DİSK Araştırma Merkezi (DİSK-AR), Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) ekim ayı enflasyon verilerinin ardından hazırladığı Enflasyon Bülteni'ni kamuoyuyla paylaştı. Raporda, yüksek enflasyonun ücretlilerin alım gücü üzerindeki etkisi, gıda fiyatlarındaki artış ve gelir grupları arasındaki harcama farklılıkları ele alındı.
DİSK-AR'ın hesaplamasına göre asgari ücretin enflasyon karşısındaki kaybı Ekim 2026 itibarıyla 7 bin 726 TL'ye ulaştı.
YILLIK ENFLASYON YÜZDE 29,77 OLDU
TÜİK verilerine göre ekim ayında tüketici fiyatları bir önceki aya kıyasla yüzde 2,58, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 29,77 arttı. Yılbaşından bu yana fiyat artışı yüzde 27,52 olarak gerçekleşirken 12 aylık ortalamalara göre enflasyon yüzde 31,23 oldu.
Ekim ayında yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu harcama grubu yüzde 48,86 ile eğitim oldu. Aylık bazda en yüksek artış yüzde 12,58 ile giyim ve ayakkabı grubunda gerçekleşti. Bu grubu yüzde 3,50 ile gıda ve alkolsüz içecekler izledi.
DİSK-AR, yıllık enflasyon oranındaki gerilemenin fiyatların düştüğü anlamına gelmediğini belirterek fiyat artışlarının devam ettiğini vurguladı.
GIDA FİYATLARI 21 YILDA 55,1 KAT ARTTI
Raporda, genel tüketici fiyatları ile gıda fiyatlarının uzun dönemli değişimine de yer verildi.
TÜİK'in 2025=100 bazlı verilerine göre Ekim 2005'te 3,8 olan tüketici fiyat endeksi, Ekim 2026'da 140,8'e yükseldi. Böylece genel fiyatlar 21 yılda 37,2 katına çıktı.
Aynı dönemde gıda fiyatları endeksi 2,5'ten 138,7'ye yükseldi. Gıda fiyatlarındaki artış 55,1 kat olarak hesaplandı.
DİSK-AR, gıda fiyatlarının genel fiyat düzeyinden daha hızlı yükselmesinin, harcamalarında gıdanın payı yüksek olan düşük gelirli kesimlerin geçim sıkıntısını artırdığını belirtti.
EN DÜŞÜK GELİR GRUBU GIDAYA YÜZDE 29,2 PAY AYIRIYOR
Bültende, enflasyonun farklı gelir grupları üzerindeki etkileri de değerlendirildi.
TÜİK'in gelir dağılımı ve hanehalkı tüketim harcaması verilerine göre en düşük gelirli yüzde 20'lik kesim toplam gelirin yüzde 6,4'ünü elde ederken bu grubun harcamaları içinde gıdanın payı yüzde 29,2 oldu.
Toplam gelirin yüzde 48'ini elde eden en yüksek gelirli yüzde 20'lik kesimde ise gıda harcamalarının payı yüzde 12,4 olarak hesaplandı.
DİSK-AR, düşük gelirli kesimlerin bütçelerinde gıda harcamalarının daha yüksek paya sahip olması nedeniyle fiyat artışlarından daha fazla etkilendiğini kaydetti.
DAR GELİRLİLERİN GIDA HARCAMALARININ PAYI GERİLEDİ
Raporda, TÜİK'in 2023 ve 2025 yıllarına ilişkin hanehalkı tüketim harcaması verileri de karşılaştırıldı.
Buna göre en düşük gelirli yüzde 20'lik kesimin toplam harcamaları içinde gıdaya ayırdığı pay, 2023'te yüzde 36 iken 2025'te yüzde 29,2'ye düştü.
DİSK-AR, yaklaşık 7 puanlık gerilemenin arkasında artan konut ve kira harcamalarının bulunduğunu belirtti.
Raporda, düşük gelirli hanelerin kira ve konut giderlerinde kesintiye gidemediği, bu nedenle temel ihtiyaçlarından biri olan gıdaya bütçelerinden daha az pay ayırmak zorunda kaldığı ifade edildi.
TÜİK'E MADDE FİYAT LİSTESİ ELEŞTİRİSİ
DİSK-AR, bültende TÜİK'in enflasyon hesaplamasında kullandığı madde fiyat listesini açıklamamasını da eleştirdi.
TÜİK'in Haziran 2022'den itibaren ortalama madde fiyat listesini yayımlamayı bıraktığı hatırlatılan raporda, DİSK'in konuya ilişkin açtığı davada yargının verilerin açıklanması yönünde karar verdiği belirtildi.
Ankara 6. İdare Mahkemesi'nin 31 Mart 2023 tarihli kararının istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği aktarılan raporda, TÜİK'in buna rağmen madde fiyat listesini kamuoyuyla paylaşmadığı ifade edildi.
DİSK-AR, madde fiyatlarının açıklanmamasının enflasyon verilerine ilişkin tartışmaları artırdığını savundu.
ÜCRET KAYIPLARI RAPORU 6 KASIM'DA AÇIKLANACAK
DİSK-AR, asgari ücret başta olmak üzere farklı ücret gruplarının enflasyon, vergi ve kesintiler nedeniyle yaşadığı kayıpları ele aldığı Ücret Kayıpları İzleme Raporu'nun ekim ayına ilişkin sonuçlarını 6 Kasım 2026 tarihinde yayımlayacağını duyurdu.
