İran devlet televizyonunun ABD ile sürdürülen barış görüşmelerine ilişkin taslak anlaşmanın ayrıntılarını yayımlaması, küresel petrol piyasalarında sert düşüşe yol açtı. Yayımlanan taslakta, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin anlaşmaya varılması halinde bir ay içinde savaş öncesi seviyeye dönebileceği belirtildi. Dünya petrol ve LNG taşımacılığı açısından kritik önemdeki boğazda trafiğin yeniden açılabileceği beklentisi, petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareketi hızlandırdı.
HÜRMÜZ BOĞAZI BİR AY İÇİNDE AÇILABİLİR
İran devlet televizyonunun aktardığı taslak mutabakata göre, Tahran ticari gemi geçişlerinin savaş öncesi seviyeye dönmesine izin verecek. Buna karşılık ABD’nin İran gemilerine yönelik deniz ablukasını kaldırması ve bölgedeki askeri varlığını geri çekmesi öngörülüyor.
Taslakta, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin İran tarafından Umman’la koordinasyon içinde yönetilmesi, askeri gemilerin ise kapsam dışında bırakılması da yer alıyor.
PETROL FİYATLARI GERİLEDİ
Anlaşma ihtimalinin enerji arzına ilişkin endişeleri azaltmasıyla petrol fiyatları düştü. Financial Times’ın aktardığına göre Brent petrol yaklaşık yüzde 5 gerileyerek 95 dolar seviyesine indi. WTI tarafında da düşüş belirginleşirken, piyasalarda Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılma ihtimali fiyatlamalara hızla yansıdı.
Hürmüz Boğazı, normal koşullarda dünya petrol ve LNG akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik hatlardan biri olarak görülüyor.
Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması aylar sürebilir: Basra Körfezi'nde 1.500 gemi bekliyor
ABD’DEN YALANLAMA GELDİ
İran devlet televizyonunun duyurduğu taslak, Washington tarafından doğrulanmadı. ABD tarafı, İran medyasında yer alan haberi “tamamen uydurma” olarak nitelendirdi. Buna rağmen arka kanal görüşmelerinin sürdüğü ve müzakerelerde Hürmüz Boğazı, İran’ın dondurulan varlıkları, yaptırımlar ve nükleer program başlıklarının masada olduğu belirtiliyor.
TASLAKTA 60 GÜNLÜK ATEŞKES VE NÜKLEER MÜZAKERE BAŞLIĞI
Taslak çerçeveye göre taraflar arasında 60 günlük ateşkes uzatması, Hürmüz trafiğinin kademeli şekilde normale dönmesi ve İran’ın nükleer programına ilişkin yeni görüşmelerin başlaması öngörülüyor.
İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun seyreltilmesi, devredilmesi ya da uluslararası gözetim altında imha edilmesi de müzakere başlıkları arasında yer alıyor.
PİYASALAR DİPLOMASİYE ODAKLANDI
Petrol fiyatlarındaki düşüş, piyasaların Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin yeniden normale dönmesi ihtimaline ne kadar duyarlı olduğunu bir kez daha gösterdi.
Ancak ABD’nin yalanlaması ve anlaşmanın henüz nihai hale gelmemiş olması nedeniyle piyasalarda belirsizlik sürüyor. İran cephesi somut güvence olmadan adım atılmayacağını belirtirken, Washington tarafı görüşmelerin devam ettiğini ancak nihai anlaşma için daha fazla zamana ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
