Çalışma hayatında dengeleri tamamen değiştirecek ve milyonlarca vatandaşın emeklilik hayallerine yeni bir yön verecek olan o kapsamlı reform süreci resmen başlıyor. Ankara kulislerinden yansıyan ve 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ile resmiyet kazanan yeni hedefler, bugüne kadar alışılagelmiş sigorta düzenini kökünden sarsmaya hazırlanıyor.
Özellikle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında emekli aylıklarının belirlenmesinde kullanılacak yeni formül, çalışma hayatında daha uzun süre kalmayı planlayanları yakından ilgilendiriyor. Sadece emeklileri değil, düşük gelirli esnaftan evden çalışanlara kadar herkesi kapsayacak aktüeryal denge odaklı mikro sigorta paketleri ve esnek çalışma modelleri de yolda.
EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMA SİSTEMİ DEĞİŞİYOR MU?
Gündemin en çarpıcı maddesi şüphesiz emekli aylığı bağlama sistemindeki köklü revizyon planı. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile SGK'nın ortak yürüttüğü çalışmalara göre, mevcut sistemin çalışanları erken emekliliğe iten yapısı değiştirilecek. Yeni modelde, daha uzun süre istihdamda kalmayı tercih eden vatandaşların daha avantajlı maaşlar almasını sağlayacak, sosyal güvenlik bütçesine ilave yük getirmeyen adil bir hesaplama yöntemi kurgulanıyor.
ESNEK VE UZAKTAN ÇALIŞANLARIN SİGORTASI NASIL DÜZENLENECEK?
Pandemi sonrasında kalıcı hale gelen evden çalışma, hibrit çalışma ve kısa süreli mesai modelleri nihayet sosyal güvenlik şemsiyesi altına tam entegre ediliyor. Klasik mesai saatleri dışında çalışan yüz binlerce kişinin sigorta primleri ve hak edişleri, yeni mevzuatla birlikte güvence altına alınarak modern iş dünyasının ihtiyaçlarına cevap verecek bir altyapı oluşturuluyor.
MİKRO SİGORTA DÖNEMİ NE DEMEK?
Sosyal güvenlik ağının dışında kalan veya prim ödemekte zorlanan kesimler için yepyeni bir model devreye giriyor. Özellikle mevsimlik tarım işçileri, küçük esnaf ve sanatkarlar için tasarlanan mikro sigorta programları sayesinde, düşük gelir grubundaki vatandaşların da sisteme dahil edilmesi ve geleceklerinin güvence altına alınması hedefleniyor.
YAŞLI BAKIM SİGORTASI KİMLERİ KAPSAYACAK?
Türkiye'nin değişen demografik yapısı, yepyeni bir sigorta dalını zorunlu kılıyor. Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte ortaya çıkacak yüksek bakım maliyetlerini dengelemek amacıyla, Avrupa'da da uygulanan yaşlı bakım sigortası modeli hayata geçiriliyor. Bu sistem, ileri yaşlardaki vatandaşların bakım hizmetlerinin doğrudan bir fon üzerinden karşılanmasını sağlayacak.
2027 EMEKLİ MAAŞI SİSTEMİ KİMLERİ ETKİLEYECEK?
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ve yürütülen reform çalışmaları kapsamında şekillenen yeni emekli maaşı ve aylık bağlama sistemi (ABS), temelde mevcut tüm aktif çalışanları ve gelecekte emekli olacak kişileri doğrudan, mevcut emeklileri ise dolaylı olarak kapsamakta
Resmî planlamalara ve kulis bilgilerine göre yeni sistemin kapsadığı gruplar ve etkileri şunlardır:
1. Aktif Çalışanlar ve Gelecekte Emekli Olacaklar (4A, 4B, 4C)
Yeni aylık bağlama sisteminin asıl hedef kitlesi henüz emekli olmamış çalışanlardır. Sistem, "ne kadar çok prim günü ve yüksek kazanç, o kadar yüksek maaş" prensibine dayanacaktır.
• Daha uzun süre çalışanlar: Sistemde kalıp çalışmaya ve prim ödemeye devam edenlerin maaşının düşmesini (erimesini) önleyecek ve onları ödüllendirecek bir yapı kurulmaktadır.
• Kısmi ve esnek çalışanlar: Kısa süreli, uzaktan veya hibrit çalışanlar da sosyal güvenlik sistemine daha etkin entegre edilerek kapsama alınacaktır.
2. Mevcut Emekliler (Sosyal Destek ve Kademeli Zam Kapsamı)
Hâlen emekli maaşı alanlar için aylık bağlama sistemi geriye dönük değişmeyecek olsa da, 2027 bütçe ve maaş iyileştirme çalışmaları kapsamında bu kişilere yönelik yeni kriterler getirilmektedir. Meclis gündemine gelmesi beklenen yeni kriterler şunlardır:
• 65 Yaş ve Üzeri Emekliler: Çalışma hayatına dönme imkanı daha kısıtlı olduğu için bu gruptakilere daha yüksek refah payı veya öncelikli artış planlanmaktadır.
• Dar Gelirli ve Evi Olmayan Emekliler: En düşük emekli maaşı alanlar arasında; kişinin çalışıp çalışmadığı, ev sahibi olup olmadığı, ek gelirleri ve toplam hane halkı geliri gibi kriterlere bakılarak sosyal yardım destekli kademeli bir maaş iyileştirmesi yapılması üzerinde durulmaktadır.
3. Özel Sigorta Kapsamına Alınacak Gruplar
Sistemin dışında kalan veya düşük prim ödeyen kesimler için mikro sigorta modelleri geliştirilmektedir. Bu kapsamda:
• Düşük gelirli esnaf ve sanatkarlar,
• Çiftçiler ve mevsimlik tarım işçileri özel programlarla sisteme dahil edilecektir.
