Back To Top
Hızlı ve plansız

Hızlı ve plansız

 - Son Güncelleme: 27.06.2019 Perşembe 09:52
- A +

Yaklaşık 9 yıl önce (5 Mart 2010) şu satırları yazmışım:

“Türkiye 1900 yıllarında (otomobil üretiminde) fırsatı kaçırdı. Türkiye yüzyılın ortasında ‘Devrim’ arabaları ile fırsat yakalamaya çalıştı ama o da olmadı. Kaçan fırsat zamanı geçince fırsat olmaktan çıkıyor. Sadece rakipleri geriden takip etmenin ötesine geçemiyoruz. Türkiye halen kendi teknolojisini de oluşturacak bu devrime sahip çıkabilmiş değil. İş ortada kalmış, bekliyor. Devlet elbette bu üretimi yapmamalıdır, ama devlet bu üretim için yol gösterici ve ışık tutucu kararları şimdiden alabilir. Mesela elektrikli otomobil üretimine vergi desteği sağlayabilir. İstasyon ihalelerine şimdiden hazırlanabilir. Yerel yönetimlerle istasyon kolaylıklarını yasalaştırabilir. Bu işe kısa vadeli kâr olarak bakarsak elbette kaybedeceğiz. Ama bugün fuarlarda bile artık elektrikli otomobiller daha ön sırada yer alıyorsa işin tam zamanındayız.” 

Ve aradan 9 yıl geçti...

Yerli otomobilin kaportasını bile yapamadık.

Plansız ekonominin sonuçlarını yaşıyoruz. Yarınlara ilişkin tek düşüncemiz borç yapmak ve mirasımız borç bırakmak...

Köprüleri, havalimanlarını, şehir hastanelerini vs. kamu yatırımlarını Hazine garantileriyle çok çok yüksek fiyatlara ve çok çok tanıdık birkaç şirkete yaptırıyoruz.

Parasını çocuklarımız-torunlarımız ödeyecek.

Büyük plan bu.

***

Yıllar önce tekstil sektörü için çaput demiştik. Kendimizi o kadar beğenmiştik ki tekstil-giyim sektörü bizim için çok hafif kalıyordu.

Şimdi ise dört gözle bu sektöre bakıyoruz. Aman bir şey olmasın da ihracatımız artsın, döviz gelsin...

2010 yılında bile yerli otomobil düşünürken, aradan 9 yıl geçti ama hala düşünmeye devam ediyoruz.

Hatırlarsanız Nisan 2018’de 135 milyar liralık 23 projeyi büyük bir törenle açıklamıştık. ‘Proje Bazlı Teşvik Sistemi’ ile süper teşvik verilerek ne büyük yatırımlar yapacaktık.

Ne oldu şimdi?

O yatırımlar nerede?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım ve Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi törenle açıklamışlardı.

Başbakan aslında Başbakanlık koltuğu ile beraber gitti. Ekonomi Bakanı da yok. Geriye bir tek Cumhurbaşkanı kaldı ama orada da sistem değişti.

Ve yatırımlar...

10 yıldır kaç yerli araba projesi yapmış ama bir türlü dört tekeri döndürememiş ülke olduk. Söz üstüne söz söylüyor ama iş üstüne iş yapamıyoruz.

***

Ama asıl sorun bu da değil.

Bugün ülkemiz tam gençlik çağında. Nüfusun yüzde 68’i çalışabilir yaşta. Yani ‘Orta Yaş Fırsat Ülkesi’ konumundayız.

94 krizini bu sayede atlattık. 2001 krizini bu sayede geçiştirdik ve hatta 2008-09 küresel krizden de en erken ve hızlı bu sayede çıktık.

Şimdi o fırsatlar da bitiyor.

Yaşlanıyoruz...

Hem de çok hızlı.

Türkiye’nin çok ama çok yeni bir vizyona ve görüşe ihtiyacı var. Bugün yüzde 4,0-4,5 büyüme oranının tamamı nüfus büyümesidir. Ama bırakın bu büyümeyi, ekonomik küçülme bile yaşıyoruz.

