin % 80’i üzerinden hesaplanmaktadır. Başka bir ifadeyle prime esas kazanç tutarı asgari ücretin 2 katından fazla olan çalışanlar için asgari ücretin 2 katının üzerindeki kazançlarından kesilen % 3 oranındaki işsizlik sigortası primi, bu vatandaşların işsiz kalması sonrasında bağlanacak işsizlik maaşlarına herhangi bir katkı sağlamamaktadır.
Patronların ödeyeceği işsizlik sigortası primine geldiğimizde,
İsteğe bağlı sigortalılar, köy ve mahalle muhtarları, 6132 sayılı Kanuna tabi jokey ve antrenörler ile tarımsal faaliyette bulunanlar dışındaki 5510/4-b kapsamındaki (eski adıyla Bağkur’lu) vatandaşlar için 4447 sayılı Kanununda işsizlik sigortasına benzer şekilde “Esnaf Ahilik Sandığı Sigortası” adı altında bir uygulama getirilmiştir.
Ahilik sandığı ile ilgili uygulamaya 1/1/2018 tarihinde geçileceği öngörülmüş olsa da son olarak 7537 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle uygulama süresi 1/1/2028 tarihine ötelenmiştir.
Esnaf Ahilik Sandığı ile 4/b kapsamında sigortalı iken işyerini kapatan veya iflas eden vatandaşların, sigortalılıklarının sona ermesinden önceki son 120 gün sürekli çalışmış olmaları ve son üç yıl içinde en az 600 gün faaliyetini sürdürüp Esnaf Ahilik Sandığı Primi ödemiş olmaları kaydıyla son üç yıl içindeki prim gün sayılarına göre 180, 240 veya 300 gün süreyle Ahilik Sandığı Ödeneği verilmesine imkân sağlanmıştır.
Ahilik sandığı sigortası için kapsama giren 4/b kapsamındaki vatandaşlardan mevcutta ödedikleri 4/b sigorta primlerine ilave olarak SGK’ya beyan ettikleri prime esas kazancın % 2 si oranında esnaf ahilik sandığı primi tahakkuk ettirilecek olmakla birlikte SGK’ya beyan edilen kazanç miktarı aylık asgari ücretin 2 katından fazla ise Esnaf Ahilik Sandığı primi asgari ücretin 2 katı üzerinden tahakkuk ettirilecektir.
Başka bir anlatımla uygulamaya 1/1/2028 tarihinde geçildiği düşünüldüğünde, Ahilik Sandığı sigortası kapsamına giren Bağkurlu bir vatandaşın emeklilik primi için SGK’ya beyan ettiği prime esas kazanç tutarı;
- Asgari ücretin 2 katı veya altında ise beyan ettiği kazanç üzerinden hem SGK sigorta primi hem de Ahilik Sandığı primi kesilecek,
- Asgari ücretin iki katından fazla ise sigorta primi beyan ettiği kazanç üzerinden; ahilik sandığı primi ise asgari ücretin iki katı üzerinden kesilecektir.
Yasada değişikliğe ihtiyaç var!
4/b kapsamındaki vatandaşlardan faaliyette bulundukları süre zarfında kesilecek ahilik sandığı sigortası primiyle ilgili olarak 4447 sayılı Kanunda yer alan “… alınacak günlük prim tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının iki katı üzerinden hesaplanacak tutardan fazla olamaz” kuralı, maalesef ki 4/a kapsamındaki çalışanlara yönelik getirilmemiştir.
Bu kuralın 4/a kapsamındaki çalışanlar yönünden getirilmemesinin yanı sıra, 4/a kapsamımdaki vatandaşlara ödenecek işsizlik maaşının asgari ücretin %80’ininden fazla olamayacağına kural nedeniyle, SGK’ya bildirilen prim esas kazançları asgari ücretin 2 katından fazla olan çalışan ile asgari ücretin 3 veya 5 ya da 7,5 katı üzerinden bildirilen, hatta 1/1/2026 tarihinden itibaren 9 katı üzerinden bildirilecek sigortalılara aynı tutarında işsizlik maaşı ödenmektedir.
Şöyle ki,
2026 yılı rakamlarıyla asgari ücretin 2 katı üzerinden prime esas kazanç bildirimi yapılan bir sigortalı adına işveren hissesiyle birlikte aylık 1.981,80 TL işsizlik sigortası primi tahakkuk ettirilirken, asgari ücretin 9 katı üzerinden prime esas kazanç bildirimi yapılan bir sigortalı adına 8.918,10 TL işsizlik sigortası primi tahakkuk ettirilecektir. Bu çalışanların işsizlik maaşına hak kazanmaları durumunda ise her ikisine de aylık 26.223,44 TL tutarında işsizlik maaşı ödenecektir.
Neler yapılabilir?
Çalışanlar için ödenen işsizlik sigortası primine göre işsizlik maaşı ödenmesi adına, ya işsizlik maaşının asgari ücretin % 80’ninden fazla olamaz kuralının kaldırılması ya da esnaf ahilik prim ödemelerinde olduğu gibi işsizlik sigortası primleri için kesilecek işsizlik sigortası priminin günlük tutarının da prime esas günlük kazanç alt sınırının iki katından fazla olamayacağına yönelik 4447 sayılı Yasada bir düzenleme yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
