Bayburt’un Beşpınar Köyü’nde bulunan Kenan Yavuz Etnografya Müzesi, Anadolu’nun kültürel mirasını çağdaş sanatla buluşturan yeni bir projeye ev sahipliği yaptı. Kenan Yavuz Etnografya Müzesi ile İyilik İçin Sanat Derneği iş birliğiyle yürütülen sanatçı yerleştirme programı kapsamında, sanatçı Aslı Tekin’in “Yeryüzünün Hafızası, Zamanın Sığınağı: Yeniden Galıf” başlıklı projesi sanatseverlerle buluştu.
Açılışı düzenlenen proje, Bayburt yöresinde “galıf” olarak bilinen geleneksel kırsal yapıları odağına alıyor. Küratörlüğünü Dr. Feride Çelik’in üstlendiği çalışma, Anadolu insanının tabiatla kurduğu ilişkiyi, emeği, dayanışmayı ve üretim kültürünü çağdaş sanatın anlatım olanaklarıyla yeniden görünür kılmayı amaçlıyor.
GELENEKSEL “GALIF” KÜLTÜRÜ ÇAĞDAŞ SANATLA YORUMLANDI
Bayburt yöresinde “galıf” adıyla bilinen yapılar, tarlada ve arazide çalışan insanların yağmur, dolu ve aşırı sıcaktan korunmak için taş ya da kerpiçle inşa ettiği küçük sığınaklar olarak biliniyor.
Aslı Tekin, sanatçı yerleştirme programı süresince bölgenin kültürel mirasını, yaşam pratiklerini ve geleneksel üretim biçimlerini yerinde deneyimledi. Sanatçı, bu gözlem ve birikimi eserine taşıyarak geçmişle bugün arasında bağ kuran özgün bir anlatı oluşturdu.
“Yeniden Galıf” projesi, yalnızca bir mimari formu değil; toprağa bağlı yaşamın hafızasını, kırsal emeğin izlerini ve Anadolu’da kuşaktan kuşağa aktarılan ortak dayanışma kültürünü gündeme getiriyor.
TOPRAKTAN KOPUŞA DİKKAT ÇEKİYOR
Kenan Yavuz Etnografya Müzesi’nde geleneksel hale gelen sanatçı yerleştirme programı, özellikle kırsal yaşamla ve toprakla ilişkisi zayıflayan toplumsal yapıya dikkat çekmeyi hedefliyor.
Daha önce gerçekleştirilen “Eleğin Hafızası”, “Göç Yolu” ve “Topraktan Kopuş” projelerinin ardından bu kez “Galıf” temasıyla, kırsal kültürün kaybolma riski ve modernleşmeyle birlikte zayıflayan üretim ilişkileri sanat yoluyla ele alındı.
Proje, geçmiş ile gelecek arasında düşünsel bir yolculuk sunarken, ziyaretçileri Anadolu’nun üretim, barınma ve dayanışma biçimleri üzerine yeniden düşünmeye çağırıyor.
KENAN YAVUZ: KÜLTÜR MİRASIMIZIN YOK OLMASINA İZİN VERMEMELİYİZ
Müze kurucusu Kenan Yavuz, projenin açılışında yaptığı değerlendirmede, müzenin temel amacının Anadolu’nun kadim kültür mirasını yaşatmak olduğunu söyledi.
Yavuz, müzenin yalnızca geçmişi sergileyen bir alan olmadığını, aynı zamanda kaybolmaya yüz tutan değerleri bugüne ve geleceğe taşıyan bir hafıza mekânı olduğunu belirtti.
Kenan Yavuz, şu ifadeleri kullandı:
“Müzemizin temel misyonu, kadim Anadolu kültür mirasımızı yaşatmak, unutulmaya yüz tutan güzelliklerimizi bugüne ve geleceğe taşımaktır. Müzemiz ile bozulan geleneksel mimari dokumuza, hız kesmeden devam eden köyden kente göç olgusuna, modernitenin küçümsediği ve hor gördüğü köy yaşamının güzelliklerine, azalan kırsal nüfus ile karşı karşıya kalınacak sorunlara dikkat çekmeye çalışıyoruz.”
Yavuz, modernitenin kültürel çeşitliliği giderek aynılaştırdığına dikkat çekerek, “Tüketim kültürü ile köleleştirdiği bir dünyaya pes etmemeli ve kültür mirasımızın yok olmasına izin vermemeliyiz” dedi.
ANADOLU’NUN ÖDÜLLÜ HAFIZA MEKÂNI
Kenan Yavuz Etnografya Müzesi, Bayburt’un Beşpınar Köyü’nde 25 bin metrekarelik alanda, iş insanı Kenan Yavuz tarafından bir sosyal sorumluluk projesi olarak kuruldu.
Anadolu’nun geleneksel yaşam kültürünü, mimarisini, üretim biçimlerini ve hafızasını yaşatmayı amaçlayan müze, ulusal ve uluslararası alanda birçok ödüle layık görüldü.
Müze, 2021 yılında Avrupa Müze Forumu tarafından “Avrupa’da Yılın Müzesi” ödülünü aldı. 2022’de Avrupa Birliği Kültür Mirası Europa Nostra Ödülü’ne layık görülen müze, aynı yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Ödülü’nün de sahibi oldu.
Kenan Yavuz Etnografya Müzesi, “Yeniden Galıf” projesiyle Anadolu’nun kırsal hafızasını çağdaş sanat aracılığıyla yeniden gündeme taşıyarak kültürel miras alanındaki çalışmalarına bir yenisini ekledi.
