Son yıllarda vegan beslenme biçiminin yaygınlaşması ve laktoz intoleransı vakalarındaki artış, bitkisel sütlere olan talebi zirveye taşıdı. Ancak bir bardağın içindeki beyaz sıvı her zaman aynı besinsel değeri taşımıyor. Journal of Food Science and Technology ve The Lancet gibi saygın tıp dergilerinde yayımlanan makaleler, bitkisel sütlerin inek sütünün doğrudan bir ikamesi olamayacağını, ancak bilinçli tüketildiğinde sağlıklı bir alternatif sunabileceğini gösterdi.
PROTEİN KALİTESİNDE SOYA BİR ADIM ÖNDE
Bilimsel araştırmalar, protein miktarı ve kalitesi açısından inek sütüne en yakın seçeneğin soya sütü olduğunu kanıtladı.
Journal of Dairy Science dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre, inek sütü dokuz temel amino asidin tamamını dengeli bir şekilde içerirken; badem ve yulaf sütü protein açısından oldukça zayıf kalıyor.
İnek sütündeki peynir altı suyu (whey) ve kazein proteinleri, kas onarımı için altın standart kabul edilirken, bitkisel alternatiflerin çoğu bu zenginliğe sahip değil.
KALSİYUM VE VİTAMİN BİLMECESİ
Birçok bitkisel süt kutusunun üzerinde "Kalsiyum İlave Edilmiştir" ibaresi yer alsa da vücudun bu kalsiyumu kullanma kapasitesi (biyoyararlanım) tartışma konusu.
Nutrients dergisinde yer alan bir araştırmada, inek sütündeki doğal kalsiyumun emilim oranının, bitkisel sütlere sonradan eklenen sentetik kalsiyuma göre daha yüksek olduğu saptandı. Bitkisel sütlerin (özellikle badem ve soya) içeriğinde bulunan fitatlar ve oksalatlar, kalsiyum emilimini engelleyebiliyor.
ŞEKER TUZAĞI VE KATKI MADDELERİ
Beslenme uzmanlarının en çok dikkat çektiği nokta ise bitkisel sütlerin işlenmiş doğası.
Yulaf sütü gibi seçenekler, üretim sürecindeki enzimlerin nişastayı maltoza dönüştürmesi nedeniyle yüksek glisemik indekse sahip olabiliyor.
HANGİ DURUMDA HANGİSİ TERCİH EDİLMELİ?
Bilimsel veriler ışığında karar vermek gerekirse:
Laktoz intoleransı veya inek sütü proteini alerjisi olanlar için bitkisel sütler güvenli bir limandır.
Kolesterol içermemeleri ve doymuş yağ oranlarının düşük olması nedeniyle bitkisel sütler (özellikle şekersiz badem sütü) kardiyovasküler sağlık için avantajlıdır.
Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), doktor gözetimi olmaksızın süt çocuklarında hayvansal sütün tamamen bitkisel sütlerle değiştirilmesinin ciddi gelişim geriliklerine (raşitizm, anemi) yol açabileceği konusunda uyarıyor.