Çok ama çok büyük bir felaket.

Kaçan fırsat açısından yani.

Bu ülke önümüzdeki 10-15 yıl çift haneli büyümeyi hem de cari açıksız sürdürecek bir güce sahiptir. Yeter ki, planlı ve geniş kapsamlı bir değişim yapabilelim.

Çalışanın da kazandığı emeklinin de sürünmediği bir yapıyı çok rahat kurabiliriz.

Yeter ki isteyelim. Yeter ki bu gücün kendimizde olduğunu bilelim.

Bizim sermayeye değil, bilgiye ve plana ihtiyacımız var. Tasarrufa değil, değer yaratacak üretime ihtiyacımız var. Her şeyden önce de çalışmaya ve kuralları işleyen bir ekonomiye ihtiyacımız var.

Bunu sağlayacak bir maliye-vergi politikası oluşturulabilir.

Bunu sağlayacak bir para-finans politikası oluşturulabilir.

Bunu sağlayacak bir çalışma politikası oluşturulabilir.

Yani yeni baştan ve bir bütünlük içerecek makro ekonomi politikasına ihtiyacımız var ve bu oluşturulabilir.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 02 Temmuz 2019 06:42
Böyle yapıcı eleştir gel baş tacı ol yok kriz çıksında çıksın diyorsan orda durrrrr
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 23:10
Hocam bunun icin mühendisler Professor ler lazim. Daha ingilizce bile bilmeyen Professor kayniyor Türkiyede
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 20:20
Yerli otomobil fetisine gerek yok. Ayrıca "ekonomi planlaması" nedir yahu. Devlet yeter ki özel soktore dokunmasin yeter. Yardım da istemez. Vergi almasın sadece.
Hakkı 27 Haziran 2019 18:01
Vietnam iki yılda yerli otomobili yapmış, gectigimiz günlerde Paris'te bir fuarda ünlü futbolcu Beckham'li tanitimini yapmış, biz de otomobil yerine artik uçak yaparızz... Ne zaman derseniz? Mars'a gidince...
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 22:05
0
SAtabilmiş mi? Bu devirde herkes otomobil yapar. 19. yy teknolojisi sonuçta. SAtılabilir otomobil yapıyor musun esas konu o.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 15:16
Anlaşılan bütün kavga kaymak kavgası. Yok ihaleyi o almış Yok bu almış Hükümete yakınmış uzakmış. Ne yapılmış Ihtiyaçmiymis Doğru mu yapılmış Ülkeye ne katkısı olacak En uygun fiyata mı yapılmış...... tan ziyade ihaleyi kim almış?hiç merak etmeyin her kesimden ihale alan yüklenici ve alt yükleniciler var...
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 13:39
yeni hukumette ekonomi bakani olunuz lutfen sayin kahveci!
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 12:41
Biz Kanuni devrinden beri fırsat kaçırma şampiyonu olmuş bir milletiz. Azıcık gelişeceğiz diye bu huyumuzdan niye vaz geçelim ki?
Timur 27 Haziran 2019 12:25
Sayin Kahveci, araba yapmak zor piyasa bulmak daha zor, dogru. Sizin tavsiyeniz fasonculuga devam anlasilan. Araba, Ucak yapma, Askeri sistemlerde yapma, haziri varken degilmi. Ey Türk halki dometes hiyar limon varken, araba yapmak senin neyine? Agzi olan konusuyor. Bir zamanlar rahmetli Erbakanda araba makine deyince bursada, koclardan biri cikip, araba bizim neyimize, biz mis gibi bursa seftalisi satalim demis. Taa 50-60 yil önce. Vay be kafa cakilip kalmis.
demir 27 Haziran 2019 14:05
1
