Emtia piyasalarında mayıs ayı boyunca jeopolitik gerilimler, küresel para politikaları ve iklimsel faktörlerin etkisiyle dalgalı bir seyir hakim oldu. Bu süreçte tarım emtiaları arasında fiyat hareketleriyle en çok öne çıkan ürün kakao oldu. Batı Afrika'yı etkisi altına alan iklim olayları ve arz endişeleri nedeniyle kakao fiyatlarında sert yükselişler kaydedilirken, uzmanlar bu durumun çikolata fiyatlarına yeni zamlar olarak yansıyabileceğini öngörüyor.
EMTİA PİYASALARINDA MAYIS AYI DEĞİŞKENLERİ
Mayıs ayında küresel emtia piyasaları; jeopolitik riskler, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikalarına yönelik şahin beklentileri, tedarik zincirindeki aksamalar ve hava koşullarının yarattığı baskı altında kaldı. ABD-İran savaşı ekseninde gelişen gerilimler sebebiyle Hürmüz Boğazı’nın kapanması, enerji fiyatlarının yukarı yönlü hareket etmesine yol açtı. Yaşanan bu belirsizlik ortamı emtia genelinde oynaklığı artırırken, tarımsal ürünler bazında özellikle kakao üretimindeki düşüş beklentisi fiyatları hızla yukarı tırmandırdı.
KAHVE VE ŞEKER GERİLEDİ, KAKAO ZİRVEYE OYNADI
Dünya'nın haberine göre; tarımsal emtiaların işlem gördüğü Intercontinental Exchange’te (ICE) mayıs ayı fiyat hareketleri incelendiğinde ürünler arasında tam bir tezatlık yaşandı. Libre bazında yapılan işlemlerde:
Kahve fiyatları yüzde 7,
Şeker fiyatları yüzde 3,8,
Pamuk fiyatları yüzde 3,2 oranında değer kaybetti.
Buna karşın, kakaonun ton başına fiyatı ise piyasadaki genel düşüş eğiliminin aksine yüzde 9,9 oranında net bir artış gösterdi.
Kahve fiyatlarındaki gerilemede, dünyanın en büyük üreticilerinden Brezilya’da kahve hasadının rekor seviyelere ulaşacağına dair beklentiler ve Brezilya realinin ABD doları karşısında değer kaybetmesi etkili oldu. Şeker fiyatlarındaki düşüş ise doğrudan petrol fiyatlarındaki aşağı yönlü hareketle tetiklendi. Şeker kamışının aynı zamanda etanol üretimi için temel bir ham madde olması sebebiyle, petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar üreticilerin şeker üretimi ile etanol üretimi arasındaki tercihini değiştirerek piyasa dengesini etkiledi.
BATI AFRİKA'DA EL NİNO VE KURAKLIK REKOLTEYİ TEHDİT EDİYOR
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, kakao piyasasında yaşanan bu keskin yükselişin yapısal nedenlerine ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu. Kakao fiyatlarındaki artışın ardındaki temel faktörün El Nino hava olayı olduğunu belirten Ergezen, küresel üretime dair şu verileri paylaştı:
ÜRETİM MERKEZİ: Dünya genelindeki toplam kakao üretiminin yüzde 60’ından fazlası Batı Afrika bölgesinde gerçekleştiriliyor.
İKLİM TEHDİDİ: Bölgede etkisini hissettiren El Nino iklim olayının, kakao rekoltesini ciddi oranda düşüreceğine yönelik endişeler fiyatlamaları doğrudan etkiliyor.
Geçmiş yıllarda da benzer hava olaylarının yaşandığını ve o dönemlerde de kakaoda yukarı yönlü sert fiyat hareketleri görüldüğünü anımsatan Ergezen, bu yıl El Nino’nun gerçekleşme ihtimalinin yüzde 90’ın üzerine çıktığını vurguladı. Önümüzdeki yaz döneminde de benzer bir tablonun beklendiğini ifade eden Ergezen, bölgedeki hava sıcaklıklarındaki değişimlerin kuraklık beklentisini artırdığını ve bu durumun rekolte endişelerini tırmandırarak fiyatları yukarı taşıdığını aktardı.
NAVLUN VE TAŞIMACILIK MALİYETLERİ DE FİYATLARI KATLADI
Kakao fiyatlarındaki yükseliş sadece iklimsel kuraklık ve rekolte kaybı ile sınırlı kalmadı. Uzman Zafer Ergezen, küresel lojistik ağında yaşanan aksamalara da dikkat çekti. Özellikle navlun fiyatlarında ve uluslararası taşımacılık maliyetlerinde meydana gelen artışların genel olarak tarım ürünleri fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı kurduğunu ifade eden Ergezen, bu küresel maliyet artışı etkisinin kakao sektöründe de net bir şekilde hissedildiğini belirtti.
