Back To Top
Çelişkiler piyasası!

Çelişkiler piyasası!

 - Son Güncelleme: 04.12.2019 Çarşamba 08:42
- A +

Havalar sıcak gitti;

Meğerse İstanbul’un 3 aylık suyu kalmış. Bunu da daha bir yıl önce 2040’a kadar İstanbul’un su sorunu yok diyenler açıklıyor.

Hatta İstanbul’da su fiyatına zam yapılmasını engellemiş olanlar, İstanbul Belediye Başkanlığını kazanmaları halinde doğal gaza yüzde 10 indirim sözü verenlerin de kendisiydi. Ama doğal gaza ülke çapında peş peşe yapılan zamları da aynı partinin ekonomi yönetimi gerçekleştirdi.

Çok ciddi bir paradoks...

Ekonomiye ilişkin yaşadığımız gelişmelerin içinde de çelişkiler barındıran veriler oldukça fazla. Mesela enflasyon örneğini daha önce açıklamıştım. Sadece sigara örneğini tekrar edelim:

2017 yılında her 100 liranın 5,4827 lirasının sigaraya harcandığı varsayılıyor. 2018 yılında bu ağırlık 4,7857’ye düşerken, büyük zam yapılan 2019 yılında ağırlık bu kez 3,8712’ye düşüyor. Oysa sanayi üretiminde üretim yüzde 3,9 düşerken, tütün mamulleri üretimi yüzde 5,1 artıyor. Ama asıl veri bütçede. Bütçeye gelen tütün ürünleri vergisi ortalama fiyat ile kıyaslandığında bile yüzde 17,0’nin üzerinde reel artış gösteriyor.

Ama enflasyon hesabında sigara tüketimi çok ciddi (%30) düşmüş görülüyor.

SANAYİ SEKTÖRÜ

İki gün önce GSYH verileri açıklandı. Buna göre sanayi sektörü 2019 yılının ilk 9 ayında yüzde 1,7 küçülmüş. Ama sanayi üretim endeksinde ilk dokuz aylık küçülme yüzde 2,7 oranında.

Sanayi sektörü yılın 3. çeyreğinde (Haziran-Eylül) üretim endeksine göre yüzde 0,8 büyüme göstermiş. Oysa GSYH hesabında son çeyrekte yüzde 1,6 büyüme görülüyor.

İşin bir de girdi yönü var. Bakın en reel veri burada.

EPDK verilerine göre sanayi sektöründe tüketilen elektrik 2019 yılı ilk 9 ayında tam yüzde 5,23 azalmış. Son 3 ayda ise (Haziran-Eylül) sanayide tüketilen elektrik yüzde 0,34 yine azalmış.

Öyle bir üretim ve büyüme gösteriyor ki, enerji harcamadan.

Zaten yılın ilk 9 ayında EPDK verilerine göre ülkemizde kayıtlı üretimden karşılanan elektrik tüketimi yüzde 2,50 azalış gösteriyor. Yılın 3. çeyreğinde de elektrik tüketimi yine yüzde 1,63 daha az olmuş.

İşin bir de kayıtsız kesimle beraber toplam elektrik tüketimi var. İşte orada da elektrik tüketimi yılın ilk 9 ayında yüzde 0,94 azalış gösteriyor. Hatta Ekim 2019’da yüzde 0,97 ve Kasım ayında da yine yüzde 1,08 oranında ülke çapında elektrik tüketimi azalış gösteriyor.

Bu veriler bize bir başka noktaya daha dikkat çekmiş oluyor.

Görülen büyüme oranı aslında reel bir büyümeden ziyade üretimsiz bir şişme halidir. Nitekim iç talepte kamu bankaları eliyle zararına kredi verilerek sadece tüketim tetikleniyor. Ama aynı reaksiyon üretim tarafında görülmüyor.

Peki bu iş dünyası için ne anlam ifade ediyor?

1- Üretimsiz büyüme veya tüketim artışı genişleyen para arzı (M2) ile enflasyon üzerinde çok ciddi bir potansiyel oluşturmaktadır. Bu nedenle süreç yakından izlenmelidir.

2- Yeniden cari açık ve yeniden döviz ihtiyacının hasıl olması ile döviz piyasalarında orta-uzun denge yeniden gözetilmek zorunda kalınabilir.

İhracatın son iki aydır düşmeye başladığını, tüketimin üretime yansımakta yetersiz kaldığı, kredi kaynaklarının ise adeta sınırları zorlarcasına kullanıldığı bir dönem yaşıyoruz.

Bütün mesele bu eşiği geçebilecek bir süreye sahip olabilecek miyiz?