Ee ibrahim bey ne diyorki üretemiyoruz diyor 9 yıl oldu kaporta bile yok diyor
KARAR OKURU Salic 27 Haziran 2019 11:29
Herkes günü kurtarma derdinde.Yarinlar kimsenin umrunda bile değil.
irfan 27 Haziran 2019 11:16
İbrahim bey takip ettigim üç ekonomisten birisiniz bu günkü yazınızı beğendim İtibardan tasarruf edilmez diyen bir zihniyetin ülkeye yararından çok zararı olur Cumhurbaşkanının lafı çok icratı yok yol köprü hastane başka
Ladrey 27 Haziran 2019 11:12
Yerli otomobil devlet eliyle yapılmasın zaten. Koca bir delik olur ekonomiye. Planlı ekonomi ülkeye yapılacak en büyük kötülüktür ve sonunda planı uygulayacak bir diktatörlüğe döner ülke. Çünkü planların uygulanması için zorlayıcı tedbirlerin alınması zorunludur.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 15:33
2
plansız ekonomi olmaz. herşey için planlama gerekir. senin plan dediğinde kafan başka şeyler düşünüyor olabilir. yerli otomobilin devlet eliyle yapılması tabii ki felaket olur.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 18:55
0
şimdiye kadar plan ile kalkınmış tek bir ülkeye örnek verin
Seçmen 27 Haziran 2019 11:13
3600 gösterge hesabı kitabı yapıldı mı. Zaten emekli ikramiyesi ekonomiye yük getirdi. Temmuz katsayısı için Şimdiden enflasyonu düşük tutma girişimine başlandı. Bu iş galiba bitti
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 11:09
Sn kahveci yeni bir atılım için Özal gibi birisi lazım özalın heyecanla sokaklarda anlattığı transmisyon lazın. Aşırı muhafazakar bir Erdoğan bu işi yapamaz, sadece güzel hitapla gemi yürümüyor. Yeni bir vizyoner lider e ihtiyaç var. Kurumsalaşmış devlet yapımız bir cobanın dahi bu ülkeyi yönetecek seviyeye gelirse lider sultasından çıkarsak işte o zaman güçlü ülke olmuşuz dur.
Dr. 27 Haziran 2019 11:00
Sayın Kahveci, gerçekten acınası bir yönetim dönemindeyiz. Çok bahtsız bir ülkeyiz. Bu siyasal dinci kafa ÜRETMEYİ-TASARLAMAYI-GELİŞTİRMEYİ asla bilmedi bilemez de. Onlar üçe alıp beşe satma eylemine ticaret diyorlar. Arap kervanlarının yaptığını ticaret sanıyorlar. çöl kafası var bunlarda. Maalesef tek çözüm bu anlayışın gitmesi kaldı. Umutlarımız da gençliğimiz de tükenmeden toplumsal mutabakat ile çok çalışarak kurtuluruz. Yoksa bunlar var oldukça olmayacak, çok belli...
Karar Okuru 27 Haziran 2019 10:30
Bir zamanlar devlet planlama teşkilatı vardı. Demirel’in ünlü deyişi ile “ bize pilav lazım plan değil” kafası ile kadük ettik. Ülke maalesef az gelişmiş, din-milliyet sarmalından çıkamamış sağ kültürü ile son gelişmeleride kaçırdı. Tam yetişmiş insan gerekirken eğitimi yok ettik. Vel hasıl trenler kaçtı kalan da böyle fakirleşerek, birbirini boğazlayarak orta doğunun kadim çukurunda yaşar gider gidebildiği kadar. Ne diyor bu günki zihniyet “eğitimli insandan kork”. Sonra ataba, savunma sanayisiymiş. Bırakın ağalar yandaşlar cep doldursun
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 09:52
İlk kez sizden umut vadeden bir yazı okudum hem sevindim hem düşündüm ve bu iktidarın bunları yapabilme ihtimalini görmüyor ve halkın da buna inandığını sanmıyorum ancak her şeyi ile tamamen yeni yüzler ile halkla hep beraber bunu değiştirebiliriz bu iktidarla kesinlikle olmaz
