Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye'nin "2053 Net Sıfır Emisyon" vizyonu ve hedefleri doğrultusunda inşaat sektöründe çevre dostu yapılaşmayı teşvik edecek kapsamlı yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Resmi Gazete'de yayımlanan mevzuat değişiklikleriyle birlikte, yeni yapılacak büyük ölçekli binalarda enerji kimlik belgesinin yanı sıra "bina yaşam döngüsü analizi belgesi" uygulaması hayata geçiriliyor.
Bakanlık bünyesindeki Mesleki Hizmetler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, "Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği" ile "Enerji Kimlik Belgesi Uzmanlarının Eğitim ve Denetimlerine Dair Tebliğ" güncellenerek sektöre yönelik kriterler yeniden formüle edildi.
UYGULAMA 1 OCAK 2027 İTİBARIYLA BAŞLIYOR
Yeni yasal düzenleme uyarınca, belirlenen metrekare sınırının üzerindeki yapılar için iki önemli belgenin ruhsatlandırma süreçlerinde teslim edilmesi yasal bir yükümlülük haline gelecek. Düzenlemenin uygulama takvimi ve kapsamı şu şekilde belirlendi:
YÜRÜRLÜK TARİHİ: 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren yapı ruhsatı alacak projeler bu kapsama dahil edilecek.
METREKARE KRİTERİ: Toplam yapı inşaat alanı 10 bin metrekare ve üzerinde olan tüm yeni binalar zorunluluk kapsamında yer alacak.
İBRAZ AŞAMASI: Söz konusu binaların inşaat süreci tamamlandığında, "yapı kullanma izin belgesi" (iskan) alma aşamasında "enerji kimlik belgesi" ile "bina yaşam döngüsü analizi" belgesinin ilgili idareye sunulması gerekecek.
HAM MADDEDEN YIKIMA BİNANIN TÜM KARBON AYAK İZİ HESAPLANACAK
Bina yaşam döngüsü analizi uygulaması, yapıların sadece işletme sürecindeki çevresel etkilerini değil, var olduğu tüm süre boyunca ortaya çıkardığı emisyonları mercek altına alacak. Bu analiz yöntemiyle, bir binanın kullanım esnasındaki enerji tüketimine bağlı karbon salınımının yanı sıra şu aşamalardaki sera gazı emisyonları da tek tek hesaplanacak:
Ham maddenin doğadan temin edilmesi süreci,
Malzemelerin şantiyeye nakliyesi ve inşaat aşaması,
Binanın işletilmesi, periyodik bakımı, onarımı ve yenilenmesi,
Yapının ekonomik ömrünü tamamlamasının ardından yıkımı ve ortaya çıkan atıkların bertaraf edilmesi,
Varsa malzemelerin yeniden kullanımı ve geri kazanım süreçleri.
Söz konusu tüm bu detaylı hesaplamalar ve analiz süreçleri, dijital olarak BEP-TR sistemi üzerinden gerçekleştirilecek. Hazırlanan belgeler ise yalnızca bu alanda yetkilendirilmiş enerji kimlik belgesi uzmanları tarafından düzenlenebilecek.
ÇEVRE DOSTU YAPILARA DÜŞÜK KARBONLU BİNA BELGESİ
Yönetmelikte yapılan bir diğer dikkat çekici yenilik ise işletme sürecinden kaynaklanan sera gazı salınımı standartların altında kalan yapılar için ödüllendirici bir sistem kurulması oldu. Sektöre kazandırılan "Düşük Karbonlu Bina Belgesi" uygulamasında net kriterler belirlendi. Buna göre; düzenlenen enerji kimlik belgesinde sera gazı emisyon sınıfı en az B, enerji performans sınıfı ise en az C seviyesinde olan binalar bu çevreci belgeyi almaya hak kazanacak.
UZMANLARIN GÖREV ALANI GENİŞLETİLDİ, YENİ EĞİTİM ŞARTI GELDİ
Uygulamanın teknik altyapısını yürütecek uzmanlar için de kriterler sertleştirildi. Tebliğde yapılan değişiklikle beraber Enerji Kimlik Belgesi (EKB) uzmanlarının yetki alanı; hem yaşam döngüsü analizi belgesini hem de yeni getirilen düşük karbonlu bina belgesini hazırlayabilecek şekilde genişletildi.
Yeni dönemde uzmanlık eğitimlerinin süreleri uzatıldı. Mevcut durumda yetki belgesine sahip olan uzmanların kazanılmış hakları, sahip oldukları belgelerin geçerlilik sürelerinin sonuna kadar aynen korunacak. Ancak yetki süresi dolan uzmanların faaliyetlerine devam edebilmeleri için Bakanlık tarafından ilan edilecek yeni eğitim programlarına katılması ve ardından yapılacak sınavlarda başarılı olarak yetkilerini yenilemesi zorunlu olacak.