Aslında bazı konularda beklediğim risklerin yaşanmamış olması da beni daha dikkatli yazmaya itmektedir. Mesela faiz düşüşleri ile paranın dövize yönelme eğilimi beklediğim kadar sert olmadı. Gerçi faiz düşüş dönemlerine “Vurgun Piyasası” adını vermiş ve bu dönemlerde piyasaların farklı hareket ettiklerini de belirtmiştim. O nedenle şu indirim süreci bir bitsin, o zaman daha reel hareketleri hep beraber değerlendireceğiz.

Şimdilik çelişkiler piyasasını hep beraber izlemeye devam edelim. 

 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 20:40
İmamoğlu, Erdoğan’ı geçti.Ankete katılanların yüzde 44.5’i “İlk turda iki adayın olduğu bir cumhurbaşkanlığı seçiminde hangi adaya oy verirsiniz” şeklindeki soruya “İmamoğlu” diye yanıt verdi. Araştırmada, Erdoğan yüzde 39.7 ile İmamoğlu’nun gerisinde kaldı.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 20:30
Asgari ücret açlık sınırını aşabilecek mi?
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 20:21
Milletvekili hatları cep yakıyor: Meclis milletvekilihatları için iki yılda 1.6 milyon lira fatura ödedi
Sabır! 04 Aralık 2019 17:48
Biraz buradaki yorumcular ulusal basını takip etmiyorlar.Çünkü bazılarına bazı basın organlarını takip etme izni var.O kadar hayattan kopuklar ki,algıyı bile yüzlerine bulaştırıyorlar. Ekonomi iyiye gitmiyor diyen sahte sabır veriler sizi yalanlıyor.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 21:52
0
Ekonomi nedir haberin varmi senin
Karar okuru 05 Aralık 2019 04:14
0
Ulusal basin dediginiz sey, su milletin bir tarafina koyan adamlara verilen, vergi borclari bir hamlede yok edilen, sabah aksam iftira ve kufurun bininin bir para oldugu, halki termik santral bacalari hakkinda yalan haberle kandiran, THY ucaklarinda bolca sacilan kagitlar mi oluyor?
Sabır ! 04 Aralık 2019 17:15
Ekonominin iyiye gittigini kimse soyleyemez
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 19:42
0
berat albayrak hariç
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 16:07
Yatsı çoktan okundu geçti uyumaya devam.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 15:46
okulda eğitim görmesi gereken çocuklar soğukta simit, mendil satıp evine ekmek götürmek derdine düşmüş
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 19:44
1
inşallah beratın 'torunlarınıda o günleri yaşayarak görür.(simit satarak)
HASAN ALİ İNCER 04 Aralık 2019 14:30
CHP DENEN DİN DÜŞMANI BİR PARTİYİ SAVUNMAK SİZE KALMIŞ VAH BU MEMLEKET HALİNE AT İZİ İT İZİNE KARIŞMIŞ
Abdullah hasan 04 Aralık 2019 14:20
Tüketimin üretime yansımadığı müddetçe indirim günleri bitermi. Tüketim daraldıkça indirimciler (mal arzcıları) indirimi devam ettirmek zorunda değillermi? Ben anlayamadım doğrusu.
Mensur Bin Ubeyde 04 Aralık 2019 13:46
Demirel ve Ecevit gibi kahramanları bu topraklarda Amerika'ya gerçekten kafa tuttular. Kıbrıs harekatı gerçek cihattı. 1990'larda Türk Ordusu PKK'yı dize getirdi. Bunu PKK yetkilileri bile kabul ettiler. Ama ne olduysa 2002 sonrası etkilerini arttırdılar
KaRaR oKURU 04 Aralık 2019 16:14
0
Aşağıdaki trol Mensur ile buradaki Mensuru ayıramıyoruz. Cahiller ile aynı ismi kullanmayın be kardeşim.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 12:09
Şunu belirtmekte yarar var, sigara tüketimi düşmüş gõrurmesinin sebebi sarma sigara kullanımının artmış olması.
musto 04 Aralık 2019 09:43
Millet geçim için yeni yeni yöntemler buluyor. Şigara içenler ceplerinde tabaka taşıyor sarma sigara kullanıyor çok yemek sağlığa zararlıdır peygamberin sünneti sofradan doymadan kalkın.Televizyon ışığında hem proğram izle ışığından faydalan yaydığı ısı ile ısınabilirsiniz.İktidarımız imanlı nesil yetiştirmek için yıllardır büyük çaba sarfetti çabalar sonucu belki gençliği pek dönüştüremedi ama iman gücüyle çalışan makinalar yapmış olabilirler.
