Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında aylardır süren savaşta diplomatik çözüm çabaları hız kazandı. ABD merkezli haber platformu Axios'un Amerikalı yetkililere ve müzakere kaynaklarına dayandırdığı haberine göre; iki ülke, savaşı sona erdirecek 3 sayfalık bir mutabakat zaptı (MOU) üzerinde pazarlık yürütüyor. Masadaki en önemli başlık, "uranyuma karşı nakit" formülü. Trump yönetiminin en büyük önceliği, İran'ın yeraltı tesislerinde bulunan ve özellikle 450 kilogramı yüzde 60 saflığa ulaşmış olan toplam 2.000 kilogramlık zenginleştirilmiş uranyum stokuna erişimini kalıcı olarak engellemek.
Hürmüz Boğazı açıldı piyasalar sarsıldı! Petrol çakıldı, altın ve gümüş coştu
Ciddi bir nakit sıkıntısı çeken İran ise başlangıçta 27 milyar dolar talep etmiş, ABD'nin 6 milyar dolarlık ilk teklifinin ardından rakam 20 milyar dolara çekilmişti. Pazarlıkların bu 20 milyar dolarlık dondurulmuş fonun serbest bırakılması üzerinden yürüdüğü belirtiliyor.
NÜKLEER TESİSLER KAPATILACAK, URANYUM SEYRELTİLECEK
Müzakere masasında uranyumun akıbetiyle ilgili de bir orta yol bulunmaya çalışılıyor. ABD tüm nükleer materyalin ülke dışına çıkarılmasını isterken, İran bunu kendi sınırları içinde "seyreltmeyi" (down-blend) teklif etti. Üzerinde çalışılan uzlaşma formülüne göre; yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmı üçüncü bir ülkeye gönderilecek, kalanı ise İran'da uluslararası gözetim altında seyreltilecek.
Anlaşma taslağına göre:
İran'ın mevcut yeraltı nükleer tesisleri kalıcı olarak devre dışı bırakılacak.
İran'ın yalnızca tıbbi izotop üretimi için "yerüstü" nükleer araştırma reaktörlerine sahip olmasına izin verilecek.
Nükleer zenginleştirme faaliyetlerine getirilecek moratoryum süresi konusundaki pazarlıklar ise sürüyor (ABD 20 yıl, İran 5 yıl istiyor).
GÖRÜŞMELER PAZAR GÜNÜ İSLAMABAD'DA, TÜRKİYE DEVREDE
Müzakerelerin bu pazar günü Pakistan'ın başkenti İslamabad'da yapılması bekleniyor. Sürece Pakistan aracılık ederken, Türkiye ve Mısır perde arkasından güçlü bir destek veriyor. Hatta bugün (Cuma) Türkiye'de düzenlenen bir diplomasi forumunun marjında; Pakistan, Mısır, Türkiye ve Suudi Arabistanlı yetkililerin katılacağı kritik bir dörtlü toplantı gerçekleştirilecek.
TRUMP'TAN ULTİMATOM: "ANLAŞMA OLMAZSA ATEŞ YENİDEN BAŞLAR"
Konuyla ilgili gazetecilere konuşan ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu kastederek nükleer tozu" ABD'ye vermeyi ve nükleer silah sahibi olmayacaklarına dair çok güçlü bir taahhütte bulunmayı kabul ettiğini söyledi.
Trump, anlaşmanın eşiğinde olduklarını belirterek, "Anlaşma yapmaya çok yakınız. Eğer anlaşma olmazsa, ateş yeniden başlar" uyarısında bulundu. Trump ayrıca gerekirse 21 Nisan'da sona erecek ateşkesi uzatmaya istekli olduğunun da sinyalini verdi.
İRAN'DAN JET HAMLE: HÜRMÜZ BOĞAZI TİCARETE AÇILDI
Müzakerelerde Hürmüz Boğazı'nın durumu da masadaki en zorlu başlıklardan biriyken, İran cephesinden kritik bir "iyi niyet" adımı geldi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya hesabından yaptığı son dakika açıklamasında boğazın açıldığını duyurdu. Arakçi, "Lübnan'daki ateşkese paralel olarak, İran İslam Cumhuriyeti Limanlar ve Denizcilik Teşkilatı tarafından halihazırda duyurulan koordineli rota üzerinden, tüm ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi, ateşkesin kalan süresi boyunca tamamen açık ilan edilmiştir" ifadelerini kullandı. Bu hamle, pazar günü İslamabad'da yapılacak kritik görüşmeler öncesi Tahran'ın masaya güçlü ve uzlaşmacı bir mesajla oturmak istediği şeklinde yorumlandı.
