Yoğun bir seyahatin ardından, aileyle geçirilen uzun bir gün sonrası ya da geç saatlere kadar uyanık kalınan gecelerden sonra kendini yorgun hissetmek yaygın bir durum. Ancak yorgunluk hali süreklilik kazandığında; bitkinlik, tükenmişlik ve hem fiziksel hem zihinsel enerjide belirgin azalma şeklinde ortaya çıkabiliyor. Bu tür bir yorgunluk çoğu zaman yalnızca uyuyarak geçmiyor.
ABD’nin Minnesota eyaletinde bulunan Mayo Clinic’te yorgunluk üzerine çalışan uzmanlardan Dr. Chris Aakre, yorgunluğun yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak kabul edilmemesi gerektiğini belirtiyor. Mayo Clinic’te yayımlanan değerlendirmede Aakre, her yaşta enerjik kalabilen pek çok insan olduğuna dikkat çekerek, yorgunluğun günlük yaşamı kısıtlaması durumunda mutlaka ciddiye alınması gerektiğini vurguluyor.
Araştırmalara göre kronik hastalığı bulunan ileri yaştaki bireylerin yaklaşık yüzde 74’ü sürekli yorgunluk yaşadığını bildiriyor. Bu durum yalnızca fiziksel gücü değil; motivasyonu, hafızayı, ruh hâlini ve sosyal ilişkileri de olumsuz etkileyebiliyor. Altta yatan bir hastalık olmasa bile, devam eden yorgunluk yaşam kalitesini belirgin şekilde düşürebiliyor.
T24'te yer alan habere göre Dr. Aakre, evde uygulanabilecek bazı yöntemlerin geçici rahatlama sağlayabileceğini ancak kalıcı çözüm için yorgunluğun nedeninin mutlaka araştırılması gerektiğini söylüyor. Uzmanlara göre bu süreçte sağlık profesyonelleriyle iletişim kurmak büyük önem taşıyor.
YORGUNLUĞUN OLASI NEDENLERİ
Uzmanlar, yorgunluğun tek bir sebebi olmadığını ve ortaya çıkış biçiminin ipucu verdiğini belirtiyor. Gün içinde uyuklama, sabahları uyanmakta zorlanma gibi belirtiler; uykusuzluk, uyku apnesi ya da huzursuz bacak sendromuyla ilişkili olabiliyor. Sabah saatlerinde hissedilen yoğun yorgunluk, uyku kalitesinin düşük olduğuna işaret edebiliyor.
Bazı kişiler ise uykulu hissetmeden enerji kaybı yaşayabiliyor. Bu tablo; depresyon, kalp hastalıkları, diyabet, tiroit bozuklukları, uzun Covid, yetersiz beslenme, hareketsizlik, vitamin eksiklikleri ve kansızlık gibi pek çok farklı durumla bağlantılı olabiliyor.
Duygusal ve zihinsel etkenler de yorgunlukta önemli rol oynuyor. Yas süreci, maddi sorunlar, ani yaşam değişiklikleri, emeklilik ya da çocukların evden ayrılması gibi durumlar; motivasyon düşüklüğü, unutkanlık, iştahsızlık ve yalnızlık hissiyle birlikte yorgunluğu artırabiliyor.
Ayrıca kullanılan ilaçlar da sık gözden kaçan bir neden olarak öne çıkıyor. Birden fazla ilaç ya da takviye kullanan kişilerde, bazı ürünlerin yan etki olarak yorgunluğa yol açabildiği belirtiliyor. Bu nedenle ilaç ve takviyelerin mutlaka doktorla birlikte değerlendirilmesi öneriliyor.
YORGUNLUĞU HAFİFLETMEK İÇİN EVDE NELER YAPILABİLİR?
Uzmanlar, nedenler araştırılırken bazı yaşam alışkanlıklarının yorgunluğu azaltmaya yardımcı olabileceğini ifade ediyor. Düzenli uyku, bu noktada en önemli adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Yetişkinlerin çoğunun gecede en az yedi saat uykuya ihtiyaç duyduğu belirtilirken, yatmadan önce ekranlardan uzak durulması ve karanlık, serin bir ortamda uyunması tavsiye ediliyor.
Düzenli fiziksel aktivite de enerji düzeyini artırabiliyor. Yürüyüş, hafif ağırlık çalışmaları, yoga, tai chi ve çigong gibi egzersizlerin kas gücünü ve dayanıklılığı desteklediği ifade ediliyor.
Bazı takviyelerin de yorgunluk üzerinde etkili olabileceği belirtiliyor. Özellikle ginsengin enerji verici etkilerinin araştırmalarla desteklendiği aktarılırken, melatonin takviyelerinin kronik uykusuzlukta her zaman önerilmediği vurgulanıyor. Uzmanlar, takviye kullanmadan önce mutlaka sağlık uzmanına danışılması gerektiğinin altını çiziyor.
Aromaterapi de destekleyici yöntemler arasında yer alıyor. Yapılan küçük ölçekli bir çalışmada, yatmadan önce lavanta yağı koklamanın melatonin düzeylerini artırabildiği ortaya kondu. Meditasyon ve nefes egzersizleri ise stres ve kaygıyı azaltarak yorgunluk hissini hafifletebiliyor.
Uzmanlar, sürekli yorgunluğun hafife alınmaması gerektiğini ve uzun süre devam eden durumlarda mutlaka bir sağlık profesyoneline başvurulmasının önem taşıdığını vurguluyor.
