ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan Orta Doğu'daki yangın küresel piyasaları alt üst etti. Artan enerji maliyetleri, yükselen enflasyon ve tedarik zincirindeki aksaklıklar dünyadaki her bireyi yediden yetmişe sıkıntıya soktu. Dar gelirli ile zengin arasındaki ekonomik eşitsizlik gözle görülür derecede arttı. Buna karşı çoğu Amerikan teknoloji devi olan, dünyanın en değerli 10 şirketinin toplam piyasa değeri savaş öncesine göre yüzde 17 artarak, 4 trilyon 183 milyar dolar büyüdü. Şirketlerin toplam gelir artışı 29 trilyon 240 milyar dolara ulaştı.
TEKNOLOJİ DEVLERİ ŞAŞIRTTI
ran’a 28 Şubat’ta başlayan saldırılar sonrası dünyanın en değerli 10 şirketi arasında yer alan Nvidia, 5 trilyon 229 milyar doları aşan büyümeyle rekor kırdı. En yakın takipçisi 4 trilyon 834 milyar dolarla Alphabet oldu. Onu 4 trilyon 309 milyar dolarla Apple izledi. Saudi Aramco 158, Tesla 98 milyar dolar artış sağladı. Değer kaybeden tek şirket Meta oldu. Uzmanlar, savaşın uzaması durumunda enerji, savunma ve teknoloji sektörlerinde rekor büyümeler olacağını ancak ekonomideki kırılganlığın da aynı ölçüde büyüyebileceğine dikkat çekti.
TRUMP CEBİNİ DOLDURDU
Her sözü piyasalarda deprem etkisi yaratan Trump’ın, kritik açıklamalarından hemen önce kendisine yakın bazı yatırımcıların milyonlarca dolarlık şüpheli işlem yaptığı öne sürülmüş, bu yöntemle elde edilen haksız kazançlar tartışma konusu olmuştu.
SAVAŞIN KAZANANI YİNE ZENGİNLER OLDU
Orta Doğu’da savaşın başlamasının ardından geçen 73 günde dünyanın en büyük 10 şirketinin toplam piyasa değeri 4 trilyon dolardan fazla arttı. Yapay zekâ rüzgârı ve teknoloji hisselerindeki yükselişle şirketlerin toplam değeri yüzde 16,69 artışla 29 trilyon doları aşarken, en güçlü artışlar Nvidia, Alphabet ve Amazon’da görüldü. Jeopolitik krizlerin gölgesinde teknoloji devleri servetlerine servet kattı.
Küresel ekonomik sistemde savaş çıkaran güçler, bunu paraya çevirme konusunda da ‘başarılı’ oluyor. Kaos yaratıp, hisseler düşerken bile kazanmayı bilen küresel dev şirketler, vadeli işlemlerle parasına para kattı. Bu durumun en net örneği ise ABD ve İsrail’in İran’a 28 Şubat’ta başlattığı saldırı döneminde yaşandı. Savaşın başladığı süreçte dünyanın önde gelen şirketlerinin piyasa değerlerinde dalgalı bir seyir görüldü. Mart sonu itibarıyla piyasa değerine göre en büyük 10 şirketin toplam büyüklüğü gerilim öncesi piyasa kapanışına göre bakıldığında, bir aylık dönemde yüzde 4,30 ve 1 trilyon 77 milyar dolar azalışla 23 trilyon 980 milyar dolara geriledi. Büyük yatırım bankalarının ‘al’ tavsiyeleri, yapay zekâ yatırımlarına yönelik beklentiler ve jeopolitik risklerin azaldığına dair haber akışının etkisiyle söz konusu şirketlerin toplam piyasa değeri nisan sonu itibarıyla aylık bazda yüzde 16,19 ve 3 trilyon 882 milyar dolar artışla 27 trilyon 862 milyar dolara yükseldi. Şirketlerin değerinde en güncel piyasa kapanışı olan 8 Mayıs itibarıyla nisan sonuna göre yüzde 4,94 ve 1 trilyon 377,5 milyar dolarlık artış kaydedilirken, toplam değerleri 29 trilyon 240 milyar dolara ulaştı.En değerli 10 şirket arasında 5 trilyon 229 milyar dolarla başı çeken Nvidia, martta yaşadığı 67 milyar 797 milyon dolarlık kayba rağmen nisanda 5 trilyon dolar eşiğini aşarak rekor tazeledi. Nvidia’nın en yakın takipçisi 4 trilyon 834 milyar dolarla Alphabet oldu. Onu 4 trilyon 309 milyar dolarla Apple izledi. Böylece Alphabet ve Apple’ın piyasa değeri 4 trilyon doların üzerine çıktı. Listede dördüncü sırayı 3 trilyon 84 milyar dolarlık piyasa değeriyle Microsoft, beşinci sırayı ise 2 trilyon 933 milyar dolarla Amazon aldı. İlk 5’i 2 trilyon 36 milyar dolarla Broadcom, 1 trilyon 890 milyar dolarla TSMC, 1 trilyon 769 milyar dolarla Saudi Aramco, 1 trilyon 609 milyar dolarla Tesla, 1 trilyon 547,5 milyar dolarla Meta izledi.
ARADAN GEÇEN 73 GÜNDE SERVETLERİNE SERVET KATTILAR
Saldırıların başlangıcından bu yana geçen 73 günde şirketlerin performansları incelendiğinde, dolar bazında en güçlü artışı Alphabet gerçekleştirdi. Şirketin piyasa değeri söz konusu dönemde 1 trilyon 65 milyar dolar arttı. Değer artışında Alphabet’i 923,6 milyar dolarla Nvidia izlerken, Amazon’un değeri 679 milyar dolar, Broadcom’un 521 milyar dolar, Apple’ın yaklaşık 430 milyar dolar, TSMC’nin 234 milyar dolar, Microsoft’un ise yaklaşık 167 milyar dolar arttı. Aynı dönemde Saudi Aramco’nun piyasa değeri 158 milyar dolar yükselirken, Tesla’nın değer artışı 98 milyar 373 milyon dolar oldu. Bu dönemde piyasa değeri azalan tek şirket 92 milyar 627,63 milyon dolar kaybeden Meta oldu. Savaşın başlangıcından bu yana şirketler oransal değer artışlarına göre incelendiğinde ise başı yüzde 34,38 ile Broadcom çekerken, onu yüzde 30,12 ile Amazon, yüzde 28,24 ile Alphabet izledi. Yapay zekaya yönelik güçlü talep, küresel piyasalarda teknoloji devlerini tarihi bir yükselişin merkezine taşırken hızlı yükseliş, dot-com dönemine benzer bir balon endişesini de yeniden gündeme getirdi. Analistler talebin gerçek olduğunu kabul etse de, aşırı değerlemelere karşı uyarıda bulunuyor. Buna rağmen yatırımcılar, çip kıtlığının süreceğini ve yapay zekanın piyasalarda ana itici güç olmaya devam edeceğini düşünüyor.
