Back To Top
Morales

Morales

 - Son Güncelleme: 14.11.2019 Perşembe 09:51
- A +

İsmini, Güney Amerika’yı istiklâl ve ittihada taşımak için ömrünü veren Venezuelalı devrimci Simon Bolivar’dan alır; fakat bölgdeki sayısız muz cumhuriyetinden, yani ABD uydusundan biriydi Bolivya. Halkının ekseriyetini Ayamara ve Quechua (Keçua) boylarına mensup yoksul yerliler -yahut cehalet terminolojisinde ısrar eden Avrupalıların tabiriyle “Hintliler” (“Kızılderili” de diyorlar)- teşkil etse de, emperyalistlerle iş tutan zengin beyaz elitler tarafından yönetilirdi hep. Bunun değişmez kader olduğu zannedilirdi.

Derken bir gün ‘Halkımı yoksulluktan ve itilip kakılmaktan kurtaracağım’ diyen bir yerli (Ayamara), sosyalist siyasetçi Evo Morales, oligarkların manipülasyon mekanizmalarını bir şekilde alt edip Bolivya Devlet Başkanı seçildi.

Sermaye, bürokrasi ve medyaya büyük ölçüde hükmeden oligarklar, elbette ABD’nin desteğiyle, daha doğrusu sevk ve idaresiyle, Morales’e karşı korkunç bir imha kampanyasına girişmekte gecikmediler ve “tarafsız gözlemciler” siyasetin acemisi olan -hele uluslararası dengeleri hiç bilmeyen- bu idealist delikanlının iktidarda fazla kalamayacağı tesbitinde birleştiler. Gözlemlerini sevsinler!

Morales, en uzun süre görevde kalan Güney Amerikalı devlet başkanı oldu. Üç kere üst üste rekor oylarla seçildi. Girdiği ilk seçimi (2005) yüzde 54’le kazanmıştı; 2009’daki başkanlık seçimini yüzde 64’le, 2014’tekini yüzde 60’la kazandı.

Neydi Moırales’i halk nezdinde bu kadar muteber kılan? Her şeyden evvel ekonomi sahasındaki muazzam performansı.

Muhalif ve muarızlarının en iddialı ‘öngörü’sü, Morales’in ekonomiyi batıracağı idi; Mırales de en iddialı cevabını bu ‘öngörü’ye verdi: Emperyalistlere akan petrolü ve doğalgazı millileştirip, bunlardan elde edilen geliri altyapıya ve sosyal projelere aktardı… İktidarının ilk sekiz senesinde Bolivya ekonomisini ondan evvelki 35 senedekinden daha fazla büyüttü…. Enflasyon oranını yüzde 11’den yüzde 5’e düşürdü… Bir yandan satın alma gücünü artırırken, öbür yandan asgari ücrete yüzde 88’e varan zamlar da yaptı… Yoksulluk oranını neredeyse yarı yarıya (yüzde 45) azalttı… Uluslararası ekonomi kuruluşlarının da takdir ettiği gibi, Bolivya’yı “gelir dağılımı adaletsizliğini düşürebilen nadir ülkelerden biri” haline getirdi…

2006’dan beri devlet başkanı olan Morales, bu muazzam başarı hikâyesine rağmen bir miktar popülarite kaybına uğradı; ama geçen ay düzenlenen seçimde -en yakın rakibine bir iddiaya göre 10 puandan fazla, başka bir iddiaya göre yüzde 6 ila 7 puan- fark atarak elde ettiği oy oranı (bir iddiaya göre yüzde 47, başka bir iddiaya göre en fazla yüzde 45) ile Bolivya’nın en popüler siyasetçisi olma özelliğini korudu.

HHH

Bolivya’da bir devlet başkanı adayı seçimin ilk turunda yüzde 40’tan fazla oy alır ve en yakın rakibine 10 puan fark atarsa, ikinci tura gerek kalmadan devlet başkanı seçilmiş oluyor. Seçim kuruluna göre Morales yüzde 47’nin üzerinde oy alırken, en yakın rakibi yüzde 36’nın biraz üzerinde oy aldı; aradaki fark 10 puandan fazla olduğu için Morales dördüncü kez seçildi. Ne var ki, o fark 10 puanın altında gözükürken seçim sonuçlarının açıklanmasına -10 saat süreyle- ara verilmiş olması, ilan edilen bu sonucun üzerine gölge düşürdü. Resmi açıklamalara göre o 10 saatlik ara, coğrafi güçlükler nedeniyle bazı bölgelerdeki seçim sonuçlarının merkeze gecikmeli olarak intikal etmesinden kaynaklandı; fakat muhalefet bu sürenin seçim sonuçlarına hile karıştırmak için kullanıldığını ileri sürüyor.

