Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, 1 Eylül’de başlayacak yeni balıkçılık av sezonu öncesinde su ürünleri sektörüne ilişkin verileri açıkladı. Türkiye’nin toplam su ürünleri üretiminin 2025 yılında yüzde 11,1 artarak 1 milyon 37 bin 19 tona ulaştığını belirten Bayraktar, son beş yıldaki üretim artışının yüzde 31,9 olduğunu bildirdi.
Bayraktar, ilk kez 2023 yılında 1 milyon ton sınırını aşan toplam su ürünleri üretiminin 2024 yılındaki düşüşün ardından 2025’te yeniden yükseldiğini belirtti.
2025 yılı toplam su ürünleri üretiminin yüzde 33,4’ünü avcılık yoluyla elde edilen deniz balıkları, yüzde 3’ünü diğer deniz ürünleri, yüzde 3,1’ini iç su ürünleri ve yüzde 60,4’ünü yetiştiricilik ürünleri oluşturdu.
AVCILIK ÜRETİMİ YÜZDE 15,3 ARTTI
Su ürünleri avcılığının 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 15,3 artarak 410 bin 428 tona çıktığını aktaran Bayraktar, avcılık üretiminin 2020 yılındaki 364 bin 100 tonluk seviyeye göre yüzde 12,6 arttığını kaydetti.
Avlanan deniz balıklarının toplam miktarı 346 bin 366 ton olurken, türler arasında ilk sırayı hamsi aldı. Hamsi üretimi 245 bin 261 ton olarak gerçekleşirken, hamsiyi 28 bin 388 tonla çaça ve 19 bin 667 tonla sardalya izledi.
Türkiye’nin uzun kıyı şeridi, denizleri, iç su kaynakları ve akarsularıyla güçlü bir balıkçılık potansiyeline sahip olduğunu belirten Bayraktar, bu potansiyelin korunmasının deniz ve iç su ekosistemlerinin korunmasına ve kaynakların bilimsel esaslara göre yönetilmesine bağlı olduğunu ifade etti.
SU ÜRÜNLERİ İHRACATI 2,3 MİLYAR DOLARA ULAŞTI
Türkiye’nin su ürünleri dış ticaretinde net ihracatçı konumunda bulunduğunu belirten Bayraktar, üretim kapasitesi, ürün çeşitliliği ve ihracat pazarlarındaki gelişmelerin dış satıma olumlu yansıdığını kaydetti.
İlk kez 2024 yılında 2 milyar dolar sınırını aşan su ürünleri ihracatı, 2025 yılında 2,3 milyar dolara yükseldi. Bayraktar, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından 2028 yılı için belirlenen 3 milyar dolarlık ihracat hedefinin sektörün üretim ve dış ticaret kapasitesinin geliştirilmesi açısından önemli bir fırsat olduğunu belirtti.
TÜRKİYE’DE KİŞİ BAŞINA TÜKETİM 8,8 KİLOGRAM
Bayraktar, Türkiye’de su ürünleri tüketiminin son yıllarda artmasına rağmen dünya ortalamasının altında kaldığına dikkati çekti. Dünyada kişi başına yıllık ortalama su ürünleri tüketiminin yaklaşık 19 kilogram olduğunu belirten Bayraktar, Türkiye’de ise bu miktarın 8,8 kilogram seviyesinde bulunduğunu bildirdi.
Tüketimin artırılması için ürünlerin uygun fiyatlarla ve düzenli şekilde tüketiciye ulaştırılması gerektiğini kaydeden Bayraktar, soğuk zincir ve dağıtım altyapısının geliştirilmesi ile balığın beslenmedeki yerine ilişkin eğitim ve tanıtım çalışmalarının yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.
SÜRDÜRÜLEBİLİR BALIKÇILIK VURGUSU
Su ürünleri avcılığının çevre ve ekosistem üzerindeki etkilerinin en düşük düzeyde tutulması gerektiğini belirten Bayraktar, deniz ve iç su ekosistemlerindeki tahribatın mevcut stokların yanı sıra gelecek nesillerin gıda güvencesini ve refahını da tehdit ettiğini söyledi.
Balıkçılıkta kısa vadeli üretim artışı yerine stokların korunmasını ve sürdürülebilir kullanımını esas alan bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini vurgulayan Bayraktar, bilimsel araştırmaların güçlendirilmesi, stokların düzenli izlenmesi, koruma ve kontrol faaliyetlerine öncelik verilmesi ve av baskısının kaynakların yenilenme kapasitesine uygun yönetilmesi gerektiğini kaydetti.
Bayraktar ayrıca balıkçıların av yasaklarına, asgari avlanabilir boylara, zaman ve alan sınırlamalarına ve diğer düzenlemelere uyması gerektiğini belirterek, yasa dışı, kayıt dışı ve düzenlenmemiş avcılıkla mücadelenin etkin şekilde sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.
Avlanan ürünlerin ekonomik değerinin artırılması amacıyla soğuk zincir, depolama, dondurma, tuzlama, konserve, paketleme ve işleme altyapısının geliştirilmesinin önemine işaret eden Bayraktar, bu yatırımların ürün kayıplarını azaltacağını, raf ömrünü uzatacağını, katma değerli üretimi ve sektörün ihracat gücünü artıracağını belirtti.
Bayraktar, 1 Eylül’de başlayacak yeni av sezonunun balıkçılar, sektör ve Türkiye için kazasız, bereketli ve sürdürülebilir olmasını diledi.
