İran'ın ABD müttefiklerine yönelik misillemesi, dünyayı tarihin en büyük enerji krizlerinden biriyle baş başa bıraktı. The Washington Post'un manşete taşıdığı rapora göre; İran dronlarının Katar'daki en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tesisi Ras Laffan'ı vurmasının ardından Katar tüm ihracat sözleşmelerini iptal etti. Küresel arzın beşte birinin bir anda yok olmasıyla Avrupa ve Asya'da gaz fiyatları yüzde 70'e varan oranlarda fırlarken, çaresiz kalan ülkeler fabrikaları açık tutabilmek için çevreyi kirleten kömür santrallerini yeniden ateşlemeye hazırlanıyor.
Katar şalteri tamamen indirdi: Küresel sanayiye ve tarıma ölümcül darbe
Orta Doğu'daki "Epik Öfke" savaşının ekonomik faturası, petrol ve gübreden sonra dünyanın temel enerji kaynağı olan doğal gaza (LNG) sıçradı.
The Washington Post (WP) gazetesinin yayımladığı geniş çaplı analize göre; Güney Kore'den Pakistan'a, Hindistan'dan Almanya'ya kadar milyarlarca insanın elektrik, ısınma ve sanayi çarkları "Katar gazına" bağlıydı. Ancak İran'ın, Doha'nın güneyindeki Ras Laffan sıvılaştırma tesisini kamikaze dronlarla vurması küresel enerji sisteminin kalbini durdurdu.
KATAR İHRACATI DURDURDU, FİYATLAR PATLADI!
Saldırının ardından devlete ait QatarEnergy şirketi üretimi tamamen durdurduğunu ve çarşamba günü itibarıyla "ihracat sözleşmelerini onurlandıramayacağını (teslimat yapamayacağını)" resmen dünyaya ilan etti. Analistler, tesisin onarılmasının ne kadar süreceğinin belirsiz olduğunu, onarım bitse bile tam üretime geçmenin en az iki hafta daha alacağını belirtiyor.
Dünyadaki toplam LNG arzının yüzde 20'sini tek başına sağlayan Katar'ın şalter indirmesi piyasalarda deprem etkisi yarattı. Asya spot LNG fiyatları sadece iki gün içinde yüzde 40 oranında fırladı. Avrupa'da geleceğe dönük LNG fiyat endeksi cuma gününden bu yana yüzde 70 artış gösterdi.
Raymond James yatırım stratejisi analisti Pavel Molchanov durumu şu sözlerle özetliyor:
"Bölgedeki hemen her ülkeden petrol ihraç ediliyor. Ancak LNG söz konusu olduğunda adres tek bir ülkedir: Katar. Bu krizin ekonomik etkisi, petrol piyasasındaki aksamalardan çok daha ağır ve geniş çaplı olacak."
FABRİKALAR DURUYOR, DÜNYA "KÖMÜRE" DÖNÜYOR
Katar gazına en çok bağımlı olan Asya ülkeleri şimdiden acil durum planlarına geçti. Hindistan'da gaz tedariki kesilen seramik üreticileri şalter indirirken, Pakistan sanayiye gaz vermeyi durdurdu. Bu durum (önceki haberlerimizde belirttiğimiz gibi) gübre (üre) üretimini vurarak küresel gıda enflasyonunu tetikliyor. WP'nin verilerine göre ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasından bu yana gübre fiyatları şimdiden yüzde 25 arttı.
Gaz bulamayan veya fahiş fiyatları ödeyemeyen ülkeler için geriye tek bir "kirli" seçenek kalıyor: Kömür. Tayvan, Bangladeş ve Japonya acil elektrik ihtiyacı için atıl durumdaki kömür santrallerini yeniden devreye sokmaya hazırlanıyor. Almanya ve Polonya gibi Avrupa ülkelerinin de yerel kömür üretimine ağırlık vermesi bekleniyor. Bu hamlenin, milyonlarca ton ekstra karbon salınımıyla küresel iklim hedeflerini yerle bir edeceği uyarısı yapılıyor.
SAVAŞIN KAZANANLARI: ABD'Lİ ŞİRKETLER VE YENİLENEBİLİR ENERJİ
Katar'ın devreden çıkmasıyla, Çin (büyük güneş/rüzgar yatırımları), Fransa (nükleer enerji) ve yenilenebilir enerjiye devasa bütçeler ayıran Avrupa ülkelerinin bu şoku daha hafif atlatması bekleniyor.
Ancak krizin asıl büyük ekonomik kazananı ABD olacak. 2023'te dünyanın en büyük LNG ihracatçısı konumuna yükselen ABD'deki gaz üreticileri için bu kriz tarihi bir fırsat doğurdu. ABD'deki mevcut terminaller şu an maksimum kapasiteyle çalışsa da, Columbia Üniversitesi'nden Ira Joseph, "Bu durum sadece ABD'de değil, dünya çapında yeni bir LNG projesi patlaması (boom) başlatacak" diyor.
Joseph, enerji güvenliği konusunda dünyayı bekleyen asıl tehlikeyi ise şu sözlerle özetliyor:
"Doğal gazın çok güvenilir olduğu düşünülüyordu. Ancak son dört yılda önce dünyanın en büyük ihracatçısı Rusya boru hatlarını kesti. Şimdi de en büyük ikinci ihracatçı Katar sevkiyatları durdurdu. Bu durum, ülkelerin ithal gaza ne kadar güvenebileceği konusunda büyük bir soru işareti yaratıyor."