Bütün hesaplarını seçimin ikinci tura kalması ve ikinci turda güç birliğine gidilerek Morales’in alt edilmesi üzerine yapan ABD destekli muhalefet, ilan edilen sonucu reddederek taraftarlarını sokağa döktü. Bolivya’nın belli başlı şehirlerinde düzenlenen protesto gösterileri kısa sürede şiddet olaylarına evrildi. İktidar partisine (MAS / Sosyalizme Doğru Hareket) bağlı siyasetçilerin ve Morales’in akrabalarının evleri yakıldı, bazı sosyalist siyasetçiler ve sendikacılar işkenceden geçirildi. Güvenlik güçleri, şiddetin önüne geçmek için tedbir almadı. Hatta muhalefete alenen destek veren polisler oldu. Morales, ‘Darbe tehdidi’ uyarısında bulundu. Ordu bir müddet geride durarak darbe şartlarının olgunlaşmasını bekledi. Morales,  seçimin tekrar edileceğini açıkladı; fakat muhalefet, görev süresi 2020 başlarına kadar devam ettiği halde Morales’in başkanlıktan çekilmesini ve hatta -ülkenin en popüler siyasetçisinin zorla siyaset dışına itilmesinin doğuracağı toplumsal tepkileri hiçe sayarak- bir daha aday olmamasını talep etti. Şiddet tırmandı. Sonunda genelkurmay başkanı da, askeri darbe şartlarının yeterince olgunlaştığına kanaat getirip, Morales’i istifaya çağırdı.

Ve Morales, ülkenin kan deryasına dönmesini önlemek için istifa etti. İstifa konuşmasındaki şu cümle ibretlik: “Benim suçum yerli, solcu ve antiemperyalist olmaktı.”

Seçime hile karıştı mı karışmadı mı, şimdilik kesin olarak bilemeyiz; ama bunun kesinleşmesini beklemeden Morales’i istifaya ve bir daha aday olmamaya çağırmanın adalet arayışıyla bir alâkası olmadığı kesin. Askerî darbenin zaten hiçbir makul izahı olamaz.

Not: Morales’in yadırgatıcı kararları ve zafiyetleri elbette olmuştur, ama bunlar askerî darbe meselesinden bağımsız olarak konuşulmalı.

