ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Mike Waltz, ABD Başkanı Donald Trump'ın diplomatik temaslara imkan sağlamak ve sürece zaman tanımak amacıyla İran'a yönelik askeri saldırıları üst üste ikinci gecede de askıya aldığını bildirdi.
Pazar günü Fox News televizyonuna açıklamalarda bulunan Büyükelçi Waltz, Başkan Trump’ın müzakerelere alan açtığını kaydetti. İran ordusu tarafından yapılan açıklamada ise Tahran yönetimi, ABD'nin bu adımına karşılık olarak bölgedeki misilleme saldırılarını durdurduğunu duyurdu.
Askeri operasyonlara ara verilmesi kararı; yaklaşık iki haftadır kesintisiz süren ABD bombardımanları ile karşılıklı misilleme eylemlerinin ardından geldi. Söz konusu çatışma süreci, haziran ayında tesis edilen ateşkesin fiilen sona ermesine neden olmuştu.
"TÜM SEÇENEKLER MASADA"
BBC'nin haberine göre; Başkan Trump'ın gerilimi tırmandırma politikasından tamamen vazgeçip vazgeçmediğine ilişkin NBC'nin sorusunu yanıtlayan Waltz, sürecin bu aşamada olduğunu söylemenin doğru olmayacağını ifade ederek ABD Başkanı'nın tüm seçenekleri masada tutmaya devam ettiğini vurguladı.
Waltz ayrıca, New York Times gazetesinde yayımlanan ve üst düzey yönetim yetkililerinin askeri mühimmat —özellikle hava savunma stokları— konusunda kritik tükenme seviyelerine yaklaşıldığı yönündeki uyarılarını içeren haberi yalanladı. Büyükelçi, ABD silahlı kuvvetlerinin yürütülen harekatı etkili bir biçimde sürdürmek için ihtiyaç duyduğu tüm imkanlara sahip olduğunu dile getirdi.
Pazar akşamı itibarıyla Başkan Donald Trump konuya ilişkin resmi bir sözlü açıklamada bulunmadı; ancak daha önce Truth Social hesabı üzerinden ABD savaş uçaklarının İran gemilerini ve Hark Adası'nı hedef aldığı anları gösteren dijital simülasyon/bilgisayar üretimi görseller paylaştı.
KRİTİK EŞİK: HÜRMÜZ BOĞAZI VE DİPLOMATİK TEMASLAR
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran ile Umman temsilcilerinin cuma ve cumartesi günleri Tahran'da bir araya gelerek Hürmüz Boğazı'nın sevk ve idaresini kapsayan çok turlu teknik görüşmeler gerçekleştirdiğini aktardı.
Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol ve egemenlik anlaşmazlıkları, bu ayın başlarında ABD ve İran arasındaki askeri tansiyonu yeniden yükseltmişti. Mevcut ihtilaf, savaşın kalıcı olarak sonlandırılmasının önündeki en temel engel durumunda bulunuyor.
İki ülke; askeri eylemlerin durdurulması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılması ve takip eden 60 günlük periyotta savaşı nihayete erdirecek kapsamlı bir anlaşmaya varılması amacıyla Haziran ayında bir mutabakat zaptı imzalamıştı.
Ancak İran unsurlarının 13 Temmuz tarihinde Hürmüz Boğazı'nda seyreden tankerleri hedef almasının ardından ABD, İran topraklarına yönelik hava bombardımanlarını ve ülke limanlarını kapsayan deniz ablukasını yeniden devreye soktu. İran ise yanıt olarak Orta Doğu genelinde konuşlu ABD askeri tesislerine ve üslerine yönelik saldırılar düzenledi. Bu saldırılarda 4 ABD askeri yaşamını yitirirken, İran Sağlık Bakanlığı verilerine göre yenilenen ABD bombardımanlarında onlarca kişi hayatını kaybetti.
ULUSLARARASI YANSIMALAR VE İÇ KAMUOYU TEPKİSİ
Küresel ticaret ve enerji nakli açısından stratejik öneme sahip boğazdaki kriz, müttefik ülkelerin de gündeminde yer alıyor. İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının ana güzergahı olan Hürmüz Boğazı'ndaki durumu değerlendirmek üzere önümüzdeki hafta ABD'li mevkidaşı Pete Hegseth ile bir araya geleceğini açıkladı. BBC'ye konuşan Streeting, ticari gemilerin güvenliği ile seyrüsefer özgürlüğünün korunması konusunda ABD ile tam bir görüş birliği içinde olduklarını kaydetti.
Çatışmaların yeniden şiddetlenmesiyle küresel enerji arzına yönelik kaygıların artması, petrol fiyatlarını doğrudan etkiledi. Ham petrolün varil fiyatı, mayıs ayından bu yana ilk kez 100 dolar sınırına ulaştı.
Beşinci ayına giren savaş, ABD kamuoyunda da geniş tartışmalara yol açıyor. CBS/YouGov ortaklığıyla yapılan son ankete göre, Amerikan halkının yüzde 57'si devam eden çatışmalardan rahatsızlık duyduğunu belirtirken, sürece iyimser bakanların oranı yüzde 19'da kaldı.
Resmi kayıtlara göre, ABD ve İsrail ile İran arasında şubat ayında patlak veren savaştan bu yana Orta Doğu genelinde binlerce kişi hayatını kaybetti. Hayatını kaybedenlerin büyük çoğunluğunu İran ve Lübnan vatandaşları oluşturuyor.
