Türkiye’de artan gıda ve hizmet fiyatlarının küresel ölçekte geldiği seviye, dünyada en yaygın kullanılan fiyat karşılaştırmalarından biri olan Big Mac verilerine de yansıdı. Eski Merkez Bankası Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, sosyal medya hesabından Türkiye ile dünya genelindeki Big Mac fiyatlarının son 25 yıllık seyrini karşılaştıran bir grafik paylaştı.
Kara, paylaşımında şu ifadeyi kullandı:
“Big Mac sandviç fiyatlarına göre Türkiye, dünyaya kıyasla son 25 yılın en pahalı noktasında.”
TÜRKİYE’DE FİYAT YAKLAŞIK 6,8 DOLARA ÇIKTI
The Economist’in açık kaynaklı Big Mac verilerinden hazırlanan grafiğe göre Türkiye’de Big Mac’in dolar cinsinden fiyatı Temmuz 2026 itibarıyla yaklaşık 6,8 dolar seviyesine yükseldi.
Aynı dönemde dünya ortalamasının yaklaşık 5 dolar düzeyinde olduğu görülüyor. Buna göre Türkiye’deki fiyat, dünya ortalamasının yaklaşık yüzde 35-40 üzerine çıkmış durumda.
Grafik, Türkiye ile küresel ortalama arasındaki farkın özellikle 2023’ten sonra hızla açıldığını gösteriyor.
2021’DE DÜNYA ORTALAMASININ ALTINDAYDI
Türkiye’de Big Mac fiyatı 2018-2021 döneminde dolar bazında belirgin şekilde gerilemişti. Grafiğe göre fiyat, 2021 civarında 2 doların altına kadar düşerken dünya ortalaması 3,5 doların üzerinde seyrediyordu.
Ancak sonraki yıllarda tablo hızla tersine döndü.
Türkiye’deki fiyat:
2022 sonrasında keskin biçimde yükselmeye başladı.
2023’te dünya ortalamasına yaklaştı.
2024’ten itibaren dünya fiyatının üzerine çıktı.
Temmuz 2026’da yaklaşık 6,8 dolarla grafikteki en yüksek seviyeye ulaştı.
Dünya ortalamasındaki artış ise aynı dönemde daha sınırlı kaldı ve yaklaşık 5 dolar seviyesine çıktı.
TÜRKİYE İLE DÜNYA ARASINDAKİ MAKAS REKOR DÜZEYDE
Grafikte Türkiye’nin Big Mac fiyatı geçmiş yıllarda zaman zaman dünya ortalamasının üzerine çıksa da mevcut farkın 25 yıllık dönem içindeki en yüksek seviyeye ulaştığı görülüyor.
Türkiye’de fiyatın dünya ortalamasından bu ölçüde ayrışması; yalnızca kur hareketleriyle değil, gıda, enerji, kira, işçilik ve diğer işletme maliyetlerindeki yükselişle de ilişkilendiriliyor.
Döviz kurundaki artışın iç fiyatlardaki yükselişin gerisinde kalması da Türkiye’de satılan ürünlerin dolar cinsinden pahalılaşmasına neden olabiliyor.
BİG MAC FİYATI NEYİ GÖSTERİYOR?
Big Mac karşılaştırması, ülkeler arasındaki fiyat düzeyleri ve para birimlerinin satın alma gücü hakkında basit bir gösterge olarak kullanılıyor.
Aynı ürünün farklı ülkelerdeki satış fiyatının dolar cinsinden karşılaştırılması, yerel para biriminin ne kadar değerli ya da değersiz olduğuna ilişkin fikir verebiliyor.
Ancak Big Mac fiyatı tek başına genel hayat pahalılığını ölçmüyor. Fiyat üzerinde şu unsurlar da etkili oluyor:
Vergiler ve işletme giderleri
Kira ve personel maliyetleri
Gıda ve lojistik fiyatları
Şirketlerin ülkelere göre uyguladığı fiyat politikaları
Döviz kurundaki hareketler
Bu nedenle veri, kapsamlı bir enflasyon veya refah göstergesinden çok ülkeler arasındaki fiyat ayrışmasını görünür kılan bir ölçüt olarak değerlendiriliyor.
DOLAR BAZINDA UCUZ TÜRKİYE DÖNEMİ SONA ERDİ
Paylaşılan grafik, Türkiye’nin özellikle 2018 sonrasındaki kur şokları döneminde yabancı para cinsinden görece ucuzladığını, ancak son yıllarda bu tablonun değiştiğini ortaya koyuyor.
Yüksek enflasyona karşılık döviz kurunun daha sınırlı arttığı dönemlerde Türkiye’deki mal ve hizmet fiyatları dolar bazında yükseliyor. Big Mac fiyatının dünya ortalamasını aşması da bu dönüşümün sembolik göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor.