Abdullah hasan 04 Aralık 2019 14:25
0
Bendeniz de çalıştım özel sektörde; Sıkıntılı zamanlarda tasarrufa yönelinir genelde ve ilk aşamalarda etkili olur. bunun da öyle olduğunu tahmin ediyorum. Aynı enerjiyle daha fazla üretim.
Sabır! 04 Aralık 2019 08:55
Elektirik az tüketildiği halde sanayide üretim artmış diyorsunuz.Bildiğim kadarıyla, büyük sanayi bölgelerinin kendilerine ait doğal gaz çevrim santralleri var bunların ne kadar doğal gaz tükettiklerini biliyoruz fakat ne kadar elektrik ürettiklerini bilmemiz mümkün değil.Esas sanayinin ana gövdesi de buralardır.İş biraz karışık sayın yazar,bunu sakız yapmanın alemi yok
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 10:49
0
Sabır! Elektrik sektöründe çalışıyorum. Elektrikte her veri bilinir ama saçma sapan yorum yazanlarin cahillik seviyesi bilinmez.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 12:53
2
Bu çevrim santralleri çok yeni kurulmuş olmalı o zaman.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 07:10
Kısaca Tuik'in bütün verileri yalan. İşsizlikten enflasyona, büyümeye kadar her şeyi masa başında yazıyorlar. Elektrik tüketimi azalırken sanayinin büyümesi ilginç tabi. Acaba firmalar makinaları jeneratörle mi çalıştırmaya başladı?
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 06:55
Açığı kapatmanın en kolay iki yolu yeni vergiler+trafik cezaları!
evin 04 Aralık 2019 06:17
bu aydan itibaren zıvanadan çıkmış doğalgaz faturaları gelmeye başlayacak herkese. tabii biz hem kendi evimizin hem de 1000 odalı sarayın doğalgaz faturalarını ödüyoruz. üstüne milyonlarca suriyeliye bakıyoruz....neden diye sorduğumuzda da vatan haini oluyoruz...artık bu böyle gidemez. 2020 yılında erken seçim istiyoruz.
Sabır! 04 Aralık 2019 03:22
Sayın yazar,uzun zamandır sigara örneğini veriyorsun.Sigara tiryakilerinin büyük çoğunluğu bildiğiniz paket sigaraları kullanmıyor.Bir kilo Adıyaman tütünü 60 lira 4 paket makoron(filtre) 100 lira toplam 160 lira bundan 40 paket sigara elde ediliyor.sigara başı maliyet 4 lira makoron daha önce 3 liraydı devlet buna bandrol koydu.bunu pahalı görenler sarma kullanıyor.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 12:55
0
Sen de maşallah elektrik, sigara ve her şeyden anlıyorsun sabır.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 02:38
"EYT'ye kapısını kapatanlar kapımıza geldiğinde kırmızı kartımızı gösterir, hesabını sandıkta sorarız"
AjDARÇİKİTAMUZ 04 Aralık 2019 02:11
İnsanlar barınacak, karnı doyacak, sonra mesela parası kalırsa tatile gidecek, kitap alacak, cd alacak, resim alacak. Tuketici alamiyorsa uretici uretmez. Tuketici alamiyorsa, kimse kitap yazmaz, resim yapmaz, muzik yapmaz. Adam Smith'in de dediği gibi üretici bizi sevdiği için üretmiyor, geçimi sağlamak para kazanmak için üretiyor. Üretici zarar ediyorsa üretmez. İşte tam da Stiglitz Avrupadaki ve Almanyadaki üretim konusunda bu noktada yanılıyor. Sağlıklı büyüme spor , edebiyat, sanatta ve düşük boşanma oranlarında kendisini gösterir.
Mensur Bin Ubeyde 04 Aralık 2019 01:44
Çelişki falan yok. Ekonomimiz gayet iyi durumdadır. Darül harp halindeki bir ülkeye göre değerlendirme yapmak icap ediyor. Kolay mesele değil cephede PKK'yı masada ise Amerika ve İsrail'i bozguna uğratırken öte yandan faiz ve döviz lobilerinin taaruzunu püskürtmek. Şu anda ülkemiz tüm ekonomik parametreler açısından 2002'ye göre 5 kat daha güçlü ve zengindir. Kendi tankımızı, füzemizi, insansız hava araçlarımızı, silahımızı, tüfeğimizi üretiyoruz. Daha önce hayal bile edemezdik bunu. Siz de gelmiş sigara ve alkol fiyatı üzerinden hükümeti eleştiriyorsunuz.Sanki faydalı ve helal şeylermiş gibi.
