ABD’nin en hassas askeri teknoloji programlarından F-35’te, Kongre’de soruşturma başlatılmasına neden olan bir güvenlik olayı yaşandı. Politico’nun konuyu bilen üç kişiye dayandırdığı haberine göre, Avustralya’dan onarım için ABD’ye gönderilen F-35 parçaları, Pasifik üzerinden taşındığı sırada planlanan rotadan çıkarılarak Hong Kong’a gönderildi.
Parçaların neden başka bir rotaya yönlendirildiği ve şu anda kimin elinde bulunduğu belirlenemedi. Pentagon’a bağlı F-35 Müşterek Program Ofisi ise “kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II parçalarının sevkiyatında yaşanan bir sorundan” haberdar olduğunu doğruladı.
SEVKİYATTA F-35’İN GİZLİLİĞİ İÇİN KRİTİK PARÇA DA VAR
Politico’ya konuşan iki kaynağa göre kayıp sevkiyatta, F-35’in kokpit kanopilerinden biri de bulunuyordu. Pilot kabinini örten bu şeffaf parça, sıradan bir uçak kanopisinden farklı olarak F-35’in düşük radar görünürlüğünün korunmasında rol oynayan özel teknoloji içeriyor.
F-35’in akrilik kanopisi, düşman radarlarına karşı uçağın izini azaltmaya yardımcı olan ince ve şeffaf bir radar emici malzemeyle kaplanıyor.
Haberde, bu teknolojiye yalnızca ABD ve F-35 programındaki müttefiklerinin erişebildiği belirtildi.
ENDİŞE: ÇİN PARÇALARI İNCELEYEBİLİR
Hong Kong’un Çin’in özel idari bölgesi olması nedeniyle olayın Washington’da güvenlik endişesine yol açtığı belirtildi.
Politico, parçaların Çin makamlarının erişimine geçmiş olması ihtimalinin göz ardı edilmediğini yazdı. F-35 kanopisinin ele geçirilmesi halinde, parçanın fiziksel olarak incelenmesi ve kullanılan teknolojinin analiz edilmesi mümkün olabilir.
Eski Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi çalışanı ve askeri havacılık uzmanı J.J. Gertler, Çin’in geçmişte elektronik casusluk dahil çeşitli yöntemlerle F-35 verilerine ulaşmaya çalıştığının bilindiğini söyledi.
Gertler, bir ülkenin teknik verilere daha önceden ulaşmış olması halinde bile gerçek bir F-35 parçasını ele geçirmesinin mevcut bilgilerin doğrulanmasına veya daha ayrıntılı hale getirilmesine olanak sağlayabileceğini belirtti.
Olayla ilgili Çin Büyükelçiliği ise konu hakkında bilgi sahibi olmadığını bildirdi.
TÜRKİYE F-35 PROGRAMINDAN AYNI GÜVENLİK ENDİŞESİYLE ÇIKARILMIŞTI
Olay, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılma gerekçesini de yeniden gündeme getirdi. Türkiye, F-35 programının üretici ortaklarından biriydi ve yaklaşık 100 F-35 satın almayı planlıyordu. Ancak Ankara’nın Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından ABD, 2019 yılında Türkiye’yi programdan çıkarma sürecini başlattı.
Pentagon’un o dönemde açıkladığı temel gerekçe de F-35’in hassas teknolojisinin korunmasıydı.
ABD Savunma Bakanlığı, S-400’ü F-35’lerin yakınında çalıştırmanın Rus sisteminin uçağın radar profilini ve düşük görünürlük özelliklerini incelemesine imkân sağlayabileceğini savunuyordu.
Pentagon yetkilisi Ellen Lord, 17 Temmuz 2019’daki resmi açıklamada ABD’nin, F-35’lerin üretildiği, bakım gördüğü ve konuşlandırıldığı alanların yakınında “Rus istihbarat toplama platformu” bulunmasını kabul etmeyeceğini söylemişti. Lord, F-35’in en önemli özelliklerinden birinin hayalet teknolojisi olduğunu, bu özelliklerin tespit edilmesinin programın uzun vadeli güvenliğini tehlikeye atacağını belirtmişti.
ABD Savunma Bakanlığı ayrıca S-400 ile F-35’in uzun süre yakın ortamda bulunmasının, F-35’in radar profilinin anlaşılması riskini doğuracağını açıkça ifade etmişti.
ABD’YE GİTMESİ GEREKEN PARÇALAR HONG KONG’DA
Son olayda ise bu kez Rus yapımı bir radar sistemi değil, F-35’in doğrudan fiziksel parçalarının güvenliği tartışma konusu oldu. Avustralya’daki F-35’lerden çıkan ve ABD’de onarılması gereken parçalar, Lockheed Martin adına çalışan bir aracı tarafından taşınıyordu.
Ancak sevkiyat bilinmeyen bir nedenle rotasından çıkarak Hong Kong’a ulaştı.
Pentagon, parçaları geri almak, olayın nasıl gerçekleştiğini belirlemek ve benzer bir durumun tekrarını önleyecek tedbirleri oluşturmak amacıyla ABD makamları ve sektör ortaklarıyla çalışıldığını açıkladı.
Olay, ABD Kongresi’ndeki kritik ulusal güvenlik komitelerinin çalışanlarına yönelik bir dizi bilgilendirme toplantısını da beraberinde getirdi.
PROGRAMIN MALİYETİ 2 TRİLYON DOLARA YAKLAŞIYOR
Yaşanan güvenlik sorunu, dünyanın en pahalı silah programlarından biri haline gelen F-35’in tedarik ve bakım sistemine ilişkin tartışmalara da eklendi. Uzmanlara göre Pentagon, F-35 programının bütün kullanım ömrü boyunca yaklaşık 2 trilyon dolarlık maliyete ulaşmasını bekliyor.
