İngiltere merkezli The Guardian gazetesi tarafından yayımlanan araştırmada, İngiltere'den Türkiye'ye ihraç edilen plastik atıkların işlendiği Adana'daki geri dönüşüm tesislerinin çevresindeki sulama kanallarında yoğun mikroplastik ve plastik kirliliği tespit edildiği öne sürüldü.
Habere göre, söz konusu su yolu yoğun yağışların ardından çevredeki tarım arazilerine taşarak Türkiye'nin en verimli tarım bölgelerinden biri olan Çukurova Ovası'ndaki sulama kanallarına bağlanıyor.
Araştırmada, bu durumun tarımsal üretim ile gıda güvenliği açısından risk oluşturabileceği ifade edildi.
"ATIK SÖMÜRGECİLİĞİ" TARTIŞMALARI YENİDEN GÜNDEMDE
The Guardian, araştırma bulgularının, gelişmiş ülkelerin plastik atıklarını atık yönetim altyapısı daha zayıf ülkelere göndermesini tanımlamak için kullanılan "atık sömürgeciliği" (waste colonialism) tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığını belirtti.
Haberde yer alan verilere göre İngiltere, 2025 yılında sekiz yılın en yüksek seviyesi olan 675 bin ton plastik atık ihraç etti. Bu miktarın 139 bin tonunun Türkiye'ye gönderildiği aktarıldı.
Aynı dönemde Avrupa Birliği ülkelerinden Türkiye'ye yapılan plastik atık ihracatının ise bir önceki yıla göre yüzde 19 artarak 500 bin tonun üzerine çıktığı ifade edildi.
ÜÇ YILDA 52 BİN TON PLASTİK ATIĞIN ADANA'YA GÖNDERİLDİĞİ ÖNE SÜRÜLDÜ
Gazete, İngiltere merkezli Çevresel Soruşturma Ajansı'nın (Environmental Investigation Agency - EIA) analizine dayanarak, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 tarihleri arasında İngiltere'den Türkiye'ye gönderilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 13'ünün Adana'da bulunan sekiz geri dönüşüm tesisine ulaştığını yazdı.
Analize göre aynı dönemde 13 İngiliz şirketi tarafından Adana'daki geri dönüşüm merkezlerine toplam 545 sevkiyat gerçekleştirildi ve yaklaşık 52 bin ton plastik atık gönderildi.
Haberde, ihracatçı şirketlerin yasa dışı faaliyet yürüttüğüne ilişkin herhangi bir iddia bulunmadığı belirtilirken, İngiltere mevzuatı gereği şirketlerin ihraç ettikleri plastik atıkların çevreye uygun şekilde geri dönüştürüldüğünü doğrulama yükümlülüğü bulunduğu aktarıldı.
Bu yükümlülüğün yalnızca atığın gönderilmesini değil, varış ülkesinde çevre standartlarına uygun biçimde işlenmesini de kapsadığı ifade edildi.
MİKROPLASTİK YOĞUNLUĞUNUN 10 KAT ARTTIĞI İDDİA EDİLDİ
Araştırmada görüşlerine yer verilen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi'nden deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, mikroplastik örneklerini kendisinin topladığını belirterek Türkiye'ye plastik atık ithalatının tamamen yasaklanması çağrısında bulundu.
Gündoğdu, mikroplastik içeren atık suların sulama kanallarına bırakılmasının tarımsal kirlilik ve gıda güvenliği açısından ciddi risk oluşturduğunu, geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan plastik kirliliğinin zamanla Akdeniz'e ulaştığını ifade etti.
Guardian'ın aktardığı araştırmaya göre, geri dönüşüm tesislerinin aşağı kesimindeki kanaldan alınan su örneklerinde mikroplastik yoğunluğu, tesislerin üst kısmından alınan örneklere kıyasla yaklaşık 10 kat daha yüksek ölçüldü.
Araştırmada ayrıca geri dönüşüm faaliyetlerine özgü plastik peletler, plastik film parçaları ve plastik kırıntılarının da tespit edildiği belirtildi.
GREENPEACE'İN ÖNCEKİ ARAŞTIRMASINA DA YER VERİLDİ
Haberde, Greenpeace'in 2021 yılında yayımladığı araştırmaya da atıfta bulunuldu.
Söz konusu araştırmada, İngiliz süpermarketlerinden kaynaklanan plastik atıkların Adana'da döküldüğü ve yakıldığının ortaya konulduğu hatırlatıldı.
The Guardian, Türkiye'nin aynı yıl polietilen başta olmak üzere bazı plastik atıkların ithalatını yasakladığını ancak geri dönüşüm sektörünün talepleri sonrasında bu yasağın geri çekildiğini aktardı.
AB'NİN YENİ DÜZENLEMESİ ENDİŞELERİ ARTIRDI
Haberde ayrıca Avrupa Birliği'nin plastik atık ihracatına yönelik yeni kısıtlamalar getirdiği belirtildi.
Kasım ayından itibaren OECD üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatının büyük ölçüde yasaklanacağı ifade edilirken, çevre örgütlerinin Türkiye'nin OECD üyesi olması nedeniyle Avrupa'dan Türkiye'ye yönlendirilen plastik atık miktarında artış yaşanabileceğinden endişe duyduğu aktarıldı.
The Guardian, haber kapsamında Türkiye'deki hükümet yetkililerinden de görüş talep ettiğini ancak herhangi bir yanıt alamadığını yazdı.