ERKAN DOĞAN 04 Aralık 2019 10:41
1
Yazmayayım diyorum ama be kardeşim bu kadar tahrik ile gel de yazma.Bak kardeşim bu silah saplantısı ile bir yere varamazsın.Kuzey Kore her silaha sahip ama aç.İran nükleer bile yaptı gene aç.Almanya 2.Dünya savaşından beri sürekli denetlenir, İngiliz üsleri var Almanya'da ama refah var.Silah sizin sorunlarınızın birazını çözer ama size mutluluk refah ve gelişmiş bir toplum sunmaz.Tek sorunumuz silahımızın olmaması mı? Farzet ki her silahı yaptın kime karşı kullanacaksın. Ticaret,Sanat ,Bilim,Kültür bunlar niye var.Silahta silah,silahta silah.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 11:01
0
Mensur Bin Ubeyde! İsmine bakılırsa Türk değilsin. Arap coğrafyasından gelip bize ders verme. Mümkünse de o güzel ülkene dön, bu ışığınla biraz da orayı aydınlat.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 13:34
0
Darül Harp miş? Sizler ne saygısız insanlarsınız? Bunca yıldır İslamın hüküm sürdüğü bu topraklara nasıl Darül Harp dersiniz? Sizler okumamış bilgisiz insanlarsınız. Bu coğrafyada Atatürk'ten İnönü'ye Ecevit'ten Demirel'e kadar herkes emperyalismle savaş verdi. Kaç defa İncirlik Üssü kapatıldı, Kaç defa ekonomik ambargo ile karşı karşıya kaldık. O dönemler kötü şimdi mi iyi. Sizler ussal sorgulama ve mantığını kaybetmiş bir guruhsunuz
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 13:42
0
Süleyman Demirel’in Başbakan olduğu 1975 yılının 25 Temmuz’unda ABD’ye ait Türkiye’deki 21 üs ve tesis kapatıldı. Amerikan bayrakları indirilerek yerine Türk bayrakları çekildi. Bunlara “İncirlik Üssü” de dahildi. Hadi İncirlik Üssü orada kendinize güveniyorsanız kapatın görelim. Bak küçümsediğiniz o dönemdeki Türkiye bunu yapabildi hadi yap Mensur Bin Ubeyde. Ama sizler araştırmayı sevmeyen bir topluluk olduğunuzdan gerçekleri göremezsiniz
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 13:50
0
MENSUR efendi , aynı şeyleri tekrar edip duruyorsun . Sanırım, KES KOPYALA YAPISTIR yöntemini kullanmakta mahirsin . Zira bugünkü çok değerli ! bilgilerinin tamamına yakınını , belki de tamamını yakın geçmişte de sunmuştun. Bence yazmadan önce ve de yazdıktan sonra onaylamadan önce az biraz düşün, BEN nerede yaşıyorum diye . Takma adın bak güzel ona bir şey diyen yok . Ismine uygun , makul, değerli, ayağı yere basan mantıklı , sosyal ve ekonomik gerçeklere uygun çok değerli yorumlarını bekliyoruz .
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 01:06
İbrahim Bey, hani IMF'ye gidilecekti, hani batacaktık? Siz muhalif ekonomistler haksız çıkmaktan yorulmadınız mı? Yakın tarihlerde ne zaman batacağız, ne zaman IMF geliyor açıklar mısınız?
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 02:03
0
Yav üretmeyen,ve surekli tüketime zorlanan,para basarak doları baskilamay calışan bir ekonomik sistemden bahsediyor adam,sen anlamamişin adami demekki,bugünki değerler ve veriler 2002 krizinden daha kötü,hiçmi rakamlara bakmiyon,batmak demek öyle birdenbire göle batmak gibi olmuyor,ekonomide daha fatklı ve yavaş oluyor,onun icinde canla başla ugraşiyorlar zaten,goreceksin onuda sabirli ol:)))
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 09:05
0
Adam haklı beyler. Eline bir kalem alan köşe yazarı oluyor. Hükumetimiz ekonomik krizi zaten siyanür satışını yasaklayarak çözdü. Daha ne konuşuyonuz. Neymiş efendim genç işsizlik %27'ye çıkmış her üniversiteyi bitiren iş bulacak diye bir kanun mu var? EYT'liler iş bulamıyormuş emekli de olamıyorlarmış. Bi de bunlar türedi başımıza.
KARAR OKURU 04 Aralık 2019 10:45
0
Haklısın kardeş, biz IMF kapılarına gitmiyoruz artık. Bunun yerine 80 milyonluk milletin orası burasına koyuyoruz.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN