Son dönemde artan jeopolitik gerilimlerin ardından arama motorlarında en çok merak edilen sorulardan biri olan Azerbaycan NATO üyesi mi sorusu yeniden gündeme geldi. 32 tam üyeye sahip olan Kuzey Atlantik İttifakı'nın resmi bir parçası olmayan Azerbaycan, 1994 yılından bu yana Barış İçin Ortaklık programı kapsamında ittifakla derin ve kapsamlı bir askeri iş birliği yürüttüğü bilinmekte.
NATO GÜNCEL ÜYE SAYISI
Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü, namıdiğer NATO, 2026 yılı itibarıyla 32 ülkenin tam üyeliğinden oluşmakta. Kurucu üyelerin yanı sıra Türkiye'nin de uzun yıllardır kilit bir rol oynadığı ittifak, en son genişleme dalgasını 2023 yılında Finlandiya ve 2024 yılında İsveç'in katılımıyla tamamladı. İttifakın temel prensibi olan kolektif savunma ilkesi gereği, üyelerden birine yapılan saldırı tümüne yapılmış sayılıyor. Bir ülkenin bu güvenlik şemsiyesi altına girebilmesi için askeri ve siyasi kriterleri tam anlamıyla karşılaması ve 32 üye ülkenin parlamentolarından oybirliğiyle onay alması gerekiyor.
AZERBAYCAN NATO ÜYESİ Mİ?
Azerbaycan, mevcut haritada NATO'nun tam üyesi konumunda bulunmuyor. İttifakın resmi prosedürlerine göre bir ülkenin üye olabilmesi için Üyelik Eylem Planı (MAP) olarak adlandırılan zorlu bir süreçten geçmesi şart. Azerbaycan hükümetinin bugüne kadar NATO'ya tam üyelik için yaptığı resmi bir başvuru veya başlatılmış hukuki bir entegrasyon süreci de yok.
Azerbaycan'ın NATO ile hiç bir bağının bulunmadığını düşünmek de biraz yanıltıcı. aksine iki taraf arasında resmi üyeliğin bir adım gerisinde duran ortaklık mekanizması işlemekte.
BAKÜ - BRÜKSEL İŞBİRLİĞİ MEVCUT
Azerbaycan ve NATO arasındaki köprüler ilk olarak 1992 yılında Kuzey Atlantik İşbirliği Konseyi'ne katılımla atıldı.
Akabinde, 1994 yılında imzalanan Barış İçin Ortaklık programı imzalanırken, sonrasında Türkiye'nin devreye girmesiyle Azerbaycan ordusunun çehresi değişmeye başladı.
Ankara'nın doğrudan desteği ve rehberliğiyle yürütülen modernizasyon çalışmaları sayesinde Azerbaycan ordusu, bugün büyük ölçüde NATO standartlarında operasyon yapabilme kabiliyetine erişti.
AZERBAYCAN NEDEN NATO ÜYESİ OLMAK İSTEMİYOR
İnternette herkes, Azerbaycan'ın NATO'ya neden kabul edilmediğini araştırmakta. Ancak bilinen bir gerçek var. O da Azerbaycan'ın NATO'ya hiç bir başvuruda bulunmadığı gerçeğidir.
Bunun temel nedeni, Azerbaycan'ın 2011 yılından bu yana Bağlantısızlar Hareketi üyesi olması ve hatta dönem başkanlığını başarıyla yürütmesidir.
Bağlantısızlar Hareketi'nin anayasası gereği, üye ülkeler NATO veya Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü gibi askeri kutuplara tam üye olamazlar.
