Son yıllarda hızla büyüyen kamu açıkları ve artan kamu borçları Hazine’yi yoğun bir borçlanma maratonuna itti. Mayıs ayının ihalelerini tamamlayan Hazine şimdi Haziran için kolları sıvadı. Bu yılın ilk 5 ayında 1 trilyon 239,3 milyar lira ile tüm yılların en yüksek faiz ödemesi gerçekleştirildi. Ocak-Mayıs döneminde vadesi gelen borçler nedeniyle ödemesi gerçekleştirilen toplam faiz tutarı 1 trilyon 836,1 milyar lira olarak hesaplandı. Yılın en yüksek faiz ödemesi ocak ayında yapıldı. Söz konusu ayda faize ödenen toplam tutar 457 milyar liraya dayandı. İç borç ödemesi yapan Hazine, ilgili ayda 223,6 milyar liralık ana para borcuna karşın 408,8 milyar lira faiz ödedi. Özellikle parasal sıkılaşma programının ilk bir buçuk yıllık döneminde uygulanan aşırı yüksek faiz oranları, devletin faiz yükünde hızlı bir artışa neden oldu. Son 5,5 yıllık dönemde, COVID-19 pandemisi, büyük depremlerin ağır hasar maliyeti, EYT düzenlemesinin etkisiyle sosyal güvenliğin artan yükü ve küresel ekonomideki belirsizlik kamu açıkları ve faiz yükünü büyüttü.
Haziran 2026’da Hazine ve Maliye Bakanlığı, toplam 554,9 milyar lira iç borç ödemesi gerçekleştirecek. Bu tutarın 373,6 milyar lirası anapara, 181,3 milyar lirası iç borç faiz ödemesi olarak planlandı. Aynı ay içerisinde ödenecek dış borç tutarı da 131,3 milyar lira. Tüm bu borçları zamanında ödeyebilmek için hazırlıklar Mayıs ayının son haftalarında başladı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, yatırımcılarla temas kurmak üzere İngiltere’de bir dizi temaslarda bulundu. Ancak bu temaslar esnasında ülkede yeni bir iç siyaset kargaşası yaşandı. Bu durum da ülkeye yeni kaynak arayışında olan ekonomi kurmaylarının elini zayıflattı.
İHALELERE MUTLAK BUTLAN GÖLGESİ
Son yaşanan ve doğuracağı sonuçlar açısından ‘muğlak’ olaylar zinciri başlatan Mutlak Butlan ile birlikte savaşın gölgesinde küresel bir krizle mücadele eden Türkiye’de buna bir de iç siyasette yaşananların gölgesinin eklendiğini belirten ekonomistler, yapılacak her ihalede faiz oranlarının yükselme ihtimalinin kuvvetli olduğunu söyledi. Haziran ayının ilk ihale takvimi 8 Haziran. Hazine bu tarihte biri 2, bir diğer 4 yıllık olmak üzere iki ihale gerçekleştirecek. Bir gün sonra 4’er yıllık iki ihale daha yapılacak. Tarihler 11’i gösterdiğinde birer yıllık iki ihale daha var. Ayın tek bono ihalesi 15 Haziran’da. Bu tarihte biri 11 aylık bir diğer de 2 yıllık iki ihale olacak. 16 Haziran son 3 ihalenin yapılacağı tarih. Hazine biri 4, biri 5 ve bir diğeri 9 yıllık üç ihale birden düzenleyecek. Böylece ay boyunca toplam 9 ihaleye imza atılacak.
FATURA VATANDAŞA VE ÜRETENE KESİLİYOR
Ödemeler dengesinin açık vermesi ve tasarrufların borç ödemelerine yetecek kadar güçlü olmaması yeni borçlanmalarda işleri daha da zorlaştırırken uzmanlar ısrar edilen programın da ekonomiye zarar verdiğini dile getirdi. Geçtiğimiz 3 senenin boşu boşuna harcandığına vurgu yapan uzmanlar, “Rakam tutturmak uğruna reel sektörü rekabet edemez hale getirdik; vatandaşın satın alma gücünü çökerttik, iç piyasayı tamamen tıkadık. Borç ve alacak zinciriyle ilgili de büyük problemlere imza attık. Türkiye gibi önemli bir ülke, böylelikle geleceğin ekonomisinde önemli aktör olabilme fırsatını kaçırıyor. Çünkü 1990’lardan kalan bir anlayışı sürdürerek, üretimi artırmak yerine, eski moda bir inatla dışarıya yüksek faizle borçlanarak gemi yürütülmeye çalışılıyor” ifadelerini kullandı.
NİSAN 2027’DE YENİ REKOR VAR
Hazine ve Maliye Bakanlığı önümüzdeki bir yılda ödenecek iç borç anapara ve faizine ilişkin verileri açıkladı. Buna göre mayıs ayından gelecek yılın nisan ayı sonuna kadar olan bir yıllık dönemde yaklaşık 2,5 trilyon lira anapara, 2,2 trilyon lira da faiz ödenecek. Gelecek yılın nisan ayında 149,6 milyar liralık ana para ödemesine karşın faize 412,9 milyar lira ödeme yapılacak. Yani tıpkı bu ayın Ocak ayında yaşadığımız gibi faiz ödemesi ana para ödemesinin çok üzerinde olacak ve bu tutar şimdiye kadarki tek kalemde ödenen en yüksek faiz olarak kayıtlara geçecek.