 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 15 Kasım 2019 00:40
11 milyon nufus. 9 milyar $ ihracat. 3500$ kişi başı yıllık gelir. En çok ihracatı yapılan ilk 10 urun grubu içinde bir tane sanayi malı yok. Neymiş, Moruk başarılıymış. Yerim onun başarısını. Senede sadece saat ihracatı 25 milyar EUR olan 8 milyon nufuslu İsviçre'dir başarı hikayesi. Bu saatleri buyukçe bir gemiye koymaya kalksan geminin yarısı boş kalır.
KARAR OKURU 15 Kasım 2019 11:10
0
İsviçre bir pojedir sevgili yorumcu, devlet değil. Hitler in bile finansörlügünü yapmıș uyduruk bir topluluktur İsviçre. Tarihi olmayan Degerleri olmayan Dini ve kültürü olmayan bir birlikteliktir. Isviçreli diye bir kavram bile yoktur. Oraya sen bile bașkan olsan bașarılı olursun. Yani sen bu birikimin ve tarih bilginle. Emperyalizmi tanımaya çalıș ve sonra Hakan ın yazısını tekrar oku. Vesselam
KARAR OKURU 15 Kasım 2019 12:15
5
Demek İsviçre bir proje. Yapsana bir tane de bize. Zihniyete bak!
KARAR OKURU 17 Kasım 2019 17:27
0
@2019 11:10 -- Bu gercekten isabetli yorum bana ABD'li usta gazeteci Eric Margolis'in "A FORTRESS, DISGUISED AS A COUNTRY" yani "Ulkeymis gibi sunulan [Proje] Kale" baslikli makalesini hatirlatti ..... Neyse, June 22, 2019 tarihli sozkonusu makeleye $u linkten ulasabilirsiniz: ericmargolis.com/2019/06/a-fortress-disguised-as-a-country/
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 19:26
Secim sonuçlarının yayımlanmasına ara vermeyi bizden mi öğrendi acep?
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 19:24
Akif Beki nın yazısına cevap oldu iyi oldu
Akif Beki'ye laf yok 14 Kasım 2019 20:02
3
Akif Beki gectigimiz aylarda Maduro hakkinda da benzer bir yazi yazmi$ti ... Burda, Ksnada ve ABD' basininda sozkonusu her iki Latin solcu lider aleyhinde yazilanlarla ayni seyleri yaziyor Mr Beki .... Biraz daha gayret etse Trump'un sozcusu olmaya kesinlikle hak kazanacaktir
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 19:12
Yazinin tamamını okuduktan sonra,Morales in ulkesinde durumlari bu kadar duzelttigini ogrendim.Devrilisi ile ilgili de yazarin anlattıkları bana gayet mantıklı ve inandırıcı geldi.Ama yorum yapan bazılar bu yazıdan rahatsız olduklarını ortaya koymuşlar.Gerekceleri de sonra diktatör olmuş.İcerde memnun olmayanlar çoğunlukta imiş, yok secime hile karıştırmış.vs vs.O zaman bu soruların cevaplarını da versinler:1-Turkiyede yapilan ihtilallerde diktatörler mi vardı yonetimde? 2-Misirda Sisi ABD ve AB destekli ihtilal yaptiginda M.Mursi diktatör muydu? Musaddik diktatör muydu?
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 18:51
O kadar yıl iktidarda kalmış ve demokratik bir yapı kuramamışsa başarısızdır benim nazarımda.
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 18:30
Adam bildiğimiz sosyalist. Dünyada sosyalist politikalar ile gelişebilmiş tek bir ülke yok. İktidara geldiğinde kasadaki parayı sosyal yardımlarla dağıtmış ve para kalmayınca ekonomik sorunlara baş edememiş halk tarafından istenmemiş. Yazarın Moralesi savunması ülkemizde muhafazakar kesimin sosyalizme doğru olan eğilimini yansıtıyor. Morales iki dönemden fazla devlet başkanlığı yapılamaz kuralının kaldırilması referandumda red edilmesine rağmen seçime tekrar giriyor. Yazarda bu kadar önemli bir bilgiden bahsetmiyor.
Güney Amerika coğrafyası bu konuda Türkiye ile çok büyük talihsiz benzerlikler taşıyor aslında. Hayırlayalım, ABD ve Avrupa, Ege ve Trakya topraklarımıza üslenen atatürkçü/kemalist çakma türk Balkan --yani Avrupalı-- emperyalist muhacir azınlık kitle işbirliğiyle 10 yılda bir tezgahladıkları zalim askeri darbelerle bizi de nerdeyse yüzyıl boyunca sömürdü ... İttihat & Terakki ve ardılı darbeci CHP'yi kuran kadroların alayı Balkan muhacir. M. Kemal, İsmet İnönü, Celal Bayar, 27 Mayıs, 1971, 12 Eylül ve 28 Şubat darbecilerilerinin alayı, yani K. Evren, Çevik Bir,vs, sözkonusu kadrolara dahildir
Mükemmmel...Olay budur...
karar 14 Kasım 2019 13:50
bizimle benzerlikler gösteren ve iç karişiklıklar yaşayan g amerika liderlerine duyduğumuz sempatinin,onlara toz kondurmayışımızın sebebi nedir,bu bir mesaj ise kime ve niçin bunu yapıyoruz.
Süheyl CALISKANOGLU 14 Kasım 2019 13:00
Evo Morales,iyi bir baslangic ve refomlar sonrasi devamli inise gecti. RTE'ye cok benzeyen paralellikleri oldugu gözleniyor,diktatördü.En büyük zevki futbol oynamayi cok seviyordu.Alman TV kanalinda görmüstüm,futbol oynarken,yaptigi davranislar,tekme,tokat,fauller sonrasinda bu nasil bir devlet adami diye düsünmüstüm..Bolivya'lilar bu adam yari deli diyorlar.Bunlari yakin bir Bolivya'li tanidigimdan duydum;ve nihayet Bolivya bu deliden kurtuldu..
