ABD Kongresi, Çin’de siyasi gerekçelerle tutuklu olduğu belirtilen isimlerin serbest bırakılması için dikkat çeken bir adım attı. Başkan Donald Trump’ın Pekin’de Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Xi Jinping ile temaslarını sürdürdüğü süreçte, Temsilciler Meclisi ve Senato’dan siyasi tutuklulara ilişkin iki ayrı karar oybirliğiyle geçti.
Senato’da Demokrat Senatör Dick Durbin ile Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz tarafından sunulan S.Res.677 sayılı karar kabul edilirken, Temsilciler Meclisi’nde de Çin İcra Komisyonu Eşbaşkanı ve Kongre Uygur Grubu Eşbaşkanı Chris Smith’in sunduğu H.Res.1259 sayılı karar oybirliğiyle onaylandı.
Kararlarda, Trump yönetimine Çin ile yürütülen temaslarda siyasi mahkumların serbest bırakılmasını öncelikli gündem haline getirme çağrısı yapıldı.
KONGRE’DEN TRUMP’A “ÖNCELİK YAP” ÇAĞRISI
Kararlarda özellikle Uygur akademisyen ve emekli doktor Dr. Gulshan Abbas, din adamları Pastor Jin Mingri, Pastor Gao Quanfu ve eşi Pang Yu ile Hong Konglu medya patronu Jimmy Lai’nin dosyalarına dikkat çekildi.
ABD Kongresi’nin her iki kanadında da kararların oybirliğiyle kabul edilmesi, Çin’in insan hakları siciline yönelik iki partili tepkinin sürdüğünü gösterdi.
Uygur Hareketi, kararların kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada, Kongre üyelerine teşekkür ederek, insan hakları dosyalarının ticaret müzakerelerinin gölgesinde bırakılmaması gerektiğini vurguladı.
“MASUM İNSANLARIN ÖZGÜRLÜĞÜ EKONOMİK ÇIKARLARA FEDA EDİLEMEZ”
Dünya Uygur Kongresi Kıdemli Danışmanı, Uygur Akademisi Başkanı ve bilim insanı Dr. Rishat Abbas, Kongre’nin kararını memnuniyetle karşıladı.
Dr. Abbas, “Kongre insan hakları konusunda tek ses olduğunda, Pekin’e masum insanların özgürlüğünün ekonomik çıkarlar uğruna feda edilemeyeceği güçlü bir mesaj gönderir” dedi.
Kız kardeşi Dr. Gulshan Abbas’ın yaklaşık 3 bin gündür haksız şekilde hapiste tutulduğunu belirten Abbas, kararların aileleri için yeni bir umut oluşturduğunu söyledi.
Abbas, “Kongre üzerine düşeni yaptı. Başkan Trump, Xi Jinping’e Gulshan ve bu kararlarda adı geçen herkesin serbest bırakılmasının müzakere edilemez Amerikan öncelikleri olduğunu açıkça belirtmelidir” ifadelerini kullandı.
DR. GULSHAN ABBAS 2018’DEN BERİ TUTUKLU
Emekli doktor ve büyükanne olan Dr. Gulshan Abbas, Eylül 2018’de Çin makamlarınca gözaltına alındı. Abbas’ın, kardeşi Rushan Abbas’ın Hudson Enstitüsü’nde Çin’in Uygurlara yönelik politikalarını eleştiren bir konuşma yapmasından kısa süre sonra zorla kaybedildiği belirtiliyor.
Gizli bir yargılama süreciyle mahkum edilen Abbas’ın, hapisliğinin sekizinci yılına girdiği ve ciddi sağlık sorunları yaşadığı ifade ediliyor.
Kararlarda ayrıca Pastor Jin Mingri’nin Ekim 2025’ten bu yana diyabet ilaçlarına ve ailesiyle temasa erişemeden tutulduğu, Pastor Gao Quanfu’nun eşi Pang Yu’nun ise Haziran 2025’teki gözaltından bu yana kritik ilaçlarına ulaşamadığı belirtildi.
Hong Konglu iş insanı ve medya patronu Jimmy Lai’nin de Şubat 2026’da ulusal güvenlik suçlamalarıyla 20 yıl hapis cezasına çarptırıldığı, söz konusu suçlamaların siyasi motivasyonlu olduğu yönündeki eleştirilerin sürdüğü kaydedildi.
UYGUR MAHKUMLAR İÇİN DE ACİL ÇAĞRI
Çin İcra Komisyonu başkanları Senatör Dan Sullivan ve Temsilci Chris Smith tarafından Başkan Trump’a gönderilen mektupta, Uygur mahkumlar Ekpar Asat, Ilham Tohti ve Renagul Gheni’nin dosyalarının da acil şekilde gündeme alınması istendi.
Uygur Hareketi, Trump’a bu haftaki zirvede Dr. Gulshan Abbas, Pastor Jin Mingri, Pastor Gao Quanfu, Pang Yu, Jimmy Lai ve diğer siyasi tutukluların dosyalarını Xi Jinping ile doğrudan ve kamuoyu önünde gündeme getirme çağrısında bulundu.
Açıklamada, bu adımın ABD’nin keyfi tutuklamalar karşısında sessiz kalmayacağını ve insan hakları ihlallerinde hesap verebilirliğin Çin ile yürütülen her türlü ilişkinin merkezinde yer alması gerektiğini göstereceği ifade edildi.
