EYT düzenlemesinden yararlanamayan ve 8 Eylül 1999 sonrası sigorta başlangıcı olan milyonlarca çalışan için umut ışığı belirdi. Kademeli emeklilik Meclis'e sunuldu mu ve erken emeklilik yasası ne zaman çıkacak soruları gündemin ilk sırasına yerleşirken, 2000-2008 arası sigortalılara yönelik yaş ve prim esnekliği getirecek yeni modelin detayları netleşmeye başlıyor.
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) yasasının ardından kapsam dışında kalan büyük bir kitle, aynı iş yerinde yan yana çalıştıkları mesai arkadaşlarıyla aralarında oluşan 15-17 yıllık emeklilik uçurumunun giderilmesini talep ediyor. Erken emeklilik son dakika gelişmeleri yakından takip edilirken, kamuoyunda beklentiyi en çok artıran unsur 1999 ile 2008 yılları arasındaki sigortalıları kapsayacak yeni bir geçiş modelinin dillendirilmesi oldu.
KADEMELİ EMEKLİLİK ÇIKACAK MI?
Şu an için hükümet kanadından net bir tarih veya takvim açıklanmamış olsa da, kademeli emeklilik modeli Meclis ve sendika kulislerinde en çok konuşulan dosyalardan biri haline geldi. Uzmanlara göre, olası bir düzenleme 2000-2008 arası sigorta girişlileri kapsayacak olup, yaş ve prim gün şartları sigorta başlangıç yılına göre kademeli olarak düşürülecek.
KADEMELİ EMEKLİLİK NE ZAMAN ÇIKACAK?
Kademeli emeklilik ile alakalı beklentiler devam etse de sosyal güvenlik uzmanları, bütçe dengeleri nedeniyle böyle kapsamlı bir reformun kısa vadede değil, ancak orta vadeli ekonomik planlamalar içerisinde hayata geçirilebileceğinin altını çizmekte.
KADEMELİ EMEKLİLİK MECLİS'E SUNULDU MU?
Milyonların merakla beklediği kanun teklifi konusunda ilk somut adımlar muhalefet kanadından geldi. Edinilen bilgilere göre, aralarında CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay'ın da bulunduğu bazı milletvekilleri tarafından hazırlanan tamamlayıcı reform teklifleri TBMM gündemine taşındı. Ancak bu teklifler henüz komisyon aşamasında olduğu için resmi bir yasa niteliği taşımıyor. Masadaki taslağa göre; 2000-2002, 2003-2005 ve 2006-2008 arası girişliler için farklı yaş baremleri ve kademeli artan prim şartları uygulanarak EYT'nin yarattığı uçurumun yumuşatılması hedefleniyor.
KİMLER ERKEN EMEKLİ OLABİLECEK
Kademeli emeklilik yasası beklenirken, mevcut SGK mevzuatında da belirli şartları sağlayanlar için erken emeklilik kapısı sonuna kadar açık. Yüzde 40 ve üzeri engelli raporu ile vergi indirimi alanlar, çalışma gücünün yüzde 60'ını kaybeden malulen emekliler (1800 prim günü ile) yaş şartına takılmıyor.
Öte yandan madenci, asker ve basın mensubu gibi ağır işlerde çalışanlar fiili hizmet süresi zammı ile yıllarından düşebiliyor. Kadınlar için doğum borçlanması, erkekler için ise askerlik borçlanması sigorta başlangıcını geriye çekerek büyük bir erken emeklilik avantajı sunmaya devam ediyor.
8 EYLÜL İLE 9 EYLÜL ARASI FARK 17 YIL
EYT düzenlemesinin Hazine üzerinde yarattığı ağır maliyet, ekonomi yönetiminin kademeli emeklilik gibi yeni bir dalgaya kısa vadede sıcak bakmasını zorlaştırıyor. Ancak 9 Eylül 1999'da işe giren birinin, 8 Eylül'de girenden tam 17 yıl sonra emekli olması çalışma hayatındaki iş barışını ve çalışan psikolojisini derinden sarsıyor. Kademeli emeklilik, bir erken emeklilik lütfundan ziyade, bozulan bu jenerasyonel adaleti yeniden tesis etmenin bir zarureti olarak görülüyor.
Bütçe sarsıntısını yıllara yayacak en mantıklı formül de yaş şartının bir anda kaldırılması değil, kademe kademe esnetilmesidir.
Milyonlarca çalışanın gözü Meclis komisyonlarından gelecek olumlu bir karara çevrilmişken, atılacak adımlar sadece emeklilik tarihlerini değil Türkiye'nin önümüzdeki 10 yıllık iş gücü ve istihdam piyasasını da yeniden şekillendirecek.
KADEMELİ EMEKLİLİK ŞARTLARI NELER?
Şu an basında ve kamuoyunda konuşulan şartlar, mağduriyet yaşayan kesimlerin (özellikle EMADDER - Emeklilikte Adalet Derneği) ve uzmanların hazırlayıp Meclis'e sunduğu taslak tablolara dayanmaktadır.
EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasası 8 Eylül 1999 ve öncesini kapsadığı için, 9 Eylül 1999'da sigortalı olan bir kişi tam 17 yıl daha geç emekli olmak zorunda kalıyor. Kademeli emeklilik sistemi, bu uçurumu kapatmak için geçiş sürecini yumuşatmayı hedefliyor.
Meclis kulislerinde ve uzman değerlendirmelerinde en çok konuşulan taslak kademeli emeklilik şartları şu şekilde
Kimleri Kapsaması Bekleniyor?
Sigorta başlangıç tarihi 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı çalışanlarını kapsaması öngörülüyor.
Konuşulan Taslak Şartlar (Yaş ve Prim Tablosu)
Uzmanların üzerinde durduğu ve derneklerin talep ettiği modele göre, sigorta giriş yılına göre yaş ve prim günü kademeli olarak artmaktadır:
Sigorta Giriş Yılı | Kadın Yaş Şartı | Erkek Yaş Şartı | İstenen Prim Günü |
1999 (9 Eylül Sonrası) | 43 | 45 | 6.250 |
2000 | 44 | 46 | 6.325 |
2001 | 45 | 47 | 6.400 |
2002 | 46 | 48 | 6.475 |
2003 | 47 | 49 | 6.550 |
2004 | 48 | 50 | 6.625 |
2005 | 49 | 51 | 6.700 |
2006 | 50 | 52 | 6.775 |
2007 | 51 | 53 | 6.850 |
2008 (30 Nisan'a Kadar) | 52 | 54 | 6.925 |