EVO MORALES BAŞKANLIK SİSTEMİ İLE YÖNETİLEN DİĞER LATİN AMERİKA ÜLKELERİNDE OLDUĞU GİBİ SEÇİM KAZANDIKÇA GÜÇLENMİŞ GÜÇLENDİKÇE OTORİTERLEŞMİŞTİR MORALESİN SEMPATİK OLAN YÖNÜ YERLİ HALKTAN OLMASIDIR GÜNEY VE KUZEY AMERİKA DA YAŞAYAN KIZILDERİLİ TOPLULUKLARI TARİHTEKİ EN BÜYÜK SOYKIRIMA UĞRAMIŞ İNSANLARDIR 1500'LÜ YILLARDAN 1900'LERİN İLK ÇEYREĞİNE KADAR 400 YILDAN FAZLA AMERİKALI İSPANYOL PORTEKİZLİ FRANSIZ İNGİLİZ HOLLANDALI KATLİAMCILAR KIZILDERİLİLERİ SİSTEMATİK SOYKIRIMA UĞRATTILAR GÜNÜMÜZDE İNSAN HAKLARI SAVUNUCULUĞUNA SOYUNAN BU ÜLKELERİN KANLI TARİHİ BİR KASAP ÖNLÜĞÜ GİBİ ÜZERLERİNDEDİR
atila bitigen 14 Kasım 2019 10:23
İç sorunu olmayan birlik içinde bir ülkeye müdahale imkansızdır sol populizm de sağ populizm de sonuçta ülkeleri yıkıma götürür.Sanal ideolojik emperyalizm masalı ile sosyal olaylar hepsi dışa güçlere bağlamak kolaycılıktır.
karar okuru 14 Kasım 2019 08:54
Ne kadarda Türkiyeye benziyor değil mi?
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 08:09
Bolivya da 3 kez seçilememe hakkı varmış ve bunu kaldırmak için morales 2016 ülkeyi referanduma sokmuş ama hayır çıkmış bir sene sonra anayasadan hayır tekrar seçilebilir kararı çıkmış referandumu hiçe sayarak ve seçime girilmiş açıklanırken bi anda seçim sonuçları açıklaması durdurulmuş millet birsürü video yayınlamış seçimde hile olduuğuna dair tabi resmi sonuçlar açıklanmadan morales kazandığını açıklamış ve halk o gece sokaklara dökülmüş bu bilgilere ne diyorsunuz hakan bey yazdıklarınızla bunlar baya bi çelişiyor
evin 14 Kasım 2019 07:34
inşallah birgün türkiyeyi de yerli, solcu ve antiemperyalist bir zihniyet yönetir...
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 16:06
6
Sevgi pitircigi İmamoğlu nu bekleyin hele tatillerden ödül törenlerinden başını bı kaldırsın kurtaracak memleketi
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 20:40
1
Evin evine dön, yat uyu artik, gece oldu.
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 07:26
Benim suçum yerli, solcu ve antiemperyalist olmaktı.” Dediyse anla ki gerçeği çarpıtıyor. Kendine böyle palavra misyon biçen bir adam oyları da çalmıştır.
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 06:01
Yav Hakan, madem Morales bu kadar iyiydi, hoştu da halk niye adama karşı ayaklandı? Polis niye göstericilere müdahale etmedi? Asker niye Morales'i istifaya davet etti? Polisi, askeri başka bir ülkenin insanları mı? Demek ki herif pis bir diktatör ve halkı da ona isyan etmiş. Kimi niye savunuyorsun bu kadar? Derdin ne?
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 08:22
6
Yav okur, Bi daha oku yazıyı ordu, polis satılmış. Devlet başkanını dinlemiyor. Diktatör olsaydı kendine bağlı bir ordu oluşturuldu.
Halktan 14 Kasım 2019 13:30
1
Bir ülkede bu kadar satılık insan var algısı gerçekten kolaycılık, eğer gerçekten sevenleri çoksa, bu olanlara sesiz kalmazdı.
karar 14 Kasım 2019 13:45
1
adam istikrarlı bir şekilde ve uzun bir süre ülkeyi yönetirken ve halkı da yanına almışken ordu ve polis teşkilatını kendine yakın olanlarla techiz etmişken ordu ve polis nasıl satılmış. diktatör bile olsan ,kendine bağlı bir ordunda olsa sonunda olacak olan olur.
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 01:12
Zaten hep yerli, solcu ve antiemperyalistler darbeye maruz kalıyor bu güney amerikada. Amerika B.D. orada solcu istemiyor. İşleri zor, coğrafya kaderdir. Haa, de ki solcular iktidarda kaldılar, onlar da mucize yaratacak değiller. Ama devamlı bastırılma, devamlı iç çatışma, devamlı solcuların iteklenmesi.. Bu kötü birşey, coğrafya kaderdir.
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 01:01
Artık seçimler 2023'de mi, yoksa daha erken mi olur bilemem ama, bugün Türkiye'de olup bitenlere, daha doğrusu muhalefetin çalışma tarzı, dış bağlantıları, sosyal medyada gizli-açık fetöcülerin mesaj- yorum vb.lerine bakıldığında, bizde de böyle birşeyler yapmaya kalkışacaklar gibi geliyor bana. Geçen cumhurbaşkanlığı seçimlerinde İnce'ye Bolivya tarzı böyle birşey yaptırmaya çalışmışlar, İnce bu oyuna gelmemişti. Şimdi İmamoğlu'nu hazırlıyorlar gibi, bakalım n'olcak. Bekliyoruz.
KARAR OKURU 14 Kasım 2019 02:03
9
Demek inceye bolivya tarzı şeyler yaptırmaya çalıştılar. Biz niye görmedik. Sen mi yaptırdın yoksa? Bırakın bu komplo teorilerini.
karar 14 Kasım 2019 13:32
1
bolivya tarzı olaylara bu ülkeyi bop hemen hemen hazır hale getirdi bile,sağda solda başkalarını aramaya gerek varmı bilemem ,bop a bak altındaki gerçeği gör.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN