Milyonlarca işçiyi ve işvereni yakından ilgilendiren yıllık izin ücreti alacaklarında hukuki belirsizlik Yargıtay'ın emsal kararıyla sona erdi. Çalışanların herhangi bir sebeple işten ayrılırken kullanamadıkları ve yasa gereği ücrete dönüşen yıllık izin hakları için dava açma süresi yeniden düzenlendi. Arama motorlarında "Kullanılmayan yıllık izin ücreti nasıl alınır?" ve "Yıllık izin zaman aşımı süresi ne kadar?" sorularını araştıran çalışanlar için Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin bozma kararı, iş hukuku davalarında yeni bir dönemi başlattı.
KULLANILMAYAN İZİN ÜCRETİ ZAMAN AŞIMI SÜRESİ
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin aldığı oy birliği kararına göre; iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla, işçilerin kullanılmayan yıllık izin ücreti alacaklarındaki zaman aşımı süresi tam 5 yıldır. Geçmişte, özellikle 2012 ile 2017 yılları arasındaki dönemde bu süre 10 yıl olarak uygulanmaktaydı. Ancak 2017 yılında yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun Ek Madde 3 düzenlemesiyle birlikte bu süre sınırlandırıldı. Yargıtay'ın son içtihadı, bu 5 yıllık sürenin iş sözleşmesinin sona erdiği (işten çıkış) tarihten itibaren işlemeye başlayacağını kesin hükme bağlamıştır.
İŞTEN AYRILDIKTAN SONRA YILLIK İZİN DAVASI SONUCU NE OLDU?
Yargıtay'ın bu emsal kararı, yurt dışı şantiyelerinde 11 yıl boyunca demir ustası olarak haftanın 7 günü çalışan D.K. isimli bir işçinin vefatı üzerine yakınları tarafından açılan alacak davası sonucunda ortaya çıktı.
D.K.'nın emeklilik sebebiyle işten ayrılmasına rağmen yıllık izin ücretlerini alamaması üzerine mirasçıları, kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra kullanılamayan yıllık ücretli izin ile fazla mesai hakları için İş Mahkemesi'ne başvurdu. Yerel İş Mahkemesi, işçinin 110 gün yıllık ücretli izne hak kazandığına ve şirketin bu ücreti ödediğini ispatlayamadığına kanaat getirerek davanın kısmen kabulüne karar verdi. Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) de bu kararı onadı.
Ancak davalı inşaat şirketinin dosyayı temyiz etmesi üzerine devreye giren Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kritik bir tarih hesaplaması yaptı. İşçinin iş sözleşmesinin 04.12.2013 tarihinde sona erdiği, davanın ise yaklaşık 6 yıl sonra, 24.10.2019 tarihinde açıldığı tespit edildi. Yargıtay, 5 yıllık zaman aşımı süresinin dolmuş olması sebebiyle yıllık ücretli izin alacağı talebinin reddedilmesi gerektiğine hükmederek Bölge Adliye Mahkemesi'nin (BAM) kararını bozdu.
İSTİFA EDEN İŞÇİNİN KIDEM İHBAR VE YILLIK İZİN HAKLARI
Yasal Hak Kapsamı | Normal İstifa (Kendi İsteğiyle Nedensiz Ayrılma) | Haklı Nedenle İstifa ve İstisnai Durumlar |
Kıdem Tazminatı | İşçi kıdem tazminatı alamaz. | İşçi haklı nedenle (maaşın ödenmemesi, mobbing, sağlık vb.) sözleşmeyi feshederse kıdem tazminatı alır. Ayrıca askerlik, emeklilik veya kadın işçinin evlenmesi (1 yıl içinde) nedeniyle istifalarda da tazminat hakkı doğar. |
İhbar Tazminatı | İşçi ihbar tazminatı alamaz. Üstelik ihbar süresine (kıdeme göre 2-8 hafta arası) uymadan işi aniden bırakırsa, işveren işçiden ihbar tazminatı talep edebilir. | İşçi haklı fesih ile ayrılıyorsa ihbar süresi beklemek zorunda değildir; ancak derhal ayrılsa dahi işçi karşı taraftan ihbar tazminatı talep edemez. |
Yıllık İzin Ücreti | İstifa gerekçesine bakılmaksızın kesinlikle alınır. | İşçi hırsızlık gibi ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hallerden (Kod-29 vb.) çıkarılsa dahi, kullanmadığı tüm yıllık izinlerin parası son çıplak brüt maaş üzerinden ödenmek zorundadır. |
