Dünya Adalet Projesi (WJP) tarafından 143 ülkede 215 bin hane halkı ve 3 bin 400'ü aşkın uzmanla görüşülerek hazırlanan 2026 Hukukun Üstünlüğü Endeksi verilerine göre, Türkiye, çalışma hakları kategorisinde 0,37 puan alarak 136. sıraya geriledi.
Bağımsız kuruluşun yayımladığı küresel araştırmada Türkiye, 143 ülke arasında yapılan puanlamada işçi hakları bakımından dünyanın en kötü 8. ülkesi olarak kayıtlara geçti.
Ülke, genel hukukun üstünlüğü sıralamasında ise 0,41 puan alarak 143 ülke içinde 117. basamakta yer buldu ve sondan 27. sırada kaldı.
Uluslararası raporda ortaya çıktı: Türkiye, çalışanlar için dünyanın en karanlık 10 ülkesinden biri
ÇALIŞMA HAKLARINDA DÜNYANIN EN KÖTÜ 8. ÜLKESİ
Kocaeli Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstriyel İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aziz Çelik'in Birgün'deki yazısına göre, endeks kapsamında kanunların kağıt üzerindeki varlığı yerine günlük hayattaki fiili uygulamaları incelendi.
Çalışma haklarını ölçen temel gösterge, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarıyla tanımlanan dört çekirdek hakkı kapsıyor:
— Örgütlenme özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkı
— İstihdamda ayrımcılık yasağı
— Zorla çalıştırma yasağı
— Çocuk işçiliği yasağı
Hukukun üstünlüğü endeksinde genel tabloyu belirleyen 8 temel faktör ise şu başlıklardan oluştu:
— Hükümet yetkilerinin sınırlandırılması
— Yolsuzluğun yokluğu
— Açık yönetim
— Temel haklar
— Düzen ve güvenlik
— Kuralların uygulanması
— Medeni yargı
— Ceza yargısı
Sıralamada 0 ile 1 arasında belirlenen puanlarda 1 rakamı hukukun üstünlüğüne en yakın durumu simgeliyor.
Çalışma hakları listesinin ilk sıralarında güçlü sendikal yapılarıyla öne çıkan ülkeler yer aldı:
— Danimarka: 0,92 puan
— Norveç: 0,90 puan
— Avusturya, İsveç, Finlandiya, Belçika, Almanya, İrlanda ve Lüksemburg
Listenin en alt basamaklarında ise Türkiye ile birlikte şu ülkeler sıralandı:
— Guatemala
— Zambiya
— Türkiye
— Mısır
— Afganistan
— Etiyopya
— Pakistan
— Çin
— Sudan
— İran
MYANMAR VE BELARUS BİLE TÜRKİYE'Yİ GERİDE BIRAKTI
Türkiye'nin çalışma hakları tablosundaki konumu, askeri yönetimlerin ve ağır siyasi krizlerin yaşandığı ülkelerin gerisinde kaldı.
WJP verilerine göre, Türkiye'nin önünde yer alan bazı ülkeler ve sıralamaları şöyle belirlendi:
— Rusya: 77. sıra
— Myanmar: 97. sıra
— Birleşik Arap Emirlikleri: 120. sıra
— Katar: 126. sıra
— Bangladeş: 128. sıra
— Kamboçya: 131. sıra
— Belarus: 133. sıra
Türkiye, Avrupa Birliği (AB) üyesi tüm ülkelerin ve bölgesindeki bütün devletlerin arkasına düştü.
Doğu Avrupa ve Orta Asya bölgesindeki 15 ülke arasında yapılan değerlendirmede Türkiye son basamakta yer aldı.
11 YILLIK DÖNEMDE ÇALIŞMA PUANINDA BÜYÜK DÜŞÜŞ
Türkiye'nin çalışma hakları alanındaki gerilemesi son 11 yıllık süreçte hız kazandı.
Ülkenin çalışma hakları puanı 2015 yılında 0,49 seviyesindeyken, 102 ülke arasında 75. sırada bulunuyordu.
Olağan üstü hal uygulamaları, kamu görevinden ihraçlar ve grev ertelemeleriyle başlayan düşüş sürecinde puan 2017 ve 2018 yıllarında 0,36 düzeyine kadar indi.
11 yıllık zaman diliminde çalışma hakları puanında yaklaşık yüzde 25 oranında kayıp gerçekleşti.
Aynı dönemde genel hukukun üstünlüğü puanı da 0,47 seviyesinden 0,41 seviyesine indi.
Zonguldak Kilimli gibi sanayi ve maden bölgelerinden gelen iş cinayeti haberleri, çalışma ortamındaki yasal koruma eksikliklerini yeniden görünür kıldı.
Sendikal hakların kağıt üzerinde bulunmasına karşın işten çıkarmalar, erteleme adı altındaki grev yasakları ve yetki itirazları emekçilerin hak arama yollarını daralttı.
HEM WJP HEM ITUC KARA LİSTESİNDE YER ALAN İKİ ÜLKE
Türkiye'deki emek alanını izleyen tek veri kaynağı WJP ile sınırlı kalmadı.
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu (ITUC) tarafından 2014 yılından bu yana yayımlanan Küresel Haklar Endeksi de benzer sonuçları ortaya koydu.
ITUC verilerine göre belirlenen çalışanlar için en kötü 10 ülke listesi şu şekilde oluştu:
— Arjantin
— Belarus
— Ekvador
— Mısır
— Esvatini
— Myanmar
— Nijerya
— Panama
— Tunus
— Türkiye
Hem WJP endeksinde hem de ITUC listesinde en kötü 10 ülke arasında bulunan iki ülke Türkiye ve Mısır oldu.
Türkiye, 2016 yılından itibaren kesintisiz biçimde ITUC kara listesinde yer almayı sürdürdü.
Türkiye'den Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (TÜRK-İŞ), Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ), Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) ve Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) ITUC üyeleri arasında bulunuyor.
Raporlama sürecindeki hak ihlali kayıtları doğrudan bu sendikaların sahadan aktardığı belgelere dayandırıldı.
Küresel ölçekte incelenen 151 ülkenin yüzde 87'sinde grev hakkının, yüzde 80'inde ise toplu pazarlık hakkının ihlal edildiği tespit edildi.
Dünya genelinde sendikacıların veya çalışanların tutuklandığı ülke sayısı 75 seviyesine ulaşarak rekor kırdı.
Son 25 yılın en kötü tablosu: Türkiye, basın özgürlüğünde 180 ülke arasında 163. sırada