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 09:51
Sayın Kahveci öngörülebilir ve bağımsız ve tarafsız bir hukuk ve adalet düzenini de unutmayın. Bu olmazsa ülkede yatırım ve kalkınma olmaz.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 09:46
Nicelik uğruna niteliği feda ettik. Çünkü nicelik demek oy demekti, iktidarın devamı demekti. Kasabalara bile yüksekokul açtık. Amacımız hiç bilim üretmek olmadı. Öğrenci gelsin, ana-babalar elindeki kıt kaynakları çocuğumun başı öne eğilmesin diye harcasın, sonra da Cumhurbaşkanı 2 üniversite bitirdim iş bulamıyorum diyen gence herkes iş bulacak diye bir kaide yok desin.
CEVDETT 27 Haziran 2019 09:30
DPT NE İŞ YAPAR? HİÇ BİR ALANDA KISA-ORTA-UZUN VADELİ PLANLARIMIZ YOK. KÂĞIT ÜZERİNDE OLSA DA PRATİKTE YOK!
ARKADAŞLAR, ARABA ÜRETMEK ZORUNDA MIYIZ, ZATEN TÜRKİYE DE Kİ ARABA SATIŞ ORANLARINA BAKTIĞIMIZ DA %50 DARALMA VAR, BİZİM PATRONLARIN ROBOT ÜRETİM FABRİKALARIN INI ARTIRMAK YERİNE EMEK YOĞUN HER ZAMAN TÜKETİLEN ÜRÜNLERİ ÜRETEN, HAND MADE, ÜRETİMİNİ ARTTIRMAYI BAŞARMANIN YOLUNU BULMAMIZ LAZIM, BUNUN EN KESTİRME YOLU KAMU İKTİSADİ FABRİKALARI NI BİR AN ÖNCE BAŞLAMALIYIZ, BAKIN ÖZEL SEKTÖR ÜN ŞEFAATİNE KALIRSAK ÇOK BEKLERİZ, DEVAMLI BOŞ BEYANNAME VERME ALIŞKANLIĞI VAR,0 GELİR VERGİSİ VERİYORLAR, BİZİM EKONOMİ DERSLERİMİZ İ YENİDEN YAZMALI YIZ, YERLİ VE MİLLİ .
Musto 27 Haziran 2019 07:37
Fabrika kuran fabrikaları kapattılar sattılar tütün üretimini yasakladılar ülkeyi aramalı üretimine ithalata bağımlı yaptılar ülkenin sömürülmesi için yap işlet modellerinin temellerini attılar. Türlü türlü yalanlar ile saf beyinleri yıkadılar.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 05:23
1900 yılında devlet can derdindeydi sayın yazar. Otomobil üretmek kimin aklına gelecek. Adam gibi mühendislik okulu yok ülkede. Bakın Harvard 1636 yılında, MIT 1861, Oxford 11’inci yüzyılda kurulmuş. Treni biz çok önceden kaçırdık.
hamza akyol 27 Haziran 2019 00:34
ben, teşvik hariç önerilerde bulunayım. belki farklı bakış açısının bir faydası olur. Mesela, demokrasiyi kurmak, özgürlükleri tesis etmek bunların başında gelir. bu şekilde olursa, elektrikli araba üretecek teknoloji ve sermaye bu ülkeye gelebilir. elektrikli araba üretecek beyinlerin yetişmesinin temeli atılmış olabilir. Buna ilaveten, eğitim sisteminin kalitesini artırmak bir başka atılması gereken adımdır. Başka şeyler de yapılabilir. Teşviklere göre işe yarama ihtimalinin daha yüksek olduğunu ve ülkede ahlakın oluşmasına zemin oluşturacağını garanti edebilirim.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 10:19
9
Çin'in demokrasisi ve özgürlükleri çok ilerde olduğu için galiba Apple CEO'su geçen gün "Çin'de bulunan teknolojik altyapı Amerika'da olmadığından oradayız" demişti değil mi?
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 10:21
0
Apple ceosu öyle birşey demedi. Çine eskiden ucuz işgücü için gidiyorduk. Şimdi eğitimli hale geldiler ucuz işgücü kalmadı dedi. Demokrasiye karşı duracağız diye çarpıtmayın.
