Gün boyunca bilgisayar, akıllı telefon ve tablet ekranlarına aralıksız bakılmasıyla birlikte kullanımı hızla artan mavi ışık filtreli gözlükler hakkında uzmanlardan dikkat çeken bir değerlendirme geldi. Güneşten ve ekranlardan yayılan mavi ışığın gündüz saatlerinde odaklanma, zindelik ve biyolojik saatin dengelenmesi açısından fayda sağladığını aktaran Kurtköy Özel Ersoy Hastanesi Göz Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Altun, toplumda mucizevi bir kalkan gibi algılanan bu camların gerçek etkilerini kamuoyuyla paylaştı.
Ekran karşısında meydana gelen göz kuruluğu, batma, yanma, bulanık görme ve baş ağrısı gibi yakınmaların doğrudan mavi ışıktan kaynaklanmadığını belirten Doç. Dr. Altun, şikayetlerin arkasındaki temel faktörün odaklanma süresince göz kırpma refleksinin belirgin şekilde azalması ve uzun süre sabit bir yakın mesafeye odaklanılması olduğunu vurguladı.
"YORGUNLUĞU AZALTTIĞINA DAİR BELİRGİN KANIT YOK"
Bilimsel araştırmaların sonuçlarına işaret eden Doç. Dr. Ahmet Altun, gözlüklerin etki alanını şu sözlerle anlattı:
"Yapılan araştırmaların büyük bir kısmı, mavi ışık filtreli camların bilgisayar kullanımına bağlı göz yorgunluğunu belirgin ölçüde azalttığını göstermiyor. Ekrana bakarken gelişen rahatsızlıkların temelinde mavi ışıktan ziyade göz kırpma sayımızın yarı yarıya düşmesi yatıyor. Bu gözlüklerin kanıtlanmış en güçlü yararı ise uyku kalitesi üzerinedir. Akşam saatlerinde ekranlardan yayılan yapay ışık uyku hormonu olan melatonini baskılar. Gece vardiyasında çalışanlar, geç saatlere kadar monitör başından kalkmayanlar ve yatmadan önce telefon kullananlar bu camlardan fayda görebilir. Ancak benzer bir etki cihazların 'gece modu' veya 'okuma modu' özellikleri aktif edilerek de yakalanabilir."
"RETİNAYI KORUYOR İDDİASI BİLİMSEL TEMELDEN YOKSUN"
Mavi ışık camlarının sarı nokta ya da retina hasarını engellediği yönündeki iddiaların güçlü bir bilimsel karşılığı bulunmadığını hatırlatan Doç. Dr. Altun, gözlük seçimi yaparken dikkat edilmesi gereken teknik detayları sıraladı:
"Mavi filtreli camların sarı nokta gibi ciddi retina hastalıklarına karşı koruma sağladığına dair kesinleşmiş veriler mevcut değildir. Eğer bu gözlükler tercih edilecekse ruhsatlı optik merkezlerden temin edilmeli, renk algısını yapaylaştıran aşırı tonlu camlardan kaçınılmalıdır. Kişide miyop, hipermetrop ya da astigmat gibi kırma kusurları bulunuyorsa, bu filtre mutlaka hekimin reçete ettiği doğru numaralı camlara uygulanmalıdır."
YORGUNLUĞU BİTİYEN FORMÜL: "20-20-20 KURALI"
Ekran yorgunluğunun ve batma hissinin önüne geçmede basit alışkanlıkların filtreli gözlüklerden çok daha kalıcı sonuçlar sunduğunu ifade eden Doç. Dr. Ahmet Altun, gözleri koruyan reçeteyi şöyle özetledi:
"Göz yorgunluğunu hafifletmek için '20-20-20' kuralı son derece etkilidir. Yani her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre (20 feet) uzağa odaklanarak göz kasları dinlendirilmelidir. Ekran parlaklığı çalışılan mekanın ışık düzeyine göre dengelenmeli, ortam sık havalandırılmalı ve hekim tavsiyesiyle verilecek koruyucusuz yapay gözyaşı damlalarıyla göz yüzeyinin nemi korunmalıdır."
