Dubai, İran ile yaşanan çatışmalar nedeniyle ticari gemi trafiğinin büyük ölçüde aksadığı Hürmüz Boğazı’na bağımlılığını azaltmak için stratejik bir liman yatırımı planlıyor. Financial Times’ın projeye yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Dubai merkezli DP World, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Umman Körfezi’ne açılan doğu kıyısındaki Füceyre Emirliği’nde sıfırdan çok amaçlı bir liman kurmak için yetkililerle görüşüyor. Şirket ayrıca Füceyre’deki mevcut limana yeni bir konteyner terminali eklemeyi değerlendiriyor.
DP World ise Füceyre’deki belirli projeler hakkında ayrıntı vermedi ancak mevcut kesintilerin aşılması amacıyla faaliyetlerin çeşitlendirilmesine yönelik planlar üzerinde çalışıldığını açıkladı.
YÜKLER KARADAN DUBAİ VE ABU DABİ’YE TAŞINACAK
Füceyre’de kurulması planlanan tesisler, konteyner gemilerinin İran ile Umman arasındaki Hürmüz Boğazı’na girmeden doğrudan Umman Körfezi kıyısına yanaşmasını sağlayacak.
Burada indirilen yüklerin kara yoluyla Dubai, Abu Dabi ve komşu Körfez ülkelerine taşınması planlanıyor. Böylece bölgenin en büyük konteyner limanı olan Jebel Ali’nin Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltılacak.
Plan, BAE yönetiminin İran’la gelecekte yaşanabilecek çatışmalara karşı enerji, gıda ve ticaret altyapısını daha dayanıklı hâle getirme politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ülke, ham petrol ve rafine ürün ihracatını da Füceyre üzerinden gerçekleştirebilmek için yeni boru hatları üzerinde çalışıyor.
JEBEL ALİ’DE FAALİYET YÜZDE 95’E KADAR DÜŞTÜ
Habere göre İran’ın ABD ve İsrail saldırılarına karşılık Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından Jebel Ali Limanı’ndaki faaliyetler yüzde 90 ila 95 arasında azaldı.
Savaş öncesinde boğazdan günde yaklaşık 135 gemi geçerken, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin ardından günlük geçiş sayısı 40’ın üzerine ancak sınırlı ölçüde çıkabildi. Son günlerde yeniden yoğunlaşan karşılıklı saldırılar ve ticari gemilere yönelik müdahaleler, trafiği bir kez daha çok düşük seviyelere çekti.
İran savaşı nedeniyle Körfez’e yönelik deniz taşımacılığının aksaması, gıda ve temel tüketim ürünlerinin de alternatif güzergâhlara yönlendirilmesine yol açtı. Çatışmalar öncesinde Körfez ülkelerinin gıda ithalatının yaklaşık yüzde 70’i Hürmüz üzerinden Jebel Ali gibi büyük limanlara ulaşıyordu.
YENİ LİMAN 18 AYDA TAMAMLANABİLİR
DP World’ün BAE yetkilileriyle projenin yapısı ve finansman koşulları üzerinde görüşmeler yürüttüğü belirtildi. Financial Times’a konuşan üst düzey bir şirket yöneticisine göre yeni liman, gerekli anlaşmaların sağlanması hâlinde yaklaşık 18 ay içinde tamamlanabilir.
Şirketin ilk aşamada yüz milyonlarca dolarlık yatırım yapmasının beklendiği, ihtiyaç duyulan kapasiteye bağlı olarak yatırım tutarının ilerleyen dönemde daha da artabileceği kaydedildi.
DP World yetkilileri projenin Jebel Ali’yi küçültmek veya tamamen devre dışı bırakmak amacı taşımadığını belirtti. Liman, serbest ticaret bölgesi, depoları ve ağır sanayi tesisleriyle Dubai ekonomisinin ve bölgesel yeniden ihracat sisteminin merkezinde kalmayı sürdürecek.
DUBAİ’NİN TİCARET MODELİNDE TARİHÎ DEĞİŞİM
Geçen yıl 15,6 milyon standart konteyner birimi elleçleyen Jebel Ali, Dubai’nin Çin ile Afrika arasındaki ticaret ve yeniden ihracat merkezi hâline gelmesinde belirleyici rol oynadı.
Ancak limanın Basra Körfezi içinde bulunması, bütün deniz trafiğini İran ile Umman arasındaki dar geçide bağımlı kılıyor. Denizcilik danışmanlık şirketi Vespucci Maritime’ın Üst Yöneticisi Lars Jensen, Hürmüz’deki krizin Jebel Ali üzerindeki etkisinin ciddi ve kalıcı olabileceğini değerlendirdi.
DP World, savaşın ilk döneminden bu yana Jebel Ali’ye yönelen bazı yükleri Füceyre ve Şarika’daki Khor Fakkan limanlarına aktardı. Ancak bu tesislerde yaşanan yoğunluk ve kapasite yetersizliği, doğu kıyısında yeni altyapı kurulması ihtiyacını artırdı.
KHOR FAKKAN İÇİN DE 2 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM
DP World’ün planı, Şarika merkezli Gulftainer şirketinin yakın bölgedeki Khor Fakkan Limanı’nı büyütmeye hazırlandığı bir dönemde gündeme geldi.
Gulftainer, 2 milyar dolarlık yatırım programıyla Khor Fakkan’ın yıllık konteyner kapasitesini ilk aşamada 3,5 milyondan 5 milyon birime çıkarmayı, uzun vadede ise 10 milyon birimin üzerine taşımayı planlıyor.
Füceyre hâlihazırda BAE’nin enerji güvenliği açısından stratejik bir konumda bulunuyor. Abu Dabi, ham petrolünün bir bölümünü Hürmüz’e girmeden Füceyre üzerinden ihraç ederken, benzin, motorin ve jet yakıtı için de boğazı aşacak yeni bir boru hattını değerlendiriyor.
Yeni liman projesi hayata geçirilirse Füceyre, enerji ihracatının yanı sıra konteyner taşımacılığında da BAE’nin Hürmüz dışındaki başlıca ticaret kapısı hâline gelecek.