KARAR OKURU Demkr hukukçu 27 Haziran 2019 11:51
0
Çin'de asgari özgürluk olmasa da yabancılar için özgürlük ve istikrarli bir yönetim ile ekonomik özgürlük (sermaye çıkış garantisi vs) var. Akt yapı ce teşvikler de çok iyi. Yabancı sermaye kârına ve uzun vadeli istikrara bakar. Turkiyede bunlar yok. Doğru özgürlük olmazsa olmaz degil yabancı sermaye için. Ama özgürlük de olursa yerli sermaye de dışarı kaçmaz. Daha iyisi olur.
hamza akyol 27 Haziran 2019 15:35
0
sayın 10.19! beğenmediğin çinde, devlet, evini satmak istemeyen bir kişinin evini istimlak edemiyor, yapacağı yolu evin etrafından geçirmek zorunda kalıyor. Burda ise, devlet seni istediği gibi batırıp, malını mülkünü alabiliyor. aradaki farkı kavrayabildin mi bilemiyorum. Ayrıca, çin, son dönemde, eğitim ve teknolojide ciddi atılımlar yaptı. biz ise imam hatiplerde atılım yapabildik ancak. Bir de, çin, o kalkınmasını, ülkenin felaketi üzerine otutturuyor. dünyada en kirli şehirlerden birkaç tanesi çinde.
hamza akyol 27 Haziran 2019 00:24
ibrahim bey merhaba. Alışkanlıklar kadar kötü birşey yok herhalde. Alışkanlıkları aşmak, dünyanın en zor işidir tahmin ediyorum. Ben sigara ve ekmeği kesme mücadelesinde, alışkanlıkları aşmanın ne kadar zor olduğunu biliyorum. Siz de, her sorunu teşvik ile çözme alışkanlığını bir türlü aşamadınız. Kusura bakmayın. bu zamana kadar teşvik ile türkiyede hangi gelişme olmuş, anlatabilir misiniz?
Sayın Doğan: "Köprüleri, havalimanlarını, şehir hastanelerini vs. kamu yatırımlarını Hazine garantileriyle çok çok yüksek fiyatlara ve çok çok tanıdık birkaç şirkete yaptırıyoruz." Bu sözünüz kahvehane dedikosundan başka bir şey değil. Size yakıştıramadım. Söz konusu işler ihtiyaç mıdır değil midir bu tartışılabilir. Ama bu ihaleleri Koç, Sabancı istedi de alamadı mı? Sadece bunu araştırmanız işin doğru görmenizi sağlardı. Osman Gazi Köprüsünü Nurol yaptı. Nurol da AKP için bildik tanıdık bir trol müdür?...
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 05:23
2
O köprülerin tasarımı adını bile duymadığınız avrupa şirketlerine yaptırılıyor. Bizimkiler hafriyat, beton dökme işleri. Köprü inşaatında en kritik aşamaları japon şirketleri yaptı. Millete doğruları söyleyin. Yabancıdan kredi alınıp, gene yabancıya para ödeyip projeyi yaptırıyoruz. Bizimkilerde aradan tırtıklıyor, komisyonuydu, hafriyatıydı, betonuydu.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 07:07
0
Bildigimiz birkac sey var. 1. Kamu ihalelerinin cok buyuk kismini Limak-MNG-Kalyon-Kolin-Cengiz aliyor. Hatta dunyada en cok altyapi kamu ihalesi alan 10 sirketten 5'i bunlar. 2. Bu sirketlerin bir kismi ayni zamanda AK Parti yanlisi medyaya sahip. Orn: Kalyon-Atv, Sabah, Takvim. Hukumeti destekleyen az miktarda sirketin bu kadar fazla ihale almasi biraz kotu gozukuyor, siz de katilirsiniz herhalde.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 08:32
3
Çok değil, bir isim daha saysana.
KARAR OKURU 27 Haziran 2019 00:13
peki bütün bu politikaları kim oluşturacak 10 senedir dört tekerleği çevirmeyenlermi
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN