İslami çevrelerin çok büyük çoğunluğunda iktidarın hayli kuvvetli bir etkisi var. Hatta buna siyasi disiplin bile diyebiliriz. İktidarın bir dediğini iki etmezler.
İktidara mesafeli duranlar hem cemaatler dünyasında hem ilahiyat kesiminde azdır. Açıkça eleştirenler daha az…
Fakat fon dolandırıcılığı durumu değiştirdi.
Hele de “komplo” diyerek bu olayda bile destekleyenler pek azdır.
İmamlar ve hatiplerden hutbe ve vaazlarda fon hırsızlığını yüksek sesle eleştirenler çıkıyor, iktidar bunlara erişim engellemesi yapıyor.
“Ahlaksız dindarlık” diye eleştirel bir kavram vardı. Artık vaaz kürsüsünden “kravatlı hırsızlar sizinle beraber secde yapıyorlar” ifadesi tarihin kaydına geçti.
Son olarak İsmailağa Cemaati tepki gösterdi; “Müslümanlar kamunun malını yemekte birbirleriyle yarışıyor.”
GÜVENMEK, NEYE?
Kamu yetkilerini kullanılarak yapılan soygunun ekonomiye zararı 173 milyar dolar. İktisatçılar, kurumlara güvenin daha da sarsılmış olmasının bundan daha ağır zarar olduğunu söylüyor.
Ekonomi dünyasında etkili Financial Times, endüstriyel dönüşüm için tabii uzun vadede 300 milyar dolar yatırım çekmek ihtiyacında olan Türkiye’de fon vurgunu yüzünden “güven riski” ortaya çıktı.
Sağlıklı ekonomilerde ekonomiyi düzenleyen ve denetleyen kurumlar, mesela Merkez Bankası, mesela BDDK, SPK, Kamu İhale Kurumu son derece “güvenilir” kurumlardır.
Ne bakımdan?.. Bağımsızlık yani siyasi etki altında kalmayacağı bakımından… Liyakat yani bilgi ve tecrübe donanımı bakımından… Etik standartlar, yani şahsi dürüstlükle yetinmeyip görevinin gerektirdiği etik standartlara sahip olmak bakımından…
Gelişmiş dünyada bunlar çoktaaan kanunlarla belirlenmiştir. Her alanda “kurumsal kültür”ler teşekkül etmiştir.
Böyle bir dünyadayız. Ekonominin düzgün işlemesi için güven veren, yüksek kalitede kurumlar lazım.
Bizde de böyle kanunlar var, fakat…
DENETİMSİZ YETKİLER
Dünyanın öbür tarafındaki MSAI, fonlardaki “koordineli işlemler”i herkesten önce tespit etti, uyardı, artık yaptırım uygulamaya başladı bile…
Bakan Şimşek, 4 Kasım 2025’te “manipüle işlemler yapılıyor” diyerek uyardı. 2 Aralık’ta resmen Bakanlık’tan SPK’ya yazı gönderdi. Sonuç alamadı, Bakanlıktan SPK’ya 2 Şubat’ta resmi bir yazı daha gönderdi… Peki, ne oldu?
Plan Bütçe Komisyonu’nun 5 Kasım günlü oturumunda Bakan Şimşek’in verdiği cevap aynen şöyle: “Bunun gereği yerine getirilmemiş.” (Tutanak, s. 75)
Bakan kim ki?.. Kurumlara atamalarda bakanın hiçbir rolü yok. Bakan, yardımcısını bile atayamaz.
Burada ciddi bir sistem sorunu yok mu? Tüm yetkileri Cumhurbaşkanı’na verip üstelik Meclis denetiminden bile geçmezse Bakan’ın yetkisi olur mu?
Bu “denetimsiz yetki yoğunlaşması”nın sonuçları on yıl önce erken ortaya çıkmaya başlamıştı.
Merhum Kemal Derviş, daha 2015’te atamalarla kurumların bağımsızlığının ve kalitesinin kaybolmaya başladığı uyarısında bulunmuştu. (25 Nisan 2015)
Moody’s not düşürmüştü, en önemli sebebi “kurumsal güçsüzlük”, kurumlara güvenin sarsılması idi. (3 Mart 2018)
Oralardan geçerek buralara geldik…
İKTİDARI DENETLEMEK
Hz. Osman’ın 12 yıllık hilafetinin ikinci yarısında başlayan “kayırmacılık” olayları ve devamındaki vahim hadiseler göstermiştir ki, bir güç kavgası olan siyaset başka bir sahadır. Sıffin’de birbirini öldürenler kimlerdi?
Cevdet Paşa, bu olayları anlatırken “büyükler de hata yapar” diye vurgulamıştı.
İnsanlık tarihi kanlı olaylarla, akıl almaz soygunlarla doludur.
Lord Acton 1885’te, kiliseyi savunan dostu Başpiskopos Creighton’a, kilise yolsuzluklarını hatırlatarak “güç bozar, mutlak güç mutlaka bozar” diye yazmıştı.
Böyle düşüncelerin gelişmesiyle, 18. Yüzyıldan itibaren adım adım bugünkü modern hukuk devletinin temel hukuk ilkeleri oluştu: İktidarı denetlemek ve hukuki kurumlarla sınırlandırmak.
Bizim kültürümüzde “itaat”, maalesef her devinde “denetleme” düşüncesini engelledi.
Artık kuvvetler ayrılığı, denetim, bağımsız yargı, şeffaflık, profesyonel liyakat gibi değerleri düşünmek, hem de modern hukuktaki tanımlarıyla düşünmek zorundayız.
Özellikle de vicdan sahibi dindarlar bu evrensel anayasal değerlere sahip çıkmalı, mücadelesini yapmalı, değil mi?
