Uzay teknolojilerindeki hızlı gelişim ve art arda fırlatılan uydu filoları, Dünya yörüngesini bir "trafik kazası" alanına dönüştürme riski taşıyor. Gökbilimcilerin yörünge sağlığını ölçmek için geliştirdiği yeni metrik olan CRASH Clock, insanlığın hata payının ne kadar daraldığını çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. 2018 yılında aylar sürmesi beklenen çarpışma riski, bugün Starlink gibi dev projelerin etkisiyle saatler bazına inmiş durumda. Eğer küresel bir arıza veya güneş fırtınası sistemleri devre dışı bırakırsa, yörüngede geri dönülemez bir yıkım başlayabilir. İşte uzay çöplüğü ve çarpışma riskine dair korkutan raporun detayları…
YÖRÜNGENİN NABZI TUTULUYOR
Tıpkı nükleer felaket riskini temsil eden ünlü "Kıyamet Saati" gibi, CRASH Clock da alçak Dünya yörüngesindeki çarpışma potansiyelini ölçen dijital bir gösterge olarak hayatımıza girdi. Araştırmacılardan Aaron Boley’e göre bu saat, uzaydaki güvenlik marjımızın ne kadar tükendiğini simgeliyor. Eğer yörüngedeki cihazlar siber saldırı, teknik hata veya doğal afetler nedeniyle kontrolden çıkarsa, yerdeki operatörlerin müdahale etmek için artık haftaları değil, yalnızca birkaç günü bulunuyor.
2 BİNDEN 11 BİNİN ÜZERİNE
Uzaydaki yoğunluğun nasıl bir patlama yaşadığı rakamlarla kanıtlandı. 2018 sonunda yörüngede yaklaşık 2 bin aktif uydu bulunurken, Mayıs 2025 itibarıyla bu rakam %485 gibi devasa bir artışla 11 bin 700’ü aştı. 2025 yılında gerçekleşen 324 fırlatma ise yeni bir rekor olarak kayıtlara geçti. Bu kontrolsüz ticarileşme, 2018’de 128 gün olan "ilk çarpışma süresini" bugün 3 günün altına çekerek uzay güvenliğini pamuk ipliğine bağladı.
GÜNEŞ FIRTINALARI EN BÜYÜK KAOS SEBEBİ
Araştırmanın başyazarı Sarah Thiele, en büyük tehdidin uzaydan gelebileceğine dikkat çekiyor. Şiddetli güneş fırtınaları, yaydıkları yoğun radyasyonla uydu sistemlerini tamamen felç etme kapasitesine sahip. Bu tür bir senaryoda uyduların konumları belirlenemez hale gelecek ve yörüngedeki binlerce metal yığını "körlemesine" birbirine çarpmaya başlayacak. Bu durumun yaşanması halinde operatörlerin koordinasyon kurma ihtimali neredeyse sıfıra iniyor.
DÜNYA İLE İLETİŞİM KOPABİLİR
Bilim dünyasını en çok endişelendiren senaryo ise "Kessler Sendromu" olarak biliniyor. Bu teoriye göre, tek bir çarpışma bile milyonlarca yeni enkaz parçası yaratarak domino etkisi yaratabilir. Bir kez başlayan zincirleme reaksiyon durdurulamaz ve alçak Dünya yörüngesini tamamen kullanılamaz hale getirir. Sonuç ise dünya genelinde GPS sistemlerinin çökmesi, internetin kesilmesi ve hava durumu tahminlerinin yapılamaması gibi teknolojik bir karanlık devri olabilir. Uzmanlar, şu an bu geri döndürülemez sürecin erken aşamalarında olabileceğimiz konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.
