Herkesin merak ettiği o jeopolitik sır: Azerbaycan İsrail'i neden destekliyor?

Orta Doğu ve Kafkasya ekseninde jeopolitik fay hatları kırılırken, Bakü ve Tel Aviv yönetimleri arasında giderek derinleşen ve artan ortaklık tüm dünyanın dikkatini çekiyor. Uluslararası ilişkilerde duygusal dostluklardan ziyade ortak çıkarların belirleyici olduğu, Azerbaycan ve İsrail ilişkilerinde karşımıza çıkarken, iki ülke arasında diplomatik temasların ötesine geçen; milyarlarca dolarlık yatırım paketlerini içeren bir dostluk stratejisi bulunuyor.

Tel Aviv yönetimi için Bakü, hem enerji güvenliği açısından vazgeçilmez bir tedarikçi hem de Kafkasya'da güvenilir bir müttefik konumunda. Azerbaycan cephesinden bakıldığında ise İsrail, ordunun modernizasyonunda en yakın partneri yorumları yapılıyor.

AZERBAYCAN İLE İSRAİL DOST MU?

İç kamuoyunda zaman zaman Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle eleştiriler yükseldiği bilinse de, bu karşılıklı menfaatler doğrultusunda düzeyli bir seviyede tutulmaya özen gösteriliyor.

KARABAĞ SONRASI ORTAKLIK ARTTI

2020 yılında yaşanan Dağlık Karabağ savaşında ortaya çıktığı bilinen bu yakınlaşmada, Azerbaycan ordusu mutlak galibiyet kazanmıştı. İsrail menşeli kamikaze insansız hava araçlarının ve gelişmiş hava savunma sistemlerinin payı da bu savaş ile alakalı olarak yadsınamaz bir gerçek olduğu bilinmekte.

Savaşın ardından işgalden kurtarılan bölgelerin yeniden inşası sürecinde de İsrailli altyapı, tarım ve siber güvenlik şirketlerinin bölgeye entegre olduğu bilinirken, zamanla bu uyum, politik ortaklıklara da mahal verdi.

TAHRAN ORTAK TEHDİT Mİ?

İlişkileri bir arada tutan bir diğer güçlü harç ise İran faktörü. Hem İsrail'in varoluşsal güvenlik kaygıları hem de Azerbaycan'ın güney sınırındaki tedirginliğin, iki ülkeyi ortak paydada buluşturduğu gerçeği de bilinmekte.

Uzmanlar, Bakü ve Tel Aviv hattındaki istihbarat ve güvenlik koordinasyonunun, İran'ın bölgedeki asimetrik hamlelerini sınırlandırmak adına önemli bariyer görevini gördüğünü de hesaba katmakta.

İSRAİL'İN PETROL İHTİYACI NEREDEN KARŞILANIYOR?

İki ülke arasındaki ilişki tek taraflı bir silah satışından ibaret değil. İsrail'in yıllık ham petrol ihtiyacının yaklaşık yüzde 40'lık kısmı tek başına Azerbaycan tarafından karşılanmaktadır. Bakü'den yola çıkan petrol, boru hatlarıyla Türkiye üzerinden Ceyhan Limanı'na, oradan da tankerlerle doğrudan İsrail rafinerilerine ulaşmaktadır. Yani İsrail savunma sanayisi Azerbaycan ordusunu modernize ederken, Azerbaycan petrolleri de İsrail'in enerji güvenliğini ayakta tutmakta.

AZERBAYCAN- İSRAİL TİCARET HACMİ

İki ülke arasındaki ticaret verileri incelendiğinde, klasik bir alım-satım ilişkisinden ziyade Hayati ihtiyaçların takası modeli göze çarpıyor. 2026 yılı başı itibarıyla konsolide edilen verilere göre, ticaret hacminin ağırlık merkezini enerji ve yüksek teknoloji oluşturuyor: